III SA/Lu 504/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 6 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 6 lipca 2021 r. nr SKO. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej: "organ drugiej instancji", "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz.735 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 6 kwietnia 2021 r. nr [...] umarzające postępowanie z wniosku J. P. (dalej: "skarżący" lub "strona") o ponowne rozgraniczenie nieruchomości oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w N. . Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. J. P. pismami z dnia 17 września 2020 r. i 15 października 2020 r. domagał się od Wójta Gminy N. ponownego rozgraniczenia działek: nr [...] stanowiącej jego własność J. P., nr [...] stanowiącej własność Gminy N., nr [...] stanowiącej własność J. M. B., nr [...] stanowiącej własność A. P. i nr [...] stanowiącej własność J. P. położonych w N. . Powołując się na treść pisma Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie - Wojewódzka Inspekcja Geodezyjna i Kartograficzna (znak pisma: [...]) podnosił, że dokumentacja sporządzona w 2006 r. przez geodetę J. O., w szczególności współrzędne osnowy realizacyjnej, a w konsekwencji współrzędne punktów granicznych z rozgraniczenia przeprowadzonego w trybie administracyjnym, określone zostały w sposób dowolny. Dlatego też współrzędne osnowy realizacyjnej uzyskane przez J. O. ze współrzędnymi wskazanymi w bazie ewidencji gruntów i budynków wykazują różnicę. Uzasadnia to wszczęcie nowego postępowania rozgraniczeniowego. Wójt Gminy N. pismem z dnia 10 marca 202I r. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Po wysłuchaniu skarżącego w charakterze strony organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I Ns 1055/06 Sąd Rejonowy w Zamościu dokonał rozgraniczenia granic pomiędzy działkami nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Apelacja J. P. od tego postanowienia została przez Sąd Okręgowy w Zamościu oddalona. Analiza dokumentacji z rozgraniczenia wskazała, że ponowne rozgraniczenie stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej. Wnioskodawca nie wykazuje żadnych nowych zdarzeń o charakterze faktycznym dotyczących stanu władania gruntami mającymi miejsce już po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego. W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że prowadzone w sprawie postępowanie jest bezprzedmiotowe. Jego zdaniem nastąpiło zdarzenie wynikające z pisma Nadzoru Geodezyjnego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 sierpnia 2017 r. według którego geodeci przy wykonywaniu prac geodezyjnych polegających na rozgraniczaniu przedmiotowych nieruchomości popełnili błędy. Należałoby dopuścić dowód z kolejnego biegłego, który tym razem ustrzegłby się błędów jak jego poprzednicy. Po rozpatrzeniu odwołania, przedstawioną na wstępie decyzją, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne zgodnie z którym wyłączone jest ustalanie w postępowaniu administracyjnym granic nieruchomości o innym ich przebiegu, niż uczynił to sąd powszechny, chyba że granice te zostałyby później naruszone. Okoliczności wskazywane przez stronę, które według niego dawały podstawę organowi administracji publicznej do ponownego rozgraniczenia nieruchomości, nie uprawniały do dokonania ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. W niniejszej sprawie, po wszczęciu postępowania, ustalono, że po rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości przez Sąd, nie doszło do żadnego naruszenia granic przedmiotowych działek. Żądanie J. P. o rozgraniczenie zawarte w pismach z dnia 17 września 2020 r. i z dnia 15 października 2020 r. w całości pokrywa się z przedmiotem postępowania sądowego o rozgraniczenie. Nie ma więc żadnych możliwości aby ponownie rozgraniczyć nieruchomości w inny sposób, niż uczynił to sąd powszechny. Prawidłowo więc organ pierwszej instancji zastosował art. 105 § 1 kpa zgodnie z którym gdy, postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 6 lipca 2021r. zarzucając jej brak merytorycznego rozpoznania sprawy i oparcie się jedynie na dokumentacji, która została zgromadzona w poprzednim postępowaniu rozgraniczeniowym. Pominięto dokumentację przedłożoną przez skarżącego, a zwłaszcza pisma Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 sierpnia 2017r. Jego zdaniem rozgraniczenie w sprawie I Ns 1055/06 zostało wykonane nieprawidłowo. Biegły geodeta, który w tej sprawie wykonywał opinię posługiwał się nielegalnym operatem ewidencji gruntów wsi N. nr [...], w którym geodeta Urzędu Gminy w N. wpisał działkę nr [...] o powierzchni 0,12 ha, podczas gdy prawidłowa powierzchnia wynosi 0,13 ha i wynikała z obowiązującego operatu scalenia gruntów wsi N. nr [...] a także z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie nr [...] z dnia 29 czerwca 1971 r. i decyzji nr [...] z dnia 4 czerwca 1973 r. Powierzchnia ta odpowiada powierzchni wykazanej w protokole władania nieruchomością przez J. P. i w protokole władania nieruchomością przez W. B.. Konieczn jest wyjaśnienie i sprostowanie prawnych wielkości działek nr [...] i nr [...], które w rozgraniczeniu w sprawie nr I Ns l055/06 zostały przez Sąd zaakceptowane. Takie procedowanie przez Sąd doprowadziło do faktycznego naruszenia granicy działki nr [...] oraz posadowionego tam ogrodzenia z siatki metalowej i dwóch tuneli foliowych o konstrukcji metalowej. Urząd Gminy w N. powinien na swój koszt dokonać ponownego rozgraniczenia na gruncie w/w działek, gdyż należy to do jego obowiązku. W kolejnych pismach z dnia 1 września 2021 r. i z dnia 6 października 2021 r. kierowanych do Sądu, skarżący ponownie wskazywał na nieprawidłowości popełnione przez geodetę w postępowaniu sądowym w następstwie którego dokonano rozgraniczenia nieruchomości. Domagał się powołania przez Sąd Rejonowy w Zamościu biegłego geodety który dokona ponownego rozgraniczenia nieruchomości i "ustali prawdziwą wielkość działki o nr [...]". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W sprawie bezsporne jest, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Zamościu I Wydział Cywilny z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I Ns 1055/06, w sprawie z wniosku A. P. o rozgraniczenie, Sąd dokonał rozgraniczenia nieruchomości położonych w N. gminy N. obejmujących działkę nr [...] o powierzchni 0,12 ha, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność J. P. z działką nr [...] o powierzchni 0, 26 ha, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność A. P. oraz działki nr [...] z działką nr [...] o powierzchni 0, 35 ha, dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność J. M. B., oraz rozgraniczenia nieruchomości położonych w N. obejmujących działkę nr [...] o powierzchni 0, 02 ha, zapisana w jednostce rejestrowej G. 1070, dla której nie jest prowadzona księga wieczysta, stanowiącej własność Gminy N. z działką nr [...] o powierzchni 0, 12 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność J. P. i działki nr [...] z działką nr [...] o powierzchni 0,26 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność A. P., działki nr [...] z działką nr [...] o powierzchni 0, 35 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność J. M. B. oraz działki nr [...] z działką nr [...] o powierzchni 0, 17 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zamościu prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...], stanowiącej własność A. P. i M. P.. Granice między działkami wyznaczone zostały zgodnie z mapą sporządzoną przez biegłego geodetę Z. P., wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 listopada 2007 r. za numerem [...] stanowiącą integralną część niniejszego postanowienia Sądu Rejonowego w Zamościu. Sąd Okręgowy w Zamościu I Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze I Ca 198/08 oddalił apelację J. P.. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w zaistniałabym stanie prawnym organ administracji może prowadzić ponowne postępowanie rozgraniczeniowe, czy też przepisy art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2021 r., poz. 1990, ze zm.), a także art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego stoją temu na przeszkodzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonym postanowieniu uznało brak możliwości ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, natomiast w ocenie skarżącego biegły geodeta sporządzający opinię w postępowaniu sądowym nieprawidłowo wytyczył granicę pomiędzy przedmiotowymi działkami. Sprawa o rozgraniczenie nieruchomości (tzw. sprawa rozgraniczeniowa) niezależnie od tego czy jest rozstrzygana na drodze administracyjnej, czy też na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym ma jednolity przedmiot oraz istotę. Jest to sprawa o wiążące ustalenie przebiegu granic gruntów, które nie zostały ustalone, albo które zostały ustalone, lecz stały się sporne (art. 153 k.c.). W orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że również granice raz ustalone w ugodzie granicznej, decyzji rozgraniczeniowej lub postanowieniu rozgraniczeniowym sądu powszechnego mogą ponownie stać się sporne, generując nową sprawę rozgraniczeniową (por. np. postanowienie SN z dnia 10 września 1997 r., II CKN 309/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 30; postanowienie SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 809/00, Wokanda 2002, nr 10, s. 10, z glosą D. Felcenlobena, ST 2010, nr 3, s. 84). Jak podaje Sąd Najwyższy w uzasadnieniu sprawy o sygn. akt IV CKN 809/00, wcześniej wydane postanowienie o rozgraniczeniu, ze swego charakteru będące postanowieniem ustalającym, przesądza tylko o stanie prawnym granicy dzielącej sąsiednie nieruchomości w dacie jego wydania. W kolejnym postępowaniu o rozgraniczenie przedmiotem rozgraniczenia nie jest więc stan rzeczy leżący u podstaw tego postanowienia, ale stan istniejący w dacie kolejnego orzekania o przebiegu granicy. Sądu Najwyższy w orzeczeniu tym jednocześnie zwraca uwagę na to, że możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego może mieć miejsce tylko wówczas gdy po zakończonym postępowaniu rozgraniczeniowym, czyli po ustaleniu stanu prawnego granicy i jej utrwaleniu w terenie nastąpiły nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. W konsekwencji powyższego, prawidłowo organy obu instancji podkreślały, że ponowne postępowanie rozgraniczeniowe może mieć miejsce tylko wówczas gdy nowe zdarzenia o charakterze faktycznym dotyczące stanu władania gruntami mają miejsce już po zakończeniu wcześniejszego postępowania rozgraniczeniowego. Zdaniem Sądu możliwość prowadzenia ponownego postępowania rozgraniczeniowego co do tych samych nieruchomości, nie jest i nie może być traktowana jako środek do kwestionowania prawomocnego postanowienia sądowego o rozgraniczeniu. Jednym słowem niedopuszczalna jest taka sytuacja w której strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem sądowym w sprawie rozgraniczenia, próbuje wzruszyć prawomocne orzeczenie w trybie wszczęcia i ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie akceptuje rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu dokonanego przez Sąd Rejonowy w Zamościu prawomocnym postanowieniem z dnia 20 marca 2008 r. mimo, że jego apelacja została oddalona przez Sąd Okręgowy w Zamościu. W takich okolicznościach został złożony w dniu 17 września 2020 r. i w dniu 15 października 2020 r. ponowny wniosek o rozgraniczenie. Zarówno z odwołania od decyzji organu I instancji, jak i z treści skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lipca 2021 r. która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy N. o umorzeniu postępowania w sprawie ponownego rozgraniczenia nieruchomości, jak również z pism składanych w trakcie postępowania jednoznacznie wynika, że skarżący kwestionuje postanowienie Sądu o rozgraniczeniu. Skarżący odwołuje się do okoliczności dotyczących prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, które miały miejsce przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w Zamościu postanowienia o rozgraniczeniu. W skardze do WSA pisze, że wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego w 2006 r. i skorzystania przez biegłego geodetę z nielegalnego operatu ewidencji gruntów wsi N. nr [...], działka skarżącego oznaczona nr [...] została pomniejszona o 1 ar. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że w rozpoznawanej sprawie skarżący usiłuje doprowadzić do zmiany stanu prawnego wynikającego z prawomocnego postanowienia Sądu o rozgraniczeniu z dnia 20 marca 2008 r., ale nie dlatego, że po dacie jego wydania pojawiły się nowe zdarzenia o charakterze faktycznym, które powodują, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania, ale dlatego że nie akceptuje tego rozstrzygnięcia wskazując na zdarzenia, które miały miejsce przed jego wydaniem. Jednym słowem to nie jest nowy spór między właścicielami sąsiednich nieruchomości co do przebiegu granicy, ale spór, który istnieje od wielu lat i który był już przedmiotem orzeczenia sądowego. W takich okolicznościach sprawy nie znajduje zastosowanie przytaczane wcześniej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002r., albowiem okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy nie spełniają tych przesłanek o których mowa w postanowieniu Sądu Najwyższego. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 3 września 2010r. I OSK 1457/09 w którym sformułowane jest stanowisko, że niemożliwe jest ustalenie w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym innego przebiegu granicy, niż uczynił to sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. W rozpoznawanej sprawie, jak już wcześniej wskazywano, skarżący nie akceptuje stanu prawnego granic działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], który został ustalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Zamościu z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt I NS 1055/06. Skarżący nie tylko nie wskazuje na żadne nowe okoliczności powstałe po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego, które miałyby wskazywać, że ustalony postanowieniem sądowym o rozgraniczeniu stan prawny różni się od stanu władania, a wręcz cały czas powołuje się i odnosi do wcześniejszych zdarzeń i okoliczności, które miały miejsce przed wydaniem przez Sąd Rejonowy w Zamościu postanowienia o rozgraniczeniu. Także próba wzruszenia postępowania sądowego przez skarżącego apelacją zakończona została oddaleniem apelacji w dniu 25 czerwca 2008r. przez Sąd Okręgowy w Zamościu w sprawie o sygn. akt I Ca 198/08 dodatkowo je potwierdza. W takich okolicznościach sprawy podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego należało uznać za niezasadne. Stosownie do postanowień art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W piśmiennictwie wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016 r., str. 491). Z kolei w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01). Bezprzedmiotowość to zatem, mówiąc innymi słowy, brak przedmiotu postępowania. Przedmiotem tym jest kontrolowana sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić przy tym należy, że obligatoryjne jest umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w sytuacji gdy brak jest któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego. Mając na uwadze powyższe w sytuacji, gdy w wyniku wyraźnie złożonego wniosku skarżącego, doszło do uruchomienia w sensie procesowym postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, które stało się następnie bezprzedmiotowe wskutek uprzedniego wydania przez sąd powszechny prawomocnego postanowienia ustalającego przebieg granicy, organ zobligowany był wydać na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzję o umorzeniu tego postępowania jako bezprzedmiotowego. Takie działanie organów należy uznać za odpowiadające prawu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym został zgłoszony przez organ (k. 50 akt sądowych), zaś strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.