III SA/Lu 477/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nieuznania przypadku za wystąpienie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności na rok 2017 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się m. in. o zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF", obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący w zakreślonym terminie nadesłał wypełniony formularz, w którym zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do wniosku skarżący załączył pismo Burmistrza [...] z dnia 17 września 2018 r. o nierozpatrzeniu wniosku o oszacowanie szkód w jego gospodarstwie z powodu złożenia wniosku po terminie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł argumenty dotyczące zasadności wniesionej skargi. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że nie ma osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym, a w skład jego majątku wchodzi udział w [...] domu o pow. [...] m2, w którym zajmuje powierzchnię [...] m2 i łazienkę. Ponadto posiada grunty rolne o pow. [...] ha po zmarłej matce, ma udział w działce o pow. [...] ha w wysokości [...] części i grunty o pow. [...] ha. Skarżący wykazał, że ma dwa ciągniki rolnicze (r. prod. [...] i [...]) wymagające remontu. Odnośnie dochodów skarżący podał, że wynoszą one [...] zł miesięcznie i pochodzą z płatności bezpośrednich wypłaconych przez ARiMR za 2018 r. w kwocie [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym przepisie sformułowania "wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Decyzja o przyznaniu prawa pomocy powinna być poprzedzona analizą dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu "PPF" okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Skarżący w urzędowym formularzu "PPF" w rubryce, w której należy wykazać oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce powołał się na ustawę o ochronie danych osobowych, nie określając czy takie oszczędności posiada, czy też nie. Nie podał również, jakie posiada zobowiązania i stałe wydatki zapisując wskazaną rubrykę swoimi uwagami odnośnie do pracy sądu. Z kolei wskazując, że posiada nieruchomości rolne nie podał, jaki dochód uzyskuje z prowadzenia działalności rolniczej. Wątpliwości budziła również informacja, że jedyny dochód jaki skarżący uzyskuje to kwota [...] zł miesięcznie uzyskiwana tytułem płatności bezpośrednich za 2018 r. Wobec powyższego, celem ustalenia realnych możliwości płatniczych skarżącego, w dniu 11 października 2018 r., w trybie art. 255 p.p.s.a., skierowano do niego wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 2 listopada 2018 r., zaświadczenie Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 29 października 2018 r. i wyciąg z jednego rachunku bankowego za okres od 25 kwietnia 2018 r. do 26 października 2018 r. W piśmie z dnia 2 listopada 2018 r. skarżący oświadczył, że co do wezwania dotyczącego jego stanu finansowego, jego dane osobowe są jego prywatną sprawą. W dalszym ciągu skarżący nie ujawnił zatem czy posiada, czy też nie jakiekolwiek zasoby finansowe w gotówce, bądź na rachunkach bankowych. Skarżący nie złożył również oświadczenia w przedmiocie swoich zobowiązań i stałych wydatków - kosztów utrzymania koniecznego. W tym zakresie skarżący nie wykonał wezwania, czym uchybił obowiązkowi zachowania należytej staranności w przedstawieniu swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z kolei z przedłożonego zaświadczenia Urzędu Miejskiego w [...] wynika, że skarżący jest płatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.) oraz że posiada we współwłasności grunty o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.). Dane te różnią się od informacji złożonych przez skarżącego w urzędowym formularzu w zakresie wielkości posiadanych gruntów rolnych. Ponadto wymienione zaświadczenie nie wskazuje wielkości udziału skarżącego w gruntach o pow. [...] ha fiz., co uniemożliwia obliczenie dochodu z posiadanych nieruchomości. W ocenie referendarza nie można dać wiary skarżącemu, że utrzymuje się jedynie z dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie pochodzącego z płatności bezpośrednich za 2018 r w kwocie [...] zł. Doświadczenie życiowe wskazuje, że z kwoty [...] zł skarżący nie byłby w stanie ponieść swoich bieżących kosztów utrzymania (jak wyżywienie, ubranie, środki czystości, itp.) oraz kosztów utrzymania domu (opłat za energię elektryczną, ogrzewanie , wodę, wywóz nieczystości, itd.). Twierdzeniu skarżącego, że utrzymuje się wyłącznie z płatności z ARiMR za 2018 r. w kwocie [...] zł przeczy również przedłożony wyciąg bankowy za okres od 25 kwietnia 2018 r. do 26 października 2018 r. Wynika z niego, że tytułem płatności z ARiMR w okresie od 25 kwietnia 2018 do 26 października 2018 r. na konto skarżącego wpłynęła kwota [...] zł. Zdaniem referendarza przytoczone okoliczności wskazują, że skarżący, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie wykazał w pełni swojej sytuacji rzeczywistej majątkowej i finansowej. Wykonanie wezwania z dnia 11 października 2018 r. jedynie w częściowym, niepełnym zakresie, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji majątkowej, osobistej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; CBOSA). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w całkowitym, jak również częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.