III SA/Lu 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. L., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], o wymeldowaniu M. L. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w Z. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji orzekł o wymeldowaniu M. L. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w Z., stwierdzając, że skarżący faktycznie nie mieszka w lokalu. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. L. zarzucając organowi I instancji niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt 49/13 oraz błędne ustalenie, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce swojego pobytu. W ocenie organu drugiej instancji odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Wojewoda podniósł, że organ I instancji zastosował się do zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2013 r. Jak wskazał organ, spółdzielcze prawo do spornego lokalu przysługuje byłej żonie skarżącego oraz skarżącemu, którzy rozwiedli się w 2009 r. Zgodnie z wyrokiem M. L. po rozwodzie miał prawo zamieszkiwania w jednym pokoju lokalu. Postępowanie wykazało jednak, że od stycznia 20126 r. skarżący faktycznie nie zamieszkuje w przydzielonym mu pomieszczeniu, a należące do niego rzeczy zostały zlicytowane i usunięte przez komornika sądowego. Okoliczności te zostały potwierdzone zeznaniami światków, w tym samego skarżącego oraz oględzinami lokalu. Organ podniósł, że przysługujący skarżącemu pokój został wyremontowany przez jego byłą żonę, po wymeldowaniu skarżącego z lokalu z dniem [...] listopada 2012 r. Wymienione zostały wówczas zamki w drzwiach wejściowych do lokalu. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających, aby skarżący zwracał się do byłej żony o udostępnienie mu kluczy. Z akt sprawy nie wynika również, aby podejmował jakiekolwiek działania zmierzające do zamieszkania w przydzielonym mu pokoju, nawet po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyroku z dnia 14 maja 2013 r., w wyniku którego organ I instancji anulował wymeldowanie skarżącego, przywracając ciągłość zameldowania. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie. Wojewoda [...] podniósł również, że skarżący został przesłuchany dopiero w trakcie oględzin, bowiem nie zgłaszał się na wcześniejsze wezwania organu. Dlatego też nie uczestniczył w przesłuchaniach świadków oraz nie zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący faktycznie nie mieszka w spornym lokalu i nie czynił żadnych starań w celu zmiany tego stanu, co w świetle art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.), spełnia przesłankę wymeldowania z pobytu stałego. Od powyższej decyzji Wojewody [...] M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Skarżący podniósł, że organ prowadził postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt 49/13, uchylającego decyzje organów obu instancji. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że opuszczenie przez niego lokalu było dobrowolne. Podniósł, że przyczyniło się do tego zachowanie byłej żony, zaś sam niejednokrotnie podejmował próby przywrócenia posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo zastosowały się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 49/13. W wyniku uchylenia przez Sąd decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia według zaleceń sądu wskazanych w uzasadnieniu orzeczenia. Wskazać należy, że skarżący niewłaściwie interpretuje powyższy wyrok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 49/13 nie przesądził bowiem o braku podstaw do wymeldowania skarżącego, lecz wskazał jedynie na nieprawidłowości jakich dopuściły się organy prowadząc w sprawie postępowanie dowodowe. Nieprawidłowości te zostały następnie usunięte w ponowionym przez organ postępowaniu dowodowym. W ocenie Sądu, rozpatrując sprawę ponownie, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe oraz wyjaśniły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. Organy zebrały w sposób wyczerpujący i niewadliwy cały materiał dowodowy, rozważyły i poddały go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z ww. przepisów. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego, której podstawę stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2015 r. II SA/Gl 1620/14). Podstawową i pierwszoplanową przesłanką, która musi być spełniona, by możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego pozostaje jednak ustalenie, że osoba ta opuściła miejsce zameldowania trwale, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu. Pamiętać należy bowiem o tym, że zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, ma wyłącznie charakter ewidencyjny i rejestrowy. W konsekwencji też już stwierdzenie faktu trwałego opuszczenia przez zainteresowanego dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, daje podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. W niniejszej sprawie, co trafnie stwierdziły organy obu instancji, nie budzi wątpliwości to, że skarżący nie zamieszkuje w Z. przy ul. [...]. Z zeznań świadków – M. A. F. i P. D., mieszkających w tym samym bloku przy ul. [...] w Z., oraz z zeznań K. R. - syna skarżącego i U. R. – byłej żony skarżącego wynika, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu od stycznia 2012 r. Od tego czasu w okolicach mieszkania pojawił się jedynie kilka razy. Również sam skarżący, w trakcie oględzin spornego lokalu przyznał, że ostatni raz w mieszkaniu był jeszcze przed wymeldowaniem (k. 171 akt administracyjnych), co miało miejsce na początku listopada 2012 r. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono oględziny spornego lokalu, w których udział brał również skarżący. Z protokołu oględzin z dnia [...] września 2015 r. wynika, że w pomieszczeniu nie ma żadnych rzeczy należących do skarżącego, w tym żadnych należących do skarżącego rzeczy nie potrafił wskazać także sam skarżący (k. 171 akt administracyjnych). Zeznania U. R. co do tego, że skarżący zabrał część swoich rzeczy, a część rzeczy została zlicytowana przez komornika potwierdza także dokument w postaci postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] grudnia 2011 r., [...], z którego wynika, że istotnie w toku egzekucji prowadzonej przeciwko skarżącemu udzielono przybicia co do szeregu ruchomości (k. 127 akt administracyjnych). Z powyższego wynika zatem, że już od ponad pięciu lat skarżący nie przebywa na stałe, w tym w szczególności nie nocuje i nie posiada należących do niego rzeczy, w mieszkaniu przy ul. [...] w Z. Powyższe okoliczności, wynikające z zeznań świadków i przeprowadzonych oględzin oraz przyznane przez samego skarżącego, dawały zatem podstawę do uznania, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. To, że stan taki utrzymuje się już od ponad pięciu lat uzasadnia przyjęcie, że opuszczenie przez niego dotychczasowego miejsca pobytu nie miało charakteru chwilowego, lecz trwały. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przy ocenie zaistnienia przesłanek do wymeldowania wymienionych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności należy mieć na uwadze, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma wyłącznie charakter ewidencyjny i rejestrowy. Literalne brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. W konsekwencji, już stwierdzenie, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania i nie przebywa w nim od ponad pięciu lat obligowało organy administracji do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Jak wskazano już wyżej, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady wymeldowanie uzasadnione jest opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe, przy czym brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania, albowiem na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by z miejsca swego dotychczasowego pobytu stałego wyprowadził się w wyniku bezprawnych działań uczestniczki U. R., czy działań innych osób. Z prawidłowych ustaleń organów obu instancji wynikało, że skarżący opuścił dotychczas zamieszkiwany lokal na początku 2012 r. i już do tego lokalu nie powrócił. Od tego czasu w okolicach mieszkania pojawił się jedynie kilka razy. W toku oględzin skarżący podniósł, że nie posiada kluczy do mieszkania i ma uniemożliwiony do niego dostęp. Należy jednak zauważyć, że po wymeldowaniu skarżącego w 2012 r. w mieszkaniu miało miejsce włamanie, po którym była żona skarżącego wymieniła klucze do mieszkania. W toku oględzin stwierdziła, że udostępni skarżącemu klucze, jak tylko skarżący zwróci połowę kosztów wymiany kluczy i zainstalowania alarmu. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, że skarżący podjął jakiekolwiek dalsze kroki w celu uzyskania kluczy. Ze zgromadzonego materiału nie wynika również, aby skarżący korzystał z jakiekolwiek środków prawnych, umożliwiających mu powrót do lokalu. Do chwili obecnej skarżący nie powrócił do mieszkania przy ul. [...] w Z. Nie podjął również jakichkolwiek działań faktycznych zmierzających do powrotu. Jest to okoliczność istotna albowiem jak trafnie się przyjmuje w orzecznictwie sądów administracyjnych za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swojej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by podjął działania tego rodzaju. W zakończeniu należy jeszcze raz podkreślić, że zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Powyższe oznacza, że fakt wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu nie niweczy praw skarżącego do lokalu, ani też sam w sobie nie stanowi przeszkody w ponownym zamieszkaniu przez skarżącego w lokalu przyszłości. Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny i prawny należało uznać, że przesłanki wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności zostały spełnione w niniejszej sprawie, w związku z czym organy zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.