III SA/Lu 489/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. I. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] na podstawie art. 3a ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5b ust. 1, art. 8 ust. 1-2 i 2a, art. 17 ust. 1 i 3, art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. – o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277 z późn. zm.) dalej jako: "u.s.r.", stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie: ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego, macierzyńskiego i ubezpieczenia emerytalno-rentowego w okresie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] października 2016 r. oraz ustanie obowiązku opłacania składek od tego dnia. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. wskazano między innymi, że wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników, nastąpiło z uwagi na osiągnięcie przychodu z tytułu umowy zlecenia w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i złożył od niej odwołanie. Zarzucił, że rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące, że odprowadza on składki z tytułu umowy zlecenia do ZUS. W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o oddalenie odwołania. Organ wyjaśnił, że skarżący nie spełnia - określonych w art. 5b ust. 1 u.s.r. - warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. akt VIII U 1701/17 Sąd Okręgowy w Lublinie umorzył postępowanie w sprawie odwołania od decyzji [...] z dnia [...] r., zaś wniosek skarżącego o wyłączenie go z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. i od [...] listopada 2016 r. przekazał temu organowi celem merytorycznego rozstrzygnięcia W dniu [...] lutego 2018 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wyłączenia skarżącego z ubezpieczenia społecznego rolników. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do dostarczenia w wyznaczonym terminie (14 dni) dokumentów potwierdzających podleganie ubezpieczeniu społecznego z tytułu zatrudnienia. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] – wydaną na mocy art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie w przedmiocie wyłączenia P. I. (dalej jako: "skarżący") z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. i od [...] listopada 2016 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że skarżący nie odebrał skierowanej do niego korespondencji oraz że nie przedstawił organowi nowych dowodów dotyczących zmiany sytuacji prawnej. Wobec braku takich dowodów postępowanie umorzono. Z akt sprawy wynikało, że skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją. W swoim piśmie (k.10 akt sąd.) skarżący podniósł, że od lipca 2016 r. jest zatrudniony w P. M. jako pracownik fizyczny na podstawie umowy zlecenia, że są odprowadzane składki do ZUS i że nie rozumie, jakich jeszcze dokumentów żąda KRUS. Rozpoznając odwołanie skarżącego od powyższej decyzji, Sąd Okręgowy w Lublinie postanowieniem z dnia 4 września 2018 r. sygn. akt VIII U 1444/18 przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie (k. 5 akt sad.). W piśmie z dnia [...] października 2018 r. (k. 42 akt sąd.) będącym odpowiedzią na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżone decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie z innych przyczyn niż wskazanych przez skarżącego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie dotyczące wyłączenia skarżącego z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. i od [...] listopada 2016 r. Skontrolowana decyzja jest rozstrzygnięciem nieprawidłowym z następujących względów. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej) będącego przedmiotem postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17). Zasady podlegania i ustania ubezpieczenia społecznego rolników uregulowano w przepisach ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa ta określa okrąg osób podlegających ubezpieczeniu (art. 1). Wskazuje, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego realizuje ubezpieczenie (art. 2 ust. 1). Przewiduje w art. 3 ust. 1, że ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Ustawa wprowadza określoną w art. 3a instytucję ustania ubezpieczenia i w art. 36 ust. 1 pkt 1 określa, że Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Skarżący domagał się wyłączenia go z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. i od [...] listopada 2016 r. W tej sprawie skarżący złożył stosowny wniosek zawierający takie żądanie. Powyższy wniosek określał zatem przedmiot postępowania administracyjnego. Rzeczą organu było odnieść się do tak określonego żądania strony w nawiązaniu do materialnoprawnych podstaw "wyłączenia" z ubezpieczenia społecznego rolników. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 42 cyt. ustawy, Kasa prowadzi ewidencję okresów podlegania ubezpieczeniu i opłacania składek za każdego ubezpieczonego, a osoba zainteresowana ma prawo wglądu do ewidencji w zakresie dotyczącym jej spraw oraz zgłaszania uwag i zastrzeżeń. W świetle przytoczonych wyżej przepisów zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. i nieusprawiedliwionym okazał się pogląd, że brak "nowych" dowodów pozwalał organowi umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy skontrolowana decyzja z dnia [...] marca 2018 r. podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.