III SA/Lu 464/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody L. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...], Wojewoda L. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy H. I. W. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w C. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec radnego Rady Gminy H. I. W. w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego z art. 278 § 1 Kodeksu karnego, na okres próby wynoszący 1 rok. Wyrok uprawomocnił się w dniu 14 października 2010 r. W ocenie Wojewody nie ulega wątpliwości, iż I. W. w dniu wyborów do Rady Gminy H. (tj. w dniu 21 listopada 2010 r.) nie posiadał prawa wybieralności, gdyż zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 7 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190, ze zm.; dalej jako: samorządowa Ordynacja wyborcza) osoby wobec których wydano prawomocny wyrok umarzający postępowanie karne, nie mają prawa wybieralności - biernego prawa wyborczego. Utrata prawa wybieralności lub brak tego prawa w dniu wyborów jest przesłanką wygaśnięcia mandatu radnego. Wygaśnięcie mandatu radnego powinna stwierdzić rada gminy najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie Rada Gminy H. nie wypełniła obowiązku podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, także pomimo wezwania skierowanego przez organ nadzoru. W związku z tym na podstawie art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) uzasadnione było wydanie zarządzenia zastępczego. W skardze do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze Wojewody I. W. podniósł zarzuty naruszenia Konstytucji RP, w tym jego praw podmiotowych, w szczególności biernego prawa wyborczego. Skarżący wskazał, że nie został skazany wyrokiem sądowym lecz postępowanie w jego sprawie umorzono warunkowo. Data warunkowego umorzenia upłynie 14 października 2011 r. i od tego czasu będzie w świetle prawa traktowany jako osoba niekarana. Skarżący stwierdził również, że aktualnie obowiązująca ustawa z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy pozwala osobom, w stosunku do których warunkowo umorzono postępowanie karne korzystać z pełni praw obywatelskich, w tym biernego prawa wyborczego. Skarżący podkreślił, że został pozbawiony mandatu wbrew woli wyborców i nie czuje się winny popełnienia czynu, o który został oskarżony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone zarządzenie zastępcze nie jest dotknięte żadną wadą prawną uzasadniającą jego uchylenie. W kwestii podstaw prawnych zaskarżonego rozstrzygnięcia zastępczego należy wskazać, iż z dniem 1 sierpnia 2011 r. weszła w życie ustawa – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, ze zm.), kompleksowo regulująca zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów: do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta RP; do Parlamentu Europejskiego w RP; do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego; oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. W kwestii wyborów samorządowych nowa regulacja zastąpiła poprzednio obowiązującą – wspomnianą ustawę z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Zgodnie jednak z regulacjami intertemporalnymi, zawartymi w art. 16 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113, ze zm.), nowy Kodeks wyborczy ma zastosowanie do wyborów zarządzonych po dniu jego wejścia w życie oraz kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów. Do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia w życie Kodeksu wyborczego stosuje się przepisy dotychczasowe. Z powyższych uregulowań wynika, że status prawny skarżącego jako radnego wybranego w wyborach, które odbyły się w dniu 21 listopada 2010 r. jest regulowany przepisami dotychczasowymi, tj. samorządową Ordynacją wyborczą. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 samorządowej Ordynacji wyborczej prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) nie mają osoby wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] października 2010 r. (sygn. akt: [...]) postępowanie karne wobec skarżącego, toczące się w sprawie o przestępstwo z art. 278 § 1 Kodeksu karnego, zostało warunkowo umorzone, na okres próby wynoszący 1 rok. Wyrok uprawomocnił się 14 października 2010 r. Okoliczność ta jest potwierdzona informacją z Krajowego Rejestru Karnego, znajdującą się w aktach administracyjnych. W świetle powyższych ustaleń nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że skarżący w dniu wyborów samorządowych, tj. 21 listopada 2010 r. nie miał biernego prawa wyborczego. Brak prawa wybieralności w dniu wyborów jest przesłanką wygaśnięcia mandatu radnego. Skutek ten następuje z mocy samego prawa, a uchwała właściwej rady (sejmiku) ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający ten fakt. W badanej sprawie zostały również zachowane w pełni wymogi proceduralne dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Wobec bezskuteczności wezwania Rady Gminy H. do wypełnienia obowiązków wynikających z art. 190 samorządowej Ordynacji wyborczej, Wojewoda L. był uprawniony na podstawie art. 98a ustawy o samorządzie gminnym, do wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Zachowane zostały przy tym zarówno określone w art. 98a ustawy terminy oraz dopełniony został obowiązek powiadomienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podniesione w skardze argumenty są całkowicie chybione. Treść art. 7 ust. 2 pkt 2 samorządowej Ordynacji wyborczej jest jasna i nie budząca żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Przesłanką braku biernego prawa wyborczego, na gruncie stanu prawnego miarodajnego w badanej sprawie, było nie tylko skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, jak sugeruje skarżący, lecz także warunkowe umorzenie postępowania karnego prawomocnym wyrokiem sądu. Nie ma więc racji skarżący wywodząc, że jest osobą niewinną, korzystającą z pełni praw obywatelskich, przeczy bowiem tym twierdzeniom prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w C., którego pośrednim skutkiem było również pozbawienie (do czasu upływu okresu próby) części praw obywatelskich w postaci biernego prawa wyborczego, co nastąpiło z mocy prawa, z uwagi na przepisy art. 7 ust. 2 i art. 190 samorządowej Ordynacji wyborczej. W sprawie nie ma żadnego znaczenia upływ okresu próby wynikającego z warunkowego umorzenia postępowania karnego, w dniu 14 października 2011 r. Decydujące znaczenie ma fakt, że w dniu wyborów samorządowych, tj. 21 listopada 2010 r. skarżący nie miał biernego prawa wyborczego. Powoływanie się przez skarżącego na uregulowania nowego Kodeksu wyborczego, który rzeczywiście wśród przesłanek braku biernego prawa wyborczego nie wymienia już warunkowego umorzenia postępowania karnego (art. 11 § 2), jest bezcelowe, ponieważ jak wywiedziono na wstępie, z uwagi na regulacje intertemporalne, Kodeks wyborczy nie miał zastosowania w sprawie. Chybiona jest również argumentacja skarżącego o rzekomym pozbawieniu mandatu wbrew woli wyborców. Przepisy dotyczące sankcji w postaci pozbawienia biernego prawa wyborczego osoby skazane prawomocnymi orzeczeniami lub wobec których warunkowo umorzono postępowanie karne, zostały stworzone celem ochrony zaufania wyborców, działających w przekonaniu, że osoby kandydujące na stanowiska radnych są godne sprawowania tego urzędu. Jeżeli skarżący uważał się za osobę niewinną, powinien kwestionować ustalenia przyjęte przez sąd karny za pomocą przysługujących mu w postępowaniu karnym środków prawnych. Podważanie post fatum ustaleń sądu karnego jest niedopuszczalne, wobec nie budzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów samorządowej Ordynacji wyborczej. Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).