III SA/Lu 46/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Marzena Gawron, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 listopada 2006r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...], nr [...], 2. brakujący wpis od skargi w kwocie [...] zł przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. - opiekuna prawnego małoletnich A. i M. M. - od decyzji Burmistrza z dnia [...] nr [...], orzekającej o wymeldowaniu A. i M. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. R. w Ł., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podniósł, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o wymeldowaniu A. i M. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. R. w Ł., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem przesłanek wynikających z przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od tej decyzji wniosła A. S., będąca rodziną zastępczą małoletnich A. i M. M. podnosząc, że jej podopieczne nie opuściły lokalu z własnej woli, a przed sądem toczy się postępowanie o ubezwłasnowolnienie M. S., wnioskodawczyni wymeldowania podopiecznych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ II instancji uwzględnił odwołanie gdyż uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że M. S. wniosek o wymeldowanie swoich córek, w stosunku do których ma ograniczoną władzę rodzicielską, złożyła nie z własnej woli lecz na skutek sugestii innych osób. W ocenie organu odwoławczego, skoro A. S. podniosła, że toczy się postępowanie w sprawie o ubezwłasnowolnienie M. S., to zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ ewidencyjny winien ustalić, czy faktycznie w sądzie toczy się takie postępowanie i na jakim jest etapie, ponieważ ma to istotne znaczenie dla podjęcia prawidłowej decyzji administracyjnej. Orzeczenie sądu cywilnego w przedmiocie ubezwłasnowolnienia wnioskodawczyni określi, czy M. S. ma legitymację procesową strony w postępowaniu o wymeldowanie. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. S. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie z powodu zarzutów w niej zawartych. Przede wszystkim należy podnieść, że sąd administracyjny ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy administracji publicznej obu instancji rażąco naruszyły prawo, co w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest podstawą stwierdzenia przez organ administracji publicznej nieważności decyzji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 cyt. cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do stwierdzenie przez sąd administracyjny nieważności obu decyzji administracyjnych. Jest bezsporne, że wniosek o wymeldowanie A. i M. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. R. w Ł. złożyła M. S. – ich matka, której władza rodzicielska została ograniczona postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] 2000 r. (postanowienie w sprawie [...] – akta administracyjne). Tym samym postanowieniem matka wnioskodawczyni – A. S., ustanowiona została rodziną zastępczą dla małoletnich córek wnioskodawczyni. Jak wynika to z akt postępowania administracyjnego, A. M. urodziła się w dniu [...] 1987 r., zaś M. M.– [...] 1991 r., a więc zarówno w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego, jak i wydania decyzji przez organ I instancji ([...] 2005 r.),, córki wnioskodawczyni były małoletnie i podlegały władzy rodzicielskiej (art. 92 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Dz.U. z 1964r., nr 9, poz. 59 ze zm.). Wobec ograniczenia M. S. władzy rodzicielskiej nad A. i M. M., obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad nimi, ich wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb utrzymania należały do rodziny zastępczej, a inne obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należały do rodziców małoletnich (art.1121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Jednakże wskazana wyżej norma prawna nie upoważniała A. S., jako rodziny zastępczej, do reprezentowania A. i M. M. w innych postępowaniach, niż dotyczących dochodzenia świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb ich utrzymania. Oznacza to, że A. S. nie mogła reprezentować A. i M. M. w postępowaniu administracyjnym dotyczącym żądania ich wymeldowania. Podnieść należy, że jakkolwiek art. 9a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) przewiduje, iż za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu, to przepisu tego nie można stosować w oderwaniu od normy prawnej zawartej w przepisie art. 98 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosownie do tego przepisu żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka: 1) przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską, jak i 2) przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania. Przepisy te stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym, w tym organem administracji publicznej (art. 98 § 3 k.r. i o.). W świetle tego przepisu oraz wobec bezspornej sprzeczności interesów pomiędzy wnioskodawczynią, a jej małoletnimi dziećmi, organ administracji publicznej miał obowiązek zwrócić się do sądu opiekuńczego o ustanowienie dla strony nie mającej zdolności procesowej kuratora (art. 99 k.r. i o.), czego jednak nie uczynił. Uchybienia tego nie usunął także organ odwoławczy. Podkreślić przy tym trzeba, że A. S., będąca - w rozumieniu przepisu art. 9a cyt. ustawy o ewidencji i dowodach osobistych - inną osobą sprawującą nad małoletnimi faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu, także nie mogła działać w postępowaniu administracyjnym za małoletnie, na podstawie wskazanej normy prawnej, gdyż zakaz wynikający z przepisu art. 98 § 2 k.r. i o. stosuje się do odpowiednio również do rodziny zastępczej. Na marginesie należy zauważyć, że już po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy A. M. stała się pełnoletnia i z chwilą uzyskania pełnoletności nabyła pełną zdolność do czynności prawnych, co oznacza, iż w postępowaniu administracyjnym może występować samodzielnie, bez udziału kuratora (art. 30 § 1 k.p.a.). Odnosząc się do motywów jakimi kierował się organ odwoławczy wydając zaskarżona decyzję, stwierdzić należy, że wadliwy jest pogląd jakoby wpływ na rozstrzygnięcie żądania wymeldowania małoletnich dzieci M. S. miało ustalenie, czy wnioskodawczyni złożyła tek wniosek nie z własnej woli lecz na skutek sugestii innych osób. Okoliczność ta jest – w świetle art. 29 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji i dowodach osobistych – prawnie obojętna. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w przedmiocie wpisu od skargi (pkt 2 wyroku) uzasadnione jest brakiem przesłanek do jego ściągnięcia, określonych w przepisie art. 223 § 2 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.