III SA/Lu 528/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 11a ust. 2 pkt 1 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz. 1230 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego PSP z dnia [...] w sprawie uchylenia decyzji nr [...] w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego A. Z. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ podniósł, że strażak pełniący służbę stałą od dnia 1 kwietnia 2001 r. złożył w dniu 3 kwietnia 2001 r. oświadczenie mieszkaniowe w celu ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości, wskazując, że zamieszkuje wraz z żoną w domu teściów w miejscowości M. Oświadczył też, że nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby ani w miejscowości pobliskiej. W związku z powyższym Komendant Powiatowy PSP wydał w dniu [...] decyzję nr [...] przyznającą A. Z. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W 2004 r. A. Z. przedłożył dwa postanowienia Sądu Rejonowego o przeprowadzonych postępowaniach spadkowych, w wyniku których strażak i jego żona nabyli udziały w spadkach, każde po swoich rodzicach, M. Z. dom w M., A. Z. udział w spadku po ojcu, w skład którego wchodziła zabudowana nieruchomość rolna w C. W związku z zaistnieniem istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, Komendant Powiatowy PSP wydał w dniu [...] decyzję uchylającą decyzję nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że w związku z uzyskaniem postanowień Sądu Rejonowego, na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego w sprawi zakończonej decyzją nr [...]. Zdaniem organu, oświadczenie mieszkaniowe, złożone w dniu [...] mogło być przedmiotem rozpatrywania, choć zawierało błędy formalne. Składając w latach 2001, 2002 i 2003 oświadczenia mieszkaniowe, strażak podawał nieprawdziwe dane, gdyż jego małżonka już w 2000 r., tzn. przed datą mianowania strażaka w służbie stałej i przed złożeniem oświadczenia nabyła po zmarłej matce udziały w spadku, w skład którego wchodził dom jednorodzinny w M. i mając świadomość nieprawdziwości tych danych, strażak ubiegał się o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jeśli chodzi o kwestię spadkobrania, to istotne znaczenia dla sprawy ma fakt, iż strażak nie przedłożył dokumentu świadczącego o dokonanym dziale spadku, z którego wynikałoby, iż nie odziedziczył domu lub jego części, a ze składanych oświadczeń majątkowych oraz wniosku wynika fakt zamieszkiwania w odziedziczonym domu. Na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] A. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej naruszenie art.156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 78 § 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zdaniem skarżącego organ wbrew treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając dotychczasową decyzję, pominął rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji, podnosząc, że zarzuty skarżącego, w tym zarzut naruszenia obowiązku wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy wynikającego z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Jeżeli zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, sąd obowiązany jest stwierdzić nieważność tej decyzji. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W postępowaniu administracyjnym w decyzji wydawanej w następstwie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną zawrzeć można wyłącznie jedno z trzech następujących rozstrzygnięć: 1) odmowę uchylenia dotychczasowej decyzji, gdy brak jest podstaw wymienionych w art. 145 § 1 lub art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: k.p.a.), 2) uchylenie dotychczasowej decyzji i jednoczesne rozstrzygnięcie o istocie sprawy, gdy podstawy wznowienia postępowania istnieją, 3) stwierdzenie wydania dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie we wznowionym postępowaniu decyzji uchylającej decyzję dotychczasową bez rozstrzygnięcia o istocie sprawy – stanowi rażące naruszenie prawa. Na wstępie podkreślić należy, że ocenie sądu poddana została wydana w postępowaniu wznowionym postanowieniem Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] o uchyleniu decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego A. Z. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym (uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. OPS 11/02, opubl. ONSA 2003/3/86). Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, cyt. za: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 613). Zasady prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną uregulowano w art. 145-153 k.p.a. Może być ono prowadzone z urzędu lub na żądanie strony z przyczyn określonych w art. 145 § 1 oraz w art. 145a k.p.a. przez organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 145 § 1, 145a, 147, 150 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem organ zobowiązany jest, prowadząc wznowione postępowanie, poczynić ustalenia, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad określonych w art. 145 § 1 i w art. 145a k.p.a. oraz w razie pozytywnego dokonania powyższych ustaleń – przeprowadzić postępowanie w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej, co do jej istoty. Niezależnie od formy wszczęcia postępowania wznowieniowego, z urzędu czy na wniosek strony, postępowanie to może zakończyć się wyłącznie decyzją o treści przewidzianej w art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanej powyżej uchwale 7 sędziów z dnia 2 grudnia 2002 r. (sygn. OPS 11/02, opubl. ONSA 2003/3/86) celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym, a logiczną konsekwencją poszczególnych etapów postępowania wznowieniowego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy, jest w przypadku istnienia podstaw wznowienia uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie w tym samym postępowaniu nowej decyzji merytorycznej (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 22 marca 2000 r., sygn. I SA 1145/99, opubl. LEX nr 54432, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 1998 r., sygn. I SA/Ka 1414/96, opubl. LEX nr 33534, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. SA/Ka 2966/95, opubl. LEX nr 27283, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 1995 r., sygn. III SA 430/94, opubl. M. Podat. 1996/1/26). Tymczasem w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. w sytuacji wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znanych organowi – wydał decyzję z dnia [...] nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...]. Jeżeli organ stwierdzi istnienie podstaw wznowienia, wówczas na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w decyzji, którą wydaje, zobowiązany jest zawrzeć rozstrzygnięcie usuwające z obrotu prawnego decyzję opartą o wadliwe ustalenie faktyczne, a następnie rozstrzygnięcie załatwiające sprawę merytorycznie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 1996 r., sygn. SA/Wr 3437/95, opubl. LEX nr 27359). W przedmiotowej zaś sprawie nie wydano, zgodnie z wymogiem art. 151 k.p.a., rozstrzygającej o istocie sprawy decyzji – a jedynie decyzję uchylającą decyzją ostateczną. Zaskarżona decyzja posiada zatem w swej intencji jedynie pierwsze z wymienionych w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. rozstrzygnięć. Skoro zatem w wyniku wznowienia postępowania organ wydał decyzję nie przewidzianą w przepisach procedury administracyjnej i uchylił decyzję dotychczasową, nie wydając jednocześnie rozstrzygnięcia merytorycznego, spowodował powstanie tym samym okoliczności stanowiących przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Decyzję poprzedzającą zaskarżoną decyzję sąd uchylił na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ze wskazanych powyżej względów działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd skarżącemu przysługuje w stosunku do organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przy czym do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Określona w punkcie 2 sentencji kwota zwrotu kosztów postępowania stanowi sumę wpisu sądowego oraz minimalnej stawki opłat za czynności radców prawnych, o której mowa w § 2 ust. 1 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów niezapłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).