III SA/Lu 540/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Protokolant asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) decyzją z dnia 29 lipca 2004 r. zwolnił funkcjonariusza celnego T. M. ze Służby Celnej, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. wydaną w sprawie Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2004 r. Prokuratura Okręgowa, Ośrodek Zamiejscowy skierowała do Sądu Rejonowego akt oskarżenia przeciwko T. M. o przestępstwo z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 234 kk w zw. z art. 12 kk, tj. o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W związku z powyższym, w dniu [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, który został wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz.1122), który wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r. wydał decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza celnego T. M. ze Służby Celnej z dniem doręczenia przedmiotowej decyzji. W dniu [...] sierpnia 2004 r. T. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu w/w wniosku decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze z dnia 23 sierpnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na skarżąca wniosła o uchylenie decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2004 r. zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego, w tym: art. 42 pkt 3 Konstytucji RP oraz art. 6 pkt 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez zwolnienie skarżącej ze służby z powodu wniesienia przeciwko niej aktu oskarżenia mimo konstytucyjnej gwarancji, że "każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu", 2/ naruszenie prawa procesowego, w tym: - podjęcie decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie zwolnienia ze służby celnej przez Dyrektora Izby Celnej w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego, który był bezpośrednim przełożonym skarżącej, - zwolnienie ze służby celnej skarżącej podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego, - uniemożliwienie skarżącej wykorzystanie urlopu wypoczynkowego za czas przepracowany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Organ wskazał dodatkowo, że decyzja wydana na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a, zgodna jest z ustawą, która obowiązywała Dyrektora Izby Celnej przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby celnej. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia prawa procesowego polegającego na zwolnieniu ze służby celnej przez Dyrektora Izby Celnej w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust 9 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w sprawach związanych z pełnieniem służby oraz zatrudnieniem w jednostkach organizacyjnych służby celnej właściwym do podejmowania rozstrzygnięć jest "kierownik urzędu", chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast jak wynika z art. 1 ust 8 ustawy o Służbie Celnej w rozumieniu niniejszej ustawy "kierownikiem urzędu" jest Dyrektor Izby Celnej. Tym samym organem właściwym przy podjęciu decyzji, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w tym decyzji dotyczących zwolnień ze służby funkcjonariuszy celnych jest Dyrektor Izby Celnej. Konsekwencją tego jest rodzaj środka zaskarżania przysługującego od powyższych decyzji, przewidziany w art. 8l ust.1a ustawy o Służbie Celnej, a mianowicie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie organem właściwym do jego rozpatrzenia jest również Dyrektor Izby Celnej. Nieuzasadniony jest również zarzut skargi dotyczący zwolnienia ze służby skarżącej podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego. W niniejszej sprawie bowiem nie ma zastosowania art. 41 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), gdyż skarżąca nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy, lecz pozostawała w stosunku służbowym, do którego przepisy kodeksu pracy nie mają zastosowania, a prawa i obowiązki funkcjonariuszy celnych określa ustawa o Służbie Celnej, która nie przewiduje zakazu zwalniania funkcjonariuszy celnych ze służby celnej podczas ich jakiejkolwiek usprawiedliwionej nieobecności w służbie. Informacja potwierdzająca fakt wniesienia aktu oskarżenia przeciwko T. M. wpłynęła do Izby Celnej w dniu [...] lipca 2004 r. w związku z czym Dyrektor Izby Celnej jeszcze tego samego dnia podjął decyzję o zwolnieniu ze służby celnej. Przedmiotowa decyzja na podstawie art. 81 ust.1a ustawy o Służbie Celnej podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa z dniem jej doręczenia, tj. z dniem [...] sierpnia 2004 r. W związku z powyższym skarżąca nie miała możliwości wykorzystania urlopu wypoczynkowego przysługującego proporcjonalnie za przepracowany okres służby od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 4 sierpnia 2004 r. w ilości 18 dni, w konsekwencji czego zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 171 § 1 kodeksu pracy w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu zwolnienia ze służby celnej funkcjonariuszowi celnemu przysługuje ekwiwalent pieniężny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a zatem podlega oddaleniu. Nie ulega wątpliwości, że wobec skarżącej będącej funkcjonariuszem celnym został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - Funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku m. in. wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Zgodność tego przepisu dotyczącego przesłanek obligatoryjnego zwolnienia funkcjonariuszy celnych ze służby z konstytucyjnym porządkiem Rzeczypospolitej Polskiej była badana przez Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, który był zdania, że narusza to zasadę domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 – orzekł, że art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podkreślił, iż wyrażona w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasada domniemania niewinności główną rolę odgrywa w ramach toczącego się procesu karnego. Zasada ta nie może być traktowana tak szeroko, by uniemożliwiała sprawowanie nadzoru nad instytucjami zaufania publicznego. Zdaniem Trybunału dopuszczalność wprowadzenia konsekwencji prawnych toczącego się postępowania karnego nie może być analizowana na tle zasady domniemania niewinności. Art. 42 ust. 3 i art. 2 Konstytucji nie są więc adekwatnymi wzorcami kontroli kwestionowanych przepisów. Funkcjonariusze celni są zaliczani do tzw. służb mundurowych. Problem uczciwości i wiarygodności osób pełniących służbę publiczną jest w Polsce wyjątkowo istotny. Stąd osoby pełniące taką służbę poddane są specyficznym rygorom. Zdaniem Trybunału status prawny celników wyróżnia się na tle innych służb mundurowych, a specyfika ich pracy uzasadnia dopuszczalność wprowadzenia bardziej rygorystycznych wymogów zatrudniania. Działania służby celnej kształtują autorytet państwa, stąd wyjątkowo wysokie wymogi wobec etyki postępowania jej funkcjonariuszy. Kwestionowane zmiany są zatem usprawiedliwione i nie naruszają konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Na marginesie dodać można, że Trybunał dostrzega potrzebę pełnego i zgodnego z konstytucyjnymi standardami rozwiązania problemu skutków stwierdzonej bezzasadności zwolnienia funkcjonariusza ze służby w drodze stosownej aktywności prawotwórczej ustawodawcy. Tym samym nie można podzielić zastrzeżeń skarżącej w zakresie zgodności podstawy prawnej kwestionowanych decyzji z porządkiem konstytucyjnym Rzeczypospolitej Polskiej. Również pozostałe zarzuty skarżącej nie mogą być uwzględnione. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę odniósł się do nich w sposób kompletny i wyczerpujący, jego wywody zostały przytoczone powyżej, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po ich rozważeniu w pełni podziela zajęte przez organ stanowisko, zatem powtarzanie tej argumentacji nie wydaje się celowe. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd skargę oddalił.