III SA/Lu 507/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Anna Strzelec, , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Przyrodniczego w L. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu P. w L. (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu P. w L. z [...] czerwca 2021 r., nr [...] odmawiającą L. B. przyznania stypendium socjalnego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] maja 2021 r. L. B. (dalej jako "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021. Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu P. w L. (dalej jako "organ I instancji") decyzją z [...] czerwca 2021 r. odmówiła przyznania skarżącej stypendium socjalnego. Jako przyczynę odmowy organ I instancji wskazał brak zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej i jej rodziny. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z [...] czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego skarżąca dołączyła dokumentację niezbędną do ustalenia dochodu netto na jedną osobę w rodzinie, w tym zaświadczenie z urzędu skarbowego potwierdzające wysokość dochodu uzyskanego w roku 2019 przez matkę skarżącej, zaświadczenie z urzędu pracy o uzyskaniu i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, oświadczenie o nieposiadaniu gospodarstwa rolnego, zaświadczenie o uczęszczaniu rodzeństwa do szkoły, oświadczenie o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej przez matkę i wysokości straty, potwierdzenia przelewów od rodziny, zaświadczenie od komornika o bezskuteczne, egzekucji alimentów, zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o wysokości pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o braku informacji o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny. Organ II instancji wyjaśnił, że w oparciu o wyżej wymienione dokumenty ustalono dochód netto przypadający na jedną osobę w rodzinie skarżącej w wysokości 333,33 zł miesięcznie. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaświadczenia ośrodka pomocy społecznej o braku informacji o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny skarżącej wynika, że skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, co uzasadniało odmowę przyznania stypendium socjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zaskarżyła w całości powyższą decyzję organu odwoławczego i wniosła o przyznanie stypendium socjalnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podanie o stypendium złożyła dopiero w maju 2021 r., ponieważ we wrześniu 2020 r. jej matka rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej i skarżąca liczyła na związaną z tym poprawę finansów rodziny. Niestety firma nie przynosiła dochodu. Skarżąca podkreśliła, że nie otrzymywała i nie otrzymuje zasądzonych przez sąd alimentów od ojca. Skarżąca podniosła, że organ odmówił przyznania jej stypendium z powodu braku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny skarżącej, tymczasem dokumenty z ośrodka pomocy społecznej dostarczone Komisji, nie zawierały informacji o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej i jej rodziny, gdyż skarżąca wraz z rodziną nie korzystała z takich świadczeń. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu P. w L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.), dalej jako "ustawa o szkolnictwie wyższym" lub "ustawa". W przepisie art. 86 ust. 1 pkt 1 - 6 ustawy określone zostały rodzaje świadczeń materialnych przysługujących studentom. Jednym z takich świadczeń jest stypendium socjalne (art. 86 ust. 1 pkt 1). Zgodnie z art. 87 ust. 1 stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim (art. 87 ust. 2). Zgodnie z art. 88 ust. 1, wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu: 1) uwzględnia się dochody osiągane przez: a) studenta, b) małżonka studenta, c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 2) nie uwzględnia się: a) świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1, b) stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach: – funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, – niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), – umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych, c) świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty, d) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 88 ust. 4, rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (w roku 2021 była to kwota 528 zł), jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Zgodnie natomiast z art. 88 ust. 5 ustawy, rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne w przypadku, o którym mowa w ust. 4, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że możliwość uzyskania stypendium socjalnego jest zależna od tego, czy student właściwie udokumentuje swoją sytuację majątkową. Nawet bowiem w przypadku, gdy dochód na osobę w rodzinie studenta nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ odmawia przyznania stypendium, jeżeli student nie dołączy do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Stypendium może być jednak przyznane, gdy student wykaże, że przyczyny niedołączenia do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentuje źródła utrzymania rodziny. W każdym zatem przypadku wymagane jest przedstawienie dowodów na okoliczność sytuacji rodziny. Bez wykazania trudnej sytuacji finansowej student nie otrzyma stypendium socjalnego. Samo uprawdopodobnienie trudnej sytuacji finansowej nie jest wystarczające. Z akt sprawy wynika, że ubiegając się o stypendium socjalne skarżąca przedstawiła wprawdzie liczne dokumenty dotyczące sytuacji materialnej rodziny, w szczególności dokumenty stanowiące podstawę obliczenia miesięcznego dochodu na członka rodziny (zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w roku 2019 przez matkę skarżącej, kopie decyzji o uzyskaniu i utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych przez matkę, oświadczenie o nieposiadaniu gospodarstwa rolnego, zaświadczenie o uczęszczaniu brata skarżącej do szkoły, oświadczenie o rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej przez matkę i wysokości poniesionej z tego tytułu straty, odpis wyroku zasadzającego alimenty na rzecz skarżącej, zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji alimentów na rzecz skarżącej i jej brata, zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o wysokości świadczeń pobranych przez skarżącą w 2019 r. z funduszu alimentacyjnego i niepobieraniu w 2019 r. świadczeń przez jej brata, zaświadczenie o wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobieranych przez skarżącą w 2020 i 2021 r. oraz jej brata w 2021 r., a także trzy potwierdzenia przelewów od rodziny na konto skarżącej na łączną kwotę 2500 zł), nie dołączyła jednak do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Zaświadczenia tego nie przedstawiła skarżąca także na wezwanie organu. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2021 r. pracownica Biura Stypendiów Studenckich Uniwersytetu P. wysłała do skarżącej drogą elektroniczną pismo, w którym poinformowała skarżącą o konieczności złożenia zaświadczenia ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej i jej rodziny. Skarżąca złożyła wówczas trzy zaświadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej w M., datowane na [...] maja 2021 r., z których wynika, że ośrodkowi nie jest znana sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny, ponieważ ani skarżąca, ani pozostali członkowie rodziny nie korzystają z pomocy finansowej ośrodka pomocy społecznej. Zaświadczenia te potwierdzają wysokość pobieranych przez skarżącą i jej brata świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia wychowawczego, zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego pobranych przez matkę skarżącej w 2019 r., nie zawierają jednak wymaganych przepisem art. 88 ust. 4 danych co do sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny. Brak zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej i jej rodziny stanowi podstawę odmowy przyznania stypendium (art. 88 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym). Zastosowanie art. 88 ust. 5 ustawy, dającego możliwość przyznania stypendium mimo braku zaświadczenia wymaga wyjaśnienia przyczyny niedołączenia zaświadczenia oraz udokumentowania źródeł utrzymania rodziny. Skarżąca nie uzasadniła przyczyny niedołączenia zaświadczenia. Z treści wskazanych wyżej trzech zaświadczeń ośrodka pomocy społecznej wynika jednak, że przyczyną braku zaświadczenia jest fakt niekorzystania przez rodzinę z pomocy finansowej ośrodka pomocy społecznej. Skoro ani skarżąca, ani i jej rodzina nie korzystają z pomocy społecznej, nie było podstaw do wystawienia zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny. W takim jednak przypadku powinna była skarżąca udokumentować źródła utrzymania rodziny. Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że wystarczająco udokumentowała źródła utrzymania rodziny, uzasadniające przyznanie stypendium socjalnego. Słusznie uznał organ odwoławczy przedstawione przez skarżącą dokumenty za niewystarczające do udokumentowania źródeł dochodu. Jako źródło utrzymania rodziny skarżąca wskazała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 1000 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje dochód 333,33 zł miesięcznie. Jest oczywiste, że kwota ta, nawet po doliczeniu świadczenia 500+ i świadczeń rodzinnych nie jest wystarczająca na pokrycie kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny, zwłaszcza że skarżąca i jej brat pobierają nauki poza miejscem zamieszkania. Ponadto jako źródło utrzymania skarżąca wskazała pomoc finansową rodziny matki. Na dowód tej pomocy skarżąca przedstawiła trzy przelewy bankowe: z 25 marca 2021 r. na kwotę 1000 zł, z 20 maja 2021 r. na kwotę 1000 zł i z 27 maja 2021 r. na kwotę 500 zł. Pomijając już to, że przedstawione przez skarżącą wydruki z operacji bankowych nie wskazują jednoznacznie na pomoc w kosztach utrzymania rodziny skarżącej, zauważyć należy, że nie jest to stałe źródło dochodów rodziny. Nie sposób również nie zauważyć, że dwa z tych przelewów wykonane zostały już po złożeniu wniosku przez skarżącą. Skarżąca nie przedstawiła także dowodów na pomoc rodziny świadczoną w 2020 r. W odwołaniu podała skarżąca, że źródłem dochodu jest także jej praca dorywcza (udzielanie korepetycji, wykonywanie robót szydełkowych na zamówienie i praca wakacyjna) oraz praca dorywcza brata (udzielanie korepetycji). Skarżąca nie wskazała jednak wysokości dochodów osiąganych ze wskazanych tytułów i w żaden sposób ich nie udokumentowała. Podzielić należy zatem stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, by znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej, co jest warunkiem przyznania stypendium socjalnego, zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Podkreślić należy, że przepis art. 88 ust. 5 ustawy do uznania organu pozostawia możliwość przyznania stypendium mimo niedołączenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta. Student powinien przekonująco uzasadnić przyczyny niedołączenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej oraz rzetelnie udokumentować źródła dochodu. Tylko wówczas bowiem organ jest w stanie ocenić, czy sytuacja materialna studenta jest rzeczywiście trudna. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że przyczyną niedołączenia zaświadczenia jest fakt niekorzystania z pomocy społecznej przez rodzinę skarżącej. Skarżąca nie wyjaśniła jednak przekonująco, dlaczego rodzina, w której dochód na osobę jest – zgodnie z przedkładanymi dokumentami – znacznie niższy od dochodu uprawniającego do świadczeń finansowych z pomocy społecznej nie korzystała z tej formy pomocy społecznej ani w 2020 r., ani w 2021 r., mimo że matka skarżącej utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych już we wrześniu 2019 r., a podjęta przez nią działalność gospodarcza nie przyniosła żadnego dochodu. Nie udokumentowała też rzeczywistych źródeł utrzymania rodziny, pozwalających na rzetelną ocenę jej sytuacji majątkowej, mimo że miała taką możliwość. W toku postępowania organ poinformował bowiem skarżącą o konieczności dołączenia dalszych wyjaśnień i dowodów na okoliczność sytuacji majątkowej skarżącej. Stwierdzić należy, że organ wziął pod uwagę wszystkie przedłożone przez skarżącą dokumenty i ocenił je zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie sądu organ dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do wydania decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wprawdzie nieco lakoniczne, odpowiada jednak wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy wniosek taki został złożony przez organ (k. 28 akt sprawy), a skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.