III SA/Lu 524/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody L. na rzecz skarżącej J. K. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 roku Wojewoda na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził bezskuteczność odwołania J.K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2011 roku, nr [...], w związku z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji w sprawie wymeldowania J.K. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...]uprawomocniła się wobec niezaskarżenia jej w prawem przewidzianym terminie 14 dni od dnia skutecznego doręczenia tej decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.). Decyzję o wymeldowaniu organ wysłał stronie w dniu 26 stycznia 2011 roku na adres jej zameldowania stałego oraz na adres rodziców. Korespondencja, wysłana na adres zameldowania stałego przy ul. [...], po wyczerpaniu trybu określonego w art. 42 k.p.a. została zwrócona przez pocztę do organu z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". Natomiast korespondencja wysłana na adres rodziców J.K. – ulicę [...] – została w dniu 28 stycznia 2011 roku podjęta przez ojca skarżącej, który podejmując korespondencję zobowiązał się do oddania pisma adresatowi. W ocenie organu ma to skutek doręczenia. W konsekwencji organ przyjął, że termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 14 lutego 2011 roku, a to mając dodatkowo na względzie okoliczność, iż dzień 12 lutego 2011 roku był dniem wolnym od pracy. Zarazem organ uznał za pozbawiony znaczenia prawnego fakt osobistego odebrania decyzji przez stronę w terminie późniejszym – w dniu 19 lipca 2011 roku, gdyż w ocenie organu w tym dniu decyzja była już prawomocna. Organ odwoławczy zważył jednocześnie, że kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 58 instytucję przywrócenia terminu. Jednakże koniecznymi warunkami zastosowania tej instytucji jest złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Natomiast J.K. wniosła odwołanie bez dopełnienia czynności określonych w art. 58 k.p.a. W tej sytuacji przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i merytoryczne rozpatrzenie wniesionego odwołania przez organ drugiej instancji w trybie zwyczajnym było niedopuszczalne, bowiem naruszałoby art. 58 § 2 k.p.a. oraz zasadę trwałości decyzji określoną w art. 16 k.p.a.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 roku dowiedziała się przypadkowo w dniu 16 lipca 2011 roku i w dniu 19 lipca 2011 roku odebrała tę decyzję z Urzędu Miasta, a następnie w dniu 26 lipca 2011 roku wniosła odwołanie od tej decyzji. Podkreśliła, że nie była informowana o prowadzonym postępowaniu ani przez rodziców zamieszkałych przy ul. [...] ani przez syna – P.K. – mieszkającego w spornym lokalu przy ulicy [...]. Wskazała, że nigdy nie otrzymała od rodziców adresowanej na nazwisko skarżącej korespondencji dotyczącej prowadzonego postępowania. Podniosła nadto, że na stałe nie opuściła mieszkania przy ul. [...], znajdują się tam rzeczy skarżącej, natomiast syn celowo nie wpuszcza jej do mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przytoczonego przepisu wynika, że normuje on dwie sytuacje, a mianowicie niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które są odrębnymi instytucjami proceduralnymi (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX 2009 oraz wyrok NSA z dnia 10 listopada 1998 r., III SA 898/97, Lex nr 35125). Przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była kwestia uchybienia przez skarżącą J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2011 roku, nr [...]. Sądowa kontrola postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie Wojewody ego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1); pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2); w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Z kolei art. 43 k.p.a. przewiduje, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Mieszkaniem w rozumieniu § 1 art. 42 k.p.a. jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2009 roku, II UK 81/09. LEX nr 574541). Mając to na względzie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy błędnym było kierowanie przeznaczonej dla J.K. przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...]stycznia 2011 roku na adres mieszkania przy ul. [...] w sytuacji, gdy podstawę wydanej decyzji o wymeldowaniu stanowiło ustalenie, iż J.K. opuściła wymieniony lokal w 2009 roku. Wbrew stanowisku organu nie można również uznać za skuteczne doręczenia dokonanego na adres: ul. [...]. Korespondencja kierowana na ten adres w toku postępowania administracyjnego nigdy nie została odebrana przez J.K.. Odbierali ją rodzice skarżącej. Ze znajdujących się w aktach sprawy potwierdzeń odbioru nie wynika przy tym, by odbierali je jako domownicy J.K., to jest by skarżąca zamieszkiwała pod tym adresem. Brak również w postępowaniu administracyjnym danych do przyjęcia takiego stanu rzeczy. We wniosku o wszczęcie postępowania M.K. stwierdził jedynie, że z posiadanych przez niego informacji wynika, iż J.K. zamieszkuje pod wskazanym ostatnio adresem. Natomiast przesłuchany w charakterze świadka syn skarżącej P.K. nie potwierdzał tej okoliczności stwierdzając, że J.K. po opuszczeniu lokalu przy ulicy [...] nie wskazała nowego adresu. Natomiast dla skutecznego uznania doręczenia w rozumieniu art. 43 k.p.a. koniecznym jest, aby osoba, która odbiera przesyłkę od doręczyciela i podejmie się jej oddania, zamieszkiwała z adresatem i należała do wspólnego z nim gospodarstwa domowego (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2011 roku, II OSK 1333/10). Tego rodzaju okoliczności nie wynikają z dokumentów zawartych w aktach poddanego sądowej kontroli postępowania administracyjnego, a skarżąca w złożonym odwołaniu zdecydowanie zaprzeczyła, aby po opuszczeniu lokalu przy ulicy [...]przebywała kiedykolwiek w mieszkaniu rodziców przy ulicy [...]. Wskazała też, że o prowadzonym postępowaniu dowiedziała się przypadkowo dopiero w dniu 16 lipca 2011 roku, a po odebraniu decyzji z Urzędu Miejskiego w dniu 19 lipca 2011 roku (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych), w dniu 26 lipca 2011 roku wniosła odwołanie. Trzeba przy tym zauważyć, że samo dowiedzenie się o prowadzeniu postępowania nie może sanować braku prawidłowego doręczenia decyzji stronie, ponieważ z faktem prawidłowego doręczenia decyzji związane są uprawnienia strony do zapoznania się z treścią decyzji, motywami jej rozstrzygnięcia, a także pouczeniem o możliwości złożenia środka zaskarżenia. Strona powinna zatem nie tylko wiedzieć o wyniku sprawy, ale przede wszystkim znać dokładną treść decyzji i motywy jej wydania przedstawione przez organ w uzasadnieniu decyzji. Przede wszystkim zaś w myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W konsekwencji nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ pierwszej instancji powoduje, że termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie biegnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 roku, sygn. Akt S.A./Gd 2813/93). Mając na względzie brak w okolicznościach sprawy dostatecznych podstaw do uznania, że skarżącej doręczono skutecznie decyzję o wymeldowaniu przed dniem 19 lipca 2011 roku, uznać w konsekwencji należy, że dopiero od tego dnia może być liczony termin do wniesienia odwołania. Zważywszy zaś, że odwołanie J.K. wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 26 lipca 2011 roku, to jest tydzień po doręczeniu jej kwestionowanej decyzji o wymeldowaniu, przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania został zachowany. Nie znajduje zatem podstaw stwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2011 roku, nr [...]. Chybione są także zawarte w uzasadnieniu postanowienia rozważania dotyczące instytucji przywrócenia terminu, która aktualizuje się jedynie w sytuacji, gdy doszło do uchybienia terminowi. Z wymienionych względów i na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.