III SA/Lu 468/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący na urzędowym formularzu "PPF" wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podniósł, że jest emerytem, a z osiąganego dochodu trudno jest mu utrzymać gospodarstwo domowe. Wskazał, że jest pod stałą opieką lekarza [...] ze względu na chorobę [...], natomiast żona choruje na [...]. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a w skład ich majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 (o wartości ok. [...] zł), który wymaga remontu. Podał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się jego emerytura ([...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę ([...]) zł i emerytura żony ([...] zł). Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym oznacza, że koszty objęte prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa czyli faktycznie inni obywatele. Z tego względu prawo pomocy przysługuje osobom ubogim (np. bez majątku i dochodów lub o najniższych dochodach), które nie są w stanie wygospodarować środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek bądź pełnych kosztów postępowania. Skarżący uzyskuje stałe dochody, posiada majątek nieruchomy znacznej wartości, jego sytuacja materialna nie należy zatem do szczególnie trudnych. Należy jednakże zwrócić uwagę, że oceny możliwości płatniczych winno się dokonywać poprzez porównanie występujących w danej sprawie obciążeń finansowych do sytuacji materialnej strony. W przedmiotowej sprawie wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe obejmują wpis sądowy od skargi – [...] zł i koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, uzależnione od wartości przedmiotu sprawy, która w tej sprawie stanowi kwotę [...] zł. Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny możliwości poniesienia przez skarżącego w przedmiotowej sprawie wymienionych kosztów postępowania, należało dokładniej zbadać jego sytuację finansową i możliwości płatnicze. W tym celu, w trybie art. 255 p.p.s.a., pismem z dnia 18 września 2018 r. skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W ocenie referendarza przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego istotne znaczenie miał stan salda i przepływ środków finansowych na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy oraz wysokość średniego miesięcznego wynagrodzenia skarżącego z tego okresu. Należało również wyjaśnić, jaka jest powierzchnia działki pod budynkiem mieszkalnym skarżącego oraz czy sam dom jest wykorzystywany w celu uzyskiwania dodatkowych dochodów (wielkość budynku mieszkalnego /[...] m2/ wskazuje, że istnieją możliwości wynajmu jego części). Ustalenie tych okoliczności miało bezpośredni wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń zostało doręczone skarżącemu w dniu 25 września 2018 r. i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 9 października 2018 r.). W ocenie referendarza, niewykonanie wezwania z dnia 18 września 2018 r. w zakresie pełnego ujawnienia stanu majątkowego i dochodowego, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.