III SA/Lu 467/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty dodatkowej postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w piśmie z 31 marca 2009r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, skarżąca w terminie nadesłała wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Pismem z dnia 4 czerwca 2009r. skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku oświadczając, iż wnosi o ustanowienie adwokata. Oświadczyła również, że nie podtrzymuje żądania zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ sprawa dotyczy ubezpieczeń społecznych. Strona ponadto nadesłała żądane dokumenty źródłowe. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, skarżąca powołała się na okoliczność, iż uzyskiwane dochody rodziny oscylują w granicach minimum socjalnego oraz że z uwagi na stan zdrowia męża ponosi znaczne wydatki na leczenie. Podniosła również, iż nie osiąga dochodów z posiadanych nieruchomości (gospodarstwa rolnego i zakładu przetwórstwa), ponieważ nie może ich wydzierżawić, gdyż majątek ten jest objęty postępowaniem egzekucyjnym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 ustawy p.p.s.a.). W oparciu o przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy oraz nadesłanych dokumentach źródłowych i dodatkowych oświadczeniach sytuację materialną strony skarżącej, stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł brutto ([...] zł emerytura skarżącej + [...] zł emerytura męża + [...] zł wynagrodzenie za pracę skarżącej) i [...] zł po dokonaniu potrąceń ustawowych i kwot egzekucji sądowej. W skład majątku skarżącej wchodzi drewniany dom o pow. [...] m2, grunty rolne o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.), grunt leśny o pow. [...] ha oraz budynki o pow. [...] m2 (nakaz płatniczy z [...] na łączne zobowiązanie pieniężne za 2009r.). Skarżąca podniosła, iż poza dochodami z pracy i świadczeń emerytalnych rodzina nie uzyskuje innych dochodów, jednakże kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym /t. jedn. - Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 969 ze zm./ w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2008r. /MP z 2008r., Nr 72, poz. 656/, zgodnie z którym dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2007r. – 2220 zł (tj. 185 zł z 1 ha przeliczeniowego miesięcznie), należy przyjąć, że miesięczny dochód z nieruchomości rolnej wykazanej we wniosku ([...] ha fiz., co stanowi [...] ha przeliczeniowych), wyliczony w oparciu o powołane przepisy wynosi [...] zł ([...] ha x 185). Natomiast łączna kwota wymienionych przez stronę w oświadczeniu z 4 czerwca 2009r., stałych miesięcznych wydatków na koszty utrzymania (nie licząc wydatków na żywność), wynosi [...]-[...] zł (energia elektryczna, butla gazowa, opał – [...] zł; środki higieniczne – [...] zł; koszty dojazdu do [...] – od [...] do [...] zł; koszty leczenia – [...]zł /z tym, że udokumentowane wydatki na zakup leków w miesiącach od marca do maja 2009r. wahają się od kwoty [...] zł w marcu do kwoty [...] zł w maju/). Podnieść w tym miejscu należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Skarżąca jest w niniejszej sprawie zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a.). W związku z żądaniem strony ustanowienia adwokata, zgłoszonym po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, do kosztów postępowania należy zaliczyć koszt wynagrodzenia adwokata za udział w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Stawka minimalna wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wynosi 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./ i 292,80 zł brutto (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm./). Odnosząc tę kwotę do miesięcznych dochodów rodziny skarżącej z tytułu świadczeń emerytalnych i pracy (bez uwzględnienia potencjalnego dochodu z gospodarstwa rolnego), które wynoszą – [...] zł brutto, a po dokonaniu wszelkich potrąceń [...] zł, stwierdzić należy brak podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przeliczeniu na osobę w rodzinie kwota dochodu wynosi [...] zł (bez dochodu z gospodarstwa rolnego), co jest kwotą prawie trzykrotnie wyższą od tzw. minimum socjalnego określonego art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. jedn. - Dz.U. z 2008r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) w związku z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w nawet sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), gdzie kryterium dochodowe stanowiące jedną z przesłanek uprawniających do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego dla osoby w rodzinie wynosi - 351 zł. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym oznacza, że ciężar kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie Skarb Państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W przedstawionych przez stronę skarżącą okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania, stwierdzić należy, że obecna sytuacja materialna strony nie należy do skrajnie trudnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę przeciętny standard życia mieszkańców regionu. Rodzina strony ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, strona i jej małżonek posiadają własne stałe źródła dochodów, a także majątek nieruchomy. Przy ocenie zdolności płatniczych strony nie można pominąć faktu posiadania nieruchomości rolnej o znacznej powierzchni ([...] ha przel.). Fakt, iż gospodarstwo rolne jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, nie stanowi przeszkody do wykorzystania go w sposób przynoszący dochód, a przynajmniej do czerpania pożytków i zmniejszenia w ten sposób kosztów utrzymania rodziny. W tej sytuacji poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata, leży w granicach realnych możliwości finansowych strony. Reasumując powyższe, skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.