III SA/Lu 513/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. F.na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. orzeczenie, mocą którego zaliczył K. F. do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie doręczono przedstawicielce ustawowej K. F. – M. F., w dniu [...] sierpnia 2010 r. Orzeczenie to zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. M. F. od powyższego rozstrzygnięcia, w dniu 6 października 2010 r. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniami wydanymi tego samego dnia: [...] października 2010 r., o tym samym numerze: [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszym z postanowień podniesiono, że M. F., mimo prawidłowego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego, odwołanie złożyła dopiero w dniu 6 października 2010 r., podczas gdy ustawowy termin do dokonania tej czynności upłynął 27 sierpnia 2010 r. W odwołaniu zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zainteresowana podniosła, że przyczyną uchybienia terminu była nieświadomość skutków prawnych otrzymanego orzeczenia. Nie wiedziała, że wydane orzeczenie nie uprawnia do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, ani dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu niepełnosprawności jej córki. Organ odwoławczy podniósł, że przywrócenie terminu jest możliwe, gdy jego uchybienie nastąpiło z powodu okoliczności, których strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazana przez M. F. przyczyna uchybienia terminu za taką okoliczność uznana być nie może, bowiem do obowiązków strony należy staranność w prowadzeniu własnych spraw oraz zapoznanie się z orzeczeniem, pouczeniem zawartym w zaskarżonym orzeczeniu i przepisami zastosowanymi w sprawie. Powołanie się na nieznajomość przepisów prawa nie może być okolicznością uzasadniającą uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Zainteresowana, poza wskazaną przyczyną uchybienia terminu nie powołała się na żadną obiektywną okoliczność, która uzasadniałaby uwzględnienie prośby. W uzasadnieniu drugiego z postanowień podniesiono, że M. F. wniosła odwołanie po upływie ustawowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu nie został uwzględniony, ze względu na nieuprawdopodobnienie braku winy. Skoro uchybienie terminu miało charakter obiektywny, organ II instancji uznał za zasadne zastosowanie art. 134 k.p.a. Skargę sądową na powyższe postanowienia, w jednym piśmie z dnia 17 listopada 2010 r. złożyła M. F.. W uzasadnieniu podniosła, że stan zdrowia córki nie uprawniał lekarza orzecznika do zaliczenia jej do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2010 r. przewodniczący wydziału zarządził rozdzielenie skarg wniesionych na oba w/w postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności . Sąd, korzystając z uprawnień przewidzianych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w skrócie p.p.s.a.) zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie (stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania) dotknięte jest wadą nieważności, rodzącą obowiązek wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Czynności organu II instancji, podejmowane po przedstawieniu środka odwoławczego wniesionego od aktu wydanego w pierwszej instancji, determinowane są przepisami k.p.a. Podstawową powinnością tego organu jest zbadanie, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Pozytywny wynik tego badania, otwiera dopiero drogę do wydania jednej z właściwych decyzji, o których mowa w art. 138 § 1 lub § 2 k.p.a. Negatywny wynik powyższego badania wywołuje natomiast taki skutek, że nie jest możliwa merytoryczna ocena aktu pierwszoinstancyjnego, zaś organ odwoławczy załatwia sprawę w sposób procesowy poprzez wydanie postanowienia, w którym stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). W sytuacji, gdy strona składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy rozstrzyga ten wniosek stosując przepisy art. art. 58 i 59 k.p.a. Jeżeli nastąpi odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wówczas nie jest dopuszczalne wydanie odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu stanowi bowiem jedną z przesłanek wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2007 r. , sygn. akt I GSK 1221/06 i z dnia 24 września 2008 r. , sygn. akt I OSK 1490/07). Przenosząc powyższe uwagi na użytek niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że wydanie przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowienia z dnia [...] października 2010 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, było niedopuszczalne. Przecież we wcześniejszym postanowieniu, wydanym w dniu [...] października 2010 r. – stwierdzono już, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu W tych okolicznościach, powtórne stwierdzenie faktu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu i wydanie w tym zakresie odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., należy potraktować jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.