III SA/Lu 495/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. K.-W. i D. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do usunięcia określonych uchybień sanitarnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienie się wyroku; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 4 sierpnia 2009 r., złożonego przez A. K.i D. W., prowadzących działalność gospodarczą jako Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Lekarza Rodzinnego [...] w B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak [...] zobowiązującej do usunięcia określonych uchybień sanitarnych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach sprawowanego sanitarnego nadzoru bieżącego nad zakładami opieki zdrowotnej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej jako PPIS) przeprowadził w dniu 29 czerwca 2009 r. kontrolę w prowadzonym przez skarżących Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Praktyka Lekarza Rodzinnego [...]. W trakcie kontroli stwierdzono uchybienia w zakresie utrzymania właściwego stanu sanitarnego w obiekcie. W związku z powyższym PPIS wydał decyzję z dnia [...] zobowiązującą skarżących do usunięcia uchybień polegających na: braku powierzchni zmywalnych i bezdotykowych baterii umywalkowych w gabinecie szczepień i gabinecie zabiegowym, oraz braku miejsca na wózki, toalety o parametrach dla osób niepełnosprawnych i schowka porządkowego. Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji PPIS podnosząc jej niezgodność z § 53 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 213, poz. 1568 ze zm.). Zmiana wprowadzona rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 187) a polegająca na wydłużeniu terminu dostosowania zakładów opieki zdrowotnej otwartej do dnia 31 grudnia 2012 r. dotyczy automatycznie skarżących bez względu na terminy zadeklarowane w programie dostosowawczym z dnia 3 czerwca 2007 r. i zaopiniowanym pozytywnie przez PPIS. Rozpatrując odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako PWIS) wskazał, że dla przedmiotowego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej, który nie spełnia odpowiednio wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r., opracowany został program dostosowawczy z dnia 3 czerwca 2007 r. W programie zadeklarowano dostosowanie Zakładu do obowiązujących wymagań w terminie do 31 grudnia 2008 r. Program ten uzyskał pozytywną opinię PPIS z dnia 26 czerwca 2007 r. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z możliwości zmiany terminu realizacji programu dostosowawczego, poprzez złożenie aneksu do programu, co umożliwia znowelizowany przepis § 54 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. W związku z powyższym PPIS, mając na uwadze ustalenia z kontroli bieżącego stanu sanitarnego w NZOZ, stwierdził, ze program dostosowawczy nie został zrealizowany w zadeklarowanym terminie – 31 grudnia 2008 r. - i wydał decyzję zobowiązującą do usunięcia uchybień w zakresie wymagań sanitarnych. W ocenie organu odwoławczego - wbrew twierdzeniom skarżącego redakcja przepisów § 53 i 54 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej nie uzasadnia automatycznego przyjęcia, iż programy dostosowawcze, niezależnie od programów dostosowawczych złożonych przez skarżących dla NZOZ obowiązują do 2012. Ponadto organ zauważa, że w programie dostosowawczym Zakładu nie ujęto wyposażenia umywalek w gabinecie szczepień i gabinecie zabiegowym w baterie uruchamiane bez kontaktu z dłonią do czego zobowiązuje przepis § 45 ust. 2 rozporządzenia. Zastosowanie tego typu baterii w gabinetach diagnostyczno-zabiegowych ma kluczowe znaczenie dla przecięcia dróg przenoszenia zakażeń. Na decyzję tę skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzucają obu decyzjom niezgodność z prawem i wnoszą o ich uchylenie. Skarżący podnoszą, że zgodnie z treścią § 54 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia urządzenia zakładu opieki zdrowotnej - programy dostosowania zakładu opieki zdrowotnej określone w przepisach dotychczasowych stają się z dniem wejścia w życie rozporządzenia programami w rozumieniu § 53 ust. 2. Natomiast § 53 ust. 2 cytowanego rozporządzenia określa termin złożenia programu dostosowania zakładu na 31 grudnia 2012 r., a § 53 ust. 1 na ten sam termin ustala obowiązek dostosowania pomieszczeń i urządzeń zakładu. Dlatego w ocenie skarżących nie do przyjęcia jest stanowisko PWIS wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, iż: "redakcja przepisów § 53 i 54 rozporządzenia ( ... ) nie uzasadnia automatycznego przyjęcia iż programy dostosowawcze ( ... ) obowiązują do 2012 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W ocenie sądu organ sanitarny zobowiązując skarżących do wykonania obowiązków naruszył przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej. Zacząć należy od tego, że – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. II OSK 268/06 - przepis art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi samodzielną podstawę prawną dla organu sanitarnego dla dokonywania czynności w celu usunięcia stwierdzonych uchybień. Niemniej jednak w sytuacji, gdy wymogi są określone stosownymi przepisami, organ musi wskazać tę niezgodność, polegającą na stwierdzonym stanie faktycznym a obowiązującym w danej sytuacji wymogiem prawnym. W omawianym przypadku wymagania, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej określone są we wskazanym rozporządzeniu. Należy więc zbadać, czy w świetle tych przepisów skarżący mają obowiązek dostosować pomieszczenia zakładu do wymogów określonych przez organ sanitarny. Problem sprowadza się do tego, czy mają one zastosowanie do skarżących, czy skarżący mogą skorzystać z normy odraczającej wejście w życie tych wymogów. Kwestia ta nie została wystarczająco wykazana przez organy sanitarne. Ograny określając termin dostosowania pomieszczeń i urządzeń zakładu opieki zdrowotnej skarżących pod względem fachowym i sanitarnym powołują się na program dostosowawczy z dnia 3 czerwca 2007 r. W programie zadeklarowano dostosowanie Zakładu do obowiązujących wymagań w terminie do 31 grudnia 2008 r. Program ten uzyskał pozytywną opinię PPIS z dnia 26 czerwca 2007 r. Dokumenty te (program i opinia) nie zostały dołączone do akt sprawy, co uniemożliwia weryfikację twierdzeń organów. Należy wskazać, że skarżący mają rację, w zakresie, w jakim uznają, że mogą być objęci przepisami intertemporalnymi zawartymi w § 53 rozporządzenia, pozwalającymi odsunąć w czasie wprowadzenie zmian dostosowujących zakład do wymogów sanitarnych. Zakład opieki zdrowotnej prowadzący działalność w dniu wejścia w życie rozporządzenia, niespełniający wymagań określonych w jego przepisach (a więc tegoż rozporządzenia z 2006 r., zmieniającego wymogi w stosunku do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 116, poz. 985 i Nr 250, poz. 2115) musi dostosować pomieszczenia i urządzenia do tych wymagań do dnia 31 grudnia 2012 r. Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 213, poz. 1568 ze zm.) dostosowanie powinno nastąpić do 31 grudnia 2008 r. (§ 53 ust. 3). Zmiana wprowadzona rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 15 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 187) spowodowała wydłużenie terminu zakończenia prac dostosowawczych do 31 grudnia 2012 r. (§ 53 ust. 1). Jeżeli więc dla danego zakładu jeszcze przed nowelizacją przepisów został sporządzony program dostosowawczy wskazujący wcześniejszą datę zakończenia (31 grudnia 2008 r.) wynikającą z wówczas obowiązujących przepisów – po nowelizacji przepisów termin ten ulega automatycznie przedłużeniu do 31 grudnia 2012 r. W ocenie sądu przepis ten dotyczy jednak tylko tych zmian, które zostały pierwszy raz wprowadzone tymże rozporządzeniem i stąd konieczny jest pewien rozsądny okres na adaptację pomieszczeń ZOZ do nowych warunków. W przeciwnym razie trzeba by przyjąć, że zmiana przepisów rozporządzenia w 2006 r. niejako zawiesiła obowiązywanie jakichkolwiek, tak starych jak i nowych, wymogów sanitarnych wobec zakładów opieki zdrowotnej już funkcjonujących w dacie zmiany przepisów – początkowo do dnia 31 grudnia 2008 r., a po nowelizacji rozporządzenia – do 31 grudnia 2012 r. Intencje prawodawcy byłyby wówczas niezrozumiałe. Nie są więc objęte tym przepisem przejściowym wymogi, które obowiązywały już przed wejściem w życie tegoż rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2006 r. w sprawie wymagań ... - i jeśli zakład ich nie spełnia, prowadzący nie może się powoływać na przepisy intertemporalne z rozporządzenia z 2006 r., bowiem wymogi te nie wynikają z tego rozporządzenia, lecz z wcześniejszego (z wyjątkiem, gdy ZOZ został objęty programem dostosowania na podstawie przepisów poprzednio obowiązującego rozporządzenia – gdyż zgodnie z § 54 ust. 1 rozporządzenia – programy te stały się programami dostosowawczymi w rozumieniu tegoż rozporządzenia, a więc są objęte przepisami odraczającymi obowiązek dostosowawczy zgodnie z § 53 ust. 4 rozporządzenia). Dlatego organy sanitarne zbadają, czy niedostosowanie pomieszczeń do wymogów sanitarnych dotyczy wymogów "nowych" (wprowadzonych rozporządzeniem z 2006 r. a wcześniej nie obowiązujących, względnie objętych programem dostosowania złożonym przed wejściem w życie tego rozporządzenia) – czy niedostosowanie pomieszczeń do wymogów sanitarnych dotyczy wymogów już wcześniej obowiązujących (wprowadzonych wcześniej niż rozporządzeniem z 2006 r.). O ile bowiem wymogi, których nie spełnia aktualnie NZOZ, wynikają z przepisów "nowych" – czyli zostały pierwszy raz wprowadzone rozporządzeniem z 2006 r. – to zgodzić się należy ze skarżącymi, że objęci są oni treścią przepisu przejściowego, zawartego w § 53 rozporządzenia, który określa terminy dostosowania w opisany wyżej sposób. Skoro zaś skarżący nie mają jeszcze obowiązku dostosowania pomieszczeń do obowiązujących nowych przepisów, bowiem ich program dostosowania zakładu uległ wydłużeniu – organ sanitarny nie może im tego nakazywać. W drugim wypadku – skarżący nie są objęci przepisami odraczającymi obowiązek wprowadzenia nowych norm sanitarnych, gdyż są to normy już wcześniej obowiązujące, których obowiązywanie nie zostało wprowadzone przez wejście w życie rozporządzenia z 2006 r., a tym nie zostały objęte przewidzianym w tych przepisach okresem dostosowawczym, przewidzianym dla wymogów pierwszy raz wprowadzanych tym rozporządzeniem. W tej sytuacji organ sanitarny miał obowiązek nakazać skarżącym dostosowanie pomieszczeń do już wcześniej obowiązujących ich wymogów sanitarnych. Kwestia ta nie została zaś należycie wyjaśniona. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.