III SA/Lu 517/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", w terminie nadesłał urzędowy formularz zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ skarżący nie wypełnił rubryki nr 4.2 urzędowego formularza (w zakresie dotyczącym żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika), został wezwany do jej uzupełnienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący w rubryce 4.2. zakreślił, że domaga się ustanowienia adwokata. W związku z powyższym referendarz uznał, że skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł argumenty dotyczące skargi na decyzję organu administracji publicznej, natomiast nie uzasadnił wniosku o udzielenie prawa pomocy. W części formularza odnoszącej się do stanu rodzinnego i sytuacji materialnej, skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trzema córkami, a w skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, garaż o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy o wartości ok. [...] zł. Wykazał, że na dochód rodziny składa się renta żony w wysokości [...] zł netto, natomiast prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty (do listopada 2017 r. strata wyniosła ok. [...] zł. Jako stałe zobowiązania finansowe skarżący podał ratę kredytu hipotecznego ok. [...] zł, ratę kredytu samochodowego ok. [...] zł, czynsz za mieszkanie [...] zł oraz media (energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, ogrzewanie [...] zł). Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał oświadczenie wyjaśniające, że pełnoletnia córka [...] jest u niego zameldowana, ale nie mieszka w miejscu zameldowania, gdyż przebywa pod innym adresem. Skarżący nadesłał również zeznanie podatkowe PIT-36L za 2016 r., roczną strukturę przychodu dla roku 2017 r., wystawioną przez biuro rachunkowe, umowę pożyczki z [...] r. wraz z harmonogramem spłat oraz harmonogram spłat kredytu walutowego. Nie przedłożył natomiast wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zeznania podatkowego za 2015 r. oraz kserokopii miesięcznych deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Natomiast stawki wynagrodzenia adwokackiego co do zasady ustalane są w umowie pomiędzy mocodawcą a adwokatem, jednakże pewnym odniesieniem mogą być stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. : Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia, stawka minimalna adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej wynosi w tej sprawie 270 zł netto. Mając na uwadze przedstawioną w urzędowym formularzu oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów sytuację materialną i rodzinną skarżącego brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść wymienionych powyżej kosztów postępowania. Użycie w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, przede wszystkim podnieść należy, że skarżący nie ujawnił w pełni swojej sytuacji finansowej. Skarżący deklarując, że ponosi straty w działalności gospodarczej (na koniec 2017 r. wg. nadesłanego dokumentu "roczna struktura przychodu dla roku 2017 r." strata wyniosła [...] zł) nie wyjaśnił, z jakich źródeł ją pokrywa. Zdaniem referendarza, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie jest możliwe aby wykazana w urzędowym formularzu kwota dochodu (renta żony w kwocie [...] zł) wystarczała na utrzymanie rodziny skarżącego. Zaspokojenie podstawowych, bieżących potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, konieczne przejazdy, wymaga znacznie większych środków finansowych niż zadeklarowane przez skarżącego. Należy przy tym podkreślić, że skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych (indywidualnych i firmowych), co uniemożliwia dokonanie oceny, jaki był przepływ środków pieniężnych na posiadanych kontach, a w konsekwencji jaka była kondycja finansowa prowadzonej przez niego firmy w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego, nie można pominąć przychodów wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W 2016 r. przychód ten wyniósł [...] zł, a w 2017 r. [...] zł. Zdaniem referendarza, biorąc pod uwagę wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący posiada, bądź mógł zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów postępowania. Wykazana za 2017 r. strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa strony wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Trzeba również zwrócić uwagę, na to, że skarżący znajduje środki finansowe na comiesięczną spłatę raty kredytu zaciągniętego na wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w wysokości ok. [...] zł (umowa z [...] r.) oraz spłatę raty kredytu walutowego w kwocie ok. [...] zł (skarżący nadesłał jedynie harmonogram spłat nie podając, na jaki cel został ten kredyt zaciągnięty). Podnieść należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.