III SA/Lu 521/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Monika Samcik po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił Z. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.) w postaci wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego bez posiadania w pojeździe wymaganego ważnego zezwolenia. W dniu [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik strony doradca podatkowy D. P. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. oraz złożył odwołanie od wymienionej decyzji organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w świetle art. 129 § 2 k.p.a. warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Przesłanki przywrócenia uchybionego terminu określa zaś art. 58 k.p.a. W związku z treścią złożonego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu organ podniósł, że zawiadamiając stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji na podstawie art. 40 § 4 k.p.a. wezwał skarżącego do wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju, w przypadku nieustanowienia zamieszkałego w kraju pełnomocnika do prowadzenia sprawy. Organ pouczył jednocześnie, że w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń, przeznaczone dla strony pisma zostaną złożone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia, zgodnie z art. 40 § 5 k.p.a. W treści zawiadomienia strona została ponadto pouczona o obowiązku udzielenia pełnomocnictwa na piśmie lub zgłoszenia do protokołu, jak również o obowiązku dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2014 r. Z. K. przesłał za pośrednictwem poczty elektronicznej skan dokumentu pełnomocnictwa udzielonego dnia [...] czerwca 2014 r. D. P. oraz R. R. z Kancelarii R. P. Adwokaci i Doradcy Podatkowi Spółka Partnerska w W. Ś., do występowania w imieniu strony w sprawie wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy pojazdem o nr rej. [...] bez zezwolenia. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r., doręczonym w dniu [...] czerwca 2014 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wezwał wskazanych przez stronę pełnomocników do nadesłania oryginału pełnomocnictwa lub jego poświadczonej kopii oraz dowodu uiszczenia opłaty skarbowej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Wobec nieudzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie oraz w związku z niewskazaniem przez stronę pełnomocnika do doręczeń w Polsce, przeznaczone dla strony pisma, w tym również wydana w sprawie decyzja z dnia [...] lipca 2014 r., zostały złożone do akt sprawy ze skutkiem doręczenia, na podstawie art. 40 § 5 k.p.a. Wobec skutecznego doręczenia decyzji w dniu [...] lipca 2014 r., czternastodniowy termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 2 k.p.a. upłynął z dniem 6 sierpnia 2014 r. W ocenie organu nie budzi wątpliwości okoliczność uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Wnosząc o przywrócenie tego terminu strona, wbrew przepisowi art. 58 § 1 k.p.a., nie uprawdopodobniła zaś braku winy w jego uchybieniu. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w ramach przyczyny uchybienia terminu podniesiono, że w sytuacji stwierdzenia braku oryginału pełnomocnictwa organ obowiązany był doręczać wszelką korespondencję na adres Kancelarii R. P. Adwokaci i Doradcy Podatkowi, jako wskazany w treści pełnomocnictwa adres do doręczeń w kraju. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej powyższe argumenty nie świadczą jednak o braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ pierwszej instancji zapewnił bowiem odwołującemu czynny udział w postępowaniu, wypełniając wynikający z treści art. 40 § 5 k.p.a. obowiązek pouczenia strony, przy pierwszym doręczeniu, o skutkach nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju. Jednocześnie, wbrew twierdzeniu zawartemu we wniosku o przywrócenie terminu, z treści przesłanej przez stronę pocztą elektroniczną kopii pełnomocnictwa nie wynika, aby dotyczyło ono ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Natomiast, mimo stosownego wezwania, do dnia wydania decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nie został nadesłany oryginał pełnomocnictwa albo jego poświadczona kopia. Poświadczona kopia pełnomocnictwa potwierdzająca umocowanie do występowania w imieniu strony została dołączona dopiero do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W świetle rejestru pism wpływających do Urzędu Celnego w Z. nie znajduje także potwierdzenia podnoszona we wniosku okoliczność przesłania oryginału pełnomocnictwa z terenu [...] na adres Naczelnika Urzędu Celnego w Z.. W konsekwencji organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. K. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2015 r., domagając się jego uchylenia i zarzucając naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mimo, że strona uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, a także wniosła o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny, jak również dopełniła czynności, dla której przewidziany był termin. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w okolicznościach sprawy zostały spełnione wszystkie przewidziane w art 58 k.p.a. przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. O fakcie wydania decyzji strona powzięła wiadomość dopiero w dniu [...] grudnia 2014 r. i w związku z tym w terminie 7 dni (w dniu [...] grudnia 2014 r.) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie dopełniając wymaganej czynności. Strona uprawdopodobniła też brak winy w uchybieniu terminu, gdyż pomimo skutecznego udzielenia pełnomocnictwa organ pominął pełnomocnika, doręczając decyzję przez pozostawienie jej w aktach sprawy. W ocenie skarżącego bezzasadne jest stanowisko organu, iż strona nie wskazała pełnomocnika do doręczeń w Polsce, gdyż skarżący przesłał mailem pełnomocnictwo umocowujące do jego reprezentowania wraz ze wskazaniem adresu do doręczeń. Powyższe potwierdza treść zaskarżonego postanowienia, w którym Dyrektor Izby Celnej wskazał na fakt przesłania za pośrednictwem poczty elektronicznej skanu pełnomocnictwa ustanawiającego pełnomocnika w sprawie, jak i adres do doręczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] lipca 2014 r. Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a. Stosownie do przepisów art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Według zaś art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Podstawę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stanowi w pierwszym rzędzie ustalenie kiedy rozpoczął się i zakończył termin do dokonania tej czynności, a w konsekwencji czy doszło do uchybienia terminu oraz czy zostały spełnione przesłanki do jego przywrócenia w świetle art. 58 k.p.a. W związku z tym wskazać należy, że w niniejszej sprawie stroną jest Z. K., prowadzący działalność gospodarczą w S. na [...]. Zgodnie z art. 40 § 4 strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem (§ 5). Z akt sprawy wynika, że wszczynając postępowanie organ pouczył Z. K., iż strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawiania się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do organu drogą mailową kopię pełnomocnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r. upoważniającego D. P. i R. R. do reprezentowania skarżącego przed organami i sądami. W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Z. wezwał pełnomocników skarżącego do przesłania dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz oryginału pełnomocnictwa lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. Pełnomocnicy skarżącego, wbrew przepisowi art. 33 § 3 k.p.a., który obliguje pełnomocnika do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, nie wykonali powyższego wezwania w zakreślonym terminie. W konsekwencji, wobec niewskazania przez skarżącego pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju i nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju organ prawidłowo pozostawił w aktach sprawy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] lipca 2014 r. ze skutkiem doręczenia w dniu [...] lipca 2014 r. Od tego dnia należało liczyć bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Należy podkreślić, że pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu, musi zostać uzewnętrznione. Dla wykazania, że pełnomocnik został ustanowiony, niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnika, o czym stanowi art. 33 § 3 k.p.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., II GZ 140/12, LEX nr 1321426 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2009 r., II GSK 599/08, LEX nr 516110). Bezzasadny jest zarzut skarżącego, iż ustanowił pełnomocnika do doręczeń w kraju. Ani treść pełnomocnictwa z dnia [...] czerwca 2014 r., ani też treść maila, którym nadesłano skan pełnomocnictwa nie zawierają oświadczenia o ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń. Oczywiście bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego o przyznaniu przez Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonym postanowieniu, iż przesłany za pośrednictwem poczty elektronicznej skan pełnomocnictwa obejmował wskazanie adresu do doręczeń. Przeciwnie bowiem, Dyrektor Izby Celnej wskazywał na brak ustanowienia przez stronę pełnomocnika do doręczeń. Trafnie także organ podkreślił, że przepis art. 40 § 4 k.p.a. przewiduje dwie różne możliwości dokonywania doręczeń stronom zamieszkałym lub mającym siedzibę za granicą. Jedną z nich stanowi dokonywanie doręczeń pełnomocnikowi ustanowionemu do reprezentowania strony zgodnie z art. 33 k.p.a., druga zaś polega na dokonywaniu doręczeń ustanowionemu pełnomocnikowi do doręczeń. Zasadnie też organ wskazał na niepotwierdzenie podnoszonej przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności przesłania oryginału pełnomocnictwa na adres Naczelnika Urzędu Celnego w Z.. W świetle powyższych rozważań prawidłowe jest stwierdzenie organu, iż wnosząc odwołanie w dniu [...] grudnia 2014 r., skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu [...] sierpnia 2014 r. Zasadnie też organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu zgodnie z art. 58 k.p.a. Trzeba przy tym podkreślić, że organ nie kwestionował zachowania przez skarżącego siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, a także faktu jednoczesnego dopełnienia przez skarżącego czynności w postaci wniesienia odwołania. Uznał natomiast, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu administracyjnym. Wbrew zarzutom skarżącego uznać należy, iż ocena ta jest prawidłowa. Jak wynika z akt sprawy i na co zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skarżący uzasadniał wniosek o przywrócenie terminu powołując się na okoliczność, iż w sytuacji stwierdzenia braku oryginału pełnomocnictwa organ obowiązany był doręczać wszelką korespondencję na adres Kancelarii R. P. Adwokaci i Doradcy Podatkowi, jako wskazany w treści pełnomocnictwa adres do doręczeń w kraju, a nadto powoływał się na fakt przesłania przez skarżącego pocztą z terenu [...] oryginału pełnomocnictwa na adres Naczelnika Urzędu Celnego w Z.. Jak podniesiono jednak wyżej, argumenty te nie miały podstaw, gdyż strona nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń, jak również nie potwierdzono wpływu do organu pierwszej instancji oryginału pełnomocnictwa. Skarżący nie przedstawił też jakichkolwiek dowodów na poparcie twierdzenia, iż przesyłał oryginał pełnomocnictwa z terenu [...] na adres Naczelnika Urzędu Celnego w Z.. Przede wszystkim zaś wskazać należy, że okoliczności powołane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu dotyczą w istocie kwestii skuteczności doręczenia decyzji w trybie przewidzianym w art. 40 § 5 k.p.a., a zatem kwestii odnoszącej się do prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminu. Nie są to natomiast okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., przewidującym przywrócenie terminu w sytuacji uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W konsekwencji, oparte na tych samych argumentach zarzuty skargi należy uznać za chybione. Czym innym jest bowiem kwestia samego stwierdzenia uchybienia terminu, a czym innym podstawy do jego przywrócenia w postaci braku winy strony w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2015 r., II FSK 1505/13). Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkoda, uzasadniająca przyjęcie uprawdopodobnienia braku winy, zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było niemożliwe albo nie można było oczekiwać od strony, że w danych okolicznościach zachowa dany termin procesowy W niniejszej sprawie skarżący nie powołał się na tego rodzaju okoliczności i przeszkody, które świadczyłyby o braku winy w uchybieniu terminu, poprzestając na argumentach kwestionujących skuteczność doręczenia decyzji w trybie przewidzianym w art. 40 § 5 k.p.a., a które to argumenty okazały się niezasadne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie wskazano na zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i pouczenie go o skutkach nieustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju stosownie do art. 40 § 5 k.p.a. Uznać także należy, że stronę obciążają zaniechania osób, którymi się posługuje. Nie można zatem przyjąć, iż w sytuacji zaniechania złożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa na wezwanie organu z dnia [...] czerwca 2014 r., strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.