III SA/Lu 484/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. [...] zarejestrował samochód marki [...] na wniosek [...] i na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów (w tym – umowy kupna sprzedaży samochodu z dnia [...] r. zawartej z [...], umowy kupna sprzedaży z dnia [...] r. zawartej między [...] i [...], niemieckiego dowodu rejestracji). Po uzyskaniu informacji od organów ścigania, że nie jest oryginalny numer nadwozia [...] w/w samochodu (zatrzymanego jako dowód rzeczowy w postępowaniu karnym) [...] wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w tej sprawie, a następnie – wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. – decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] r. oraz odmówił rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał między innymi, że sfałszowanie numeru nadwozia VIN potwierdził biegły z zakresu mechanoskopii w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko [...] oskarżonemu o to, że o pomógł on w zbyciu samochodu pochodzącego z kradzieży dokonanej na terenie Austrii, poprzez podrobienie niemieckiego dowodu rejestracyjnego. Przedmiotowy samochód został zgłoszony jako utracony na terenie Austrii. Towarzystwo Ubezpieczeniowe [...] wypłaciło odszkodowanie, stając się właścicielem pojazdu. [...] stwierdził, że w myśl art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela po przedłożeniu przez niego stosownych dokumentów, które muszą jako prawdziwe zawierać dane zgodne z rzeczywistością. Dokumenty w oparciu, o które pojazd został zarejestrowany nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności pojazdu w sytuacji, kiedy zmieniono cechy identyfikacyjne pojazdu (podrobiono numer VIN) oraz sfałszowano wpisy w niemieckim dowodzie rejestracyjnym. Strona odwołała się od powyższej decyzji podnosząc zarzut naruszenia przepisów : - art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o rejestrację został złożony przez osobę niebędącą właścicielem pojazdu; - art. 7, art. 10 § 1, art. 79 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu sprawy, pominięciu słusznego interesu strony, uniemożliwienie jej prawa czynnego udziału w postępowaniu, nie zawiadomienie o wszczęciu postępowania i możliwości zgłaszania wniosków dowodowych, jak również brak wskazań z jakich przyczyn organ pomija właściciela pojazdu. Decyzją [...] Kolegium [...] utrzymało w mocy skarżoną decyzję [...] Kolegium wyjaśniło, że wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu. Kolegium wyjaśniło dalej, że zawarta przez stronę umowa kupna pojazdu nie mogła być uznana za ważną, gdyż sprzedany pojazd nie był w sposób nie budzący wątpliwości tym samym, jaki został zarejestrowany przez organ I instancji. Do wniosku o rejestrację strona dołączyła kartę informacyjna pojazdu ze wskazaniem [...], dowód rejestracyjny oraz umowę sprzedaży z takim samym numerem identyfikacyjnym. Pierwotny numer VIN został usunięty, w a jego miejsce wstawiono kawałek blachy z ręcznie wybitym numerem [...], co potwierdza opinia biegłego z dnia [...] r. uzyskania w trakcie postępowania karnego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie między innymi dowodu własności pojazdu, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W świetle art. 73 ust. 1 cyt. ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela. Kolegium zauważyło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W przypadku braku bezspornych dowodów własności pojazdu organy mają obowiązek odmówić rejestracji zgłoszonego pojazdu. W niniejszej sprawie strona kupiła samochód w dobrej wierze i nie popełniła żadnego przestępstwa lub wykroczenia. W dniu [...] r. zarejestrowano pojazd, co do którego strona nie może się wykazać umową przenoszącą własność. Umowa kupna pojazdu z dnia [...] r. budzi wątpliwości odnośnie tożsamości jej przedmiotu. W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że postępowanie organu pierwszej instancji było prowadzone w sposób sprzeczny z zasadą zaufania stron do państwa i prawa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Kolegium wskazało również, że stronie zapewniono udział w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji. Skargę na powyższą decyzję SKO w Lublinie wniósł [...] zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącego; - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się w błędnym przyjęciu, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji z [...] oraz że nie sposób zidentyfikować pojazdu stanowiącego przedmiot umowy sprzedaży z dnia [...] r.; - art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, przejawiające się w błędnym uznaniu przez organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie należy odmówić rejestracji pojazdu ponieważ skarżący nie przedstawił bezspornych dowodów własności pojazdu w sytuacji, kiedy skarżący zainicjował w dniu [...] postępowanie w sprawie o sygn. akt II C 152/14 o ustalenie prawa własności pojazdu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, o zasądzenie kosztów postępowania oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie prawa własności pojazdu. Skarżący podniósł, że Kolegium z naruszeniem przepisów prawa procesowego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wydaną z pominięciem prawa materialnego a przez to obarczoną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art.. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący zarzucił, że nie sposób uznać za prawidłową decyzję, która rodzi negatywne skutki dla obywateli, którzy sami w żaden sposób nie zawinili. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Zwróciło uwagę, że w dniu [...] r. skarżący przeglądał akta sprawy i nie złożył oświadczenia, że zamierza wnieść do sądu powszechnego sprawę o ustalenie prawa własności pojazdu. Z powództwem w tej sprawie skarżący wystąpił w dniu [...] r., a więc po wydaniu kwestionowanej decyzji. Kolegium sprzeciwiło się zawieszeniu postępowania wywołanego skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Z akt sprawy wynikało, że pierwotna decyzja z dnia [...] - wydana na mocy art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym - o zarejestrowaniu samochodu marki [...] na wniosek [...] i na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów, została objęta postępowaniem wznowienionym. Zgodzić się trzeba z wyrażoną w zaskarżonej decyzji [...] Kolegium [...] oceną, że wystąpiły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. upoważniające organ do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o rejestracji pojazdu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, identyfikujący pojazd, pierwotny numer VIN został usunięty, a w jego miejsce umieszczono ręcznie wybity numer [...] (potwierdza to opinia biegłego z zakresu mechanoskopii z dnia [...] r. uzyskana w trakcie postępowania karnego prowadzonego przeciwko [...]). W rozpoznawanej sprawie rejestracji pojazdu dokonano na wniosek [...] i na podstawie dokumentów (między innymi - umowy kupna sprzedaży z dnia [...] zawartej z [...], zaświadczenia z dnia [...] r. o zapłacie podatku akcyzowego od nabytego wewnątrzwspólnotowo pojazdu, dowodu zarejestrowania pojazdu w Republice Federalnej Niemiec oraz zaświadczenia diagnosty o przeprowadzeniu badań technicznych pojazdu) identyfikujących pojazd poprzez wskazany wyżej numer VIN. Rejestracji pojazdu zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonuje się na podstawie między innymi dowodu własności pojazdu (pkt 1), karty pojazdu (pkt 2), dowodu rejestracyjnego (pkt 5). W tej sytuacji Kolegium słusznie zauważyło, że udowodniony fakt sfałszowania fabrycznego numeru VIN podważa wiarygodność dokumentów dołączonych do wniosku o zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu, a przede wszystkim umowy kupna sprzedaży z dnia [...] r. jako dowodu, że [...] jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Usprawiedliwiony jest pogląd Kolegium, że organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, zaś w przypadku braku bezspornych dowodów własności pojazdu organy mają obowiązek odmówić rejestracji zgłoszonego pojazdu. Prawidłową w tym zakresie jest wykładnia art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz jej przepisu art. 73 ust. 1 określającego, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela. Poglądu tego nie podważa okoliczność, że skarżący w lutym 2012 r. a zatem już po zarejestrowaniu pojazdu przez organ, dowiedział się o pochodzeniu pojazdu z kradzieży (dokonanej w Austrii) i po wznowieniu postępowania administracyjnego przez [...]) podjął skuteczne działania związane z odzyskaniem pojazdu, zatrzymanego jako dowód rzeczowy w postępowaniu karnym. Postanowienie Sądu Rejonowego w Płocku II Wydział Karny z dnia 17 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II Kp 316/12) o zwrocie pojazdu [...] nie stanowiło dowodu, że skarżący jest właścicielem spornego pojazdu (orzeczenie to jedynie uwzględniało zażalenie skarżącego na postanowienie Prokuratury z dnia [...] r. o zwrocie spornego pojazdu [...], które wypłaciło odszkodowanie za utratę pojazdu). Z akt sprawy wynikało, że [...] domagał się stwierdzenia nabycia własności pojazdu przez zasiedzenie (wniosek w tej sprawie z dnia [...] r. oddalono postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia [...] r. sygn. akt II Ns 1108/12; postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 17 marca 2013 r. sygn. akt II Ca 430/13 oddalono apelację wnioskodawcy), a po wydaniu przez Kolegium zaskarżonej decyzji z dnia 25 lutego 2014 r. - wystąpił do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie o ustalenie, że [...] jest właścicielem pojazdu (zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...] – k. 32 akt sądowych, toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt II C 152/14 z powództwa [...] przeciwko [...]). Ta ostatnia okoliczność, po pierwsze, nie miała wpływu na ocenę o legalności zaskarżonej decyzji, a po drugie, nie stanowiła – w świetle art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przesłanki uzasadniającej zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego powodu na rozprawie w dniu [...] r. nie uwzględniono wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. W tym miejscu należy podnieść, że skoro w myśl art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, to już w chwili składania wniosku o rejestrację pojazdu kwestia jego własności musi być rozstrzygnięta (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1415/10), a odnosząc się do formułowanych w skardze zarzutów i wniosków o wadliwości decyzji Kolegium – dodatkowo wyjaśnić, że sfałszowane dokumenty pojazdu stanowią wystarczającą podstawę do wydania decyzji o odmowie rejestracji pojazdu (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 961/12 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 422/13). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.