III SA/Lu 543/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi Wojewody Lubelskiego na uchwałę Rady Gminy Miączyn z dnia 26 kwietnia 2013 r. nr XXXII/161/13 w przedmiocie przekazania do prowadzenia Zawalowskiemu Stowarzyszeniu Promocji i Rozwoju Szkoły Podstawowej w Zawalowie oddala skargę. Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], Rada Gminy M. postanowiła przekazać z dniem 1 września 2013 r. Szkołę Podstawową w Z. do prowadzenia Z. Stowarzyszeniu P. i R. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy M., upoważniając go jednocześnie w § 2 pkt 1 przedmiotowej uchwały do zawarcia z Z. Stowarzyszeniem P. i R., umowy określającej tryb i szczegółowe warunki przekazania w/w Szkoły Podstawowej. Wojewoda L. wniósł skargę na powyższą uchwałę, domagając się stwierdzenia jej nieważności . W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że uchwała została podjęta z naruszeniem art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) bowiem nie został dopełniony obowiązek przedstawienia uchwały do zaopiniowania przez związki zawodowe spełniające kryterium reprezentatywności. Wojewoda wskazał, że stosownie do dyspozycji art. 19 ust. 1 i 2 w/w ustawy, organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1080), ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Uprawnieniu temu odpowiada obowiązek organów władzy i administracji rządowej oraz organów samorządu terytorialnego kierowania założeń albo projektów aktów, o których mowa w ust. 1, do zaopiniowania przez odpowiednie władze statutowe związków. Wojewoda podniósł, że w niniejszej sprawie projekt uchwały Rady Gminy M. nie został poddany opiniowaniu przez wszystkie reprezentatywne związki zawodowe, co stanowi rażące naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. W ocenie Wojewody, uchwała stanowiąca o przekazaniu do prowadzenia szkoły publicznej osobie prawnej lub fizycznej jest aktem podlegającym opiniowaniu przez reprezentatywne związki zawodowe, niezależnie od obowiązku powiadomienia zakładowej organizacji związkowej przewidzianego w art. 5 ust. 5 l ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.). Zdaniem Wojewody, nie można przyjąć, że powiadomienie zakładowych organizacji związkowych w trybie art. 5 ust. 5 l ustawy o systemie oświaty. wyłącza obowiązek opiniowania projektu uchwały przez organy reprezentatywnych organizacji związków zawodowych. Fakt zwrócenia się przez Wójta Gminy M. pismem z dnia [...] marca 2013 r. do ZNP Oddział w M. o zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przekazania do prowadzenia Szkoły Podstawowej w Z. nie stanowi wypełnienia obowiązku zaopiniowania projektu w trybie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych. Projekt uchwały nie został przedstawiony do zaopiniowania NSZZ "Solidarność" i Forum Związków Zawodowych, które zgodnie z art. 6 ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego spełniają kryteria reprezentatywności. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy M. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że stosownie do art. 5 ust. 5 l ustawy o systemie oświaty poinformowano na 6 miesięcy przed terminem przekazania Szkoły Podstawowej w Z. pracowników tejże Szkoły oraz reprezentatywną organizację związkową, to jest Związek Nauczycielstwa Polskiego, którego członkami są pracownicy przekazywanej Szkoły. Powiadomiono o terminie przekazania Szkoły, jego przyczynach, prawnych i ekonomicznych, skutkach dla pracowników a także o nowych warunkach pracy i płacy. Związek Nauczycielstwa Polskiego wydał opinię negatywną. L. Kurator Oświaty pozytywnie zaopiniował przekazanie Szkoły. Powiadomieni także zostali rodzice dzieci uczęszczających do w/w Szkoły. Zaskarżona uchwała została podjęta z zachowaniem terminów i trybu przewidzianego przepisami. Bezzasadny jest zarzut niepoddania uchwały zaopiniowaniu przez właściwe organy reprezentatywnych organizacji związków zawodowych tj. NSZZ "Solidarność" i Forum Związków Zawodowych. Projekt uchwały został przedłożony celem zaopiniowania Związkowi Nauczycielstwa Polskiego Oddział w M. Związki zawodowe, które Wojewoda L. przywołał w skardze i którym nie zostały przedstawione projekty uchwał do zaopiniowania nie mają w przekazywanych szkołach pracowników zrzeszonych w tych organizacjach i brak jest również pracowników objętych ochroną indywidualną przez te organizacje. Do działalności związków zawodowych należy reprezentowanie i obrona praw, interesów zawodowych i socjalnych pracowników konkretnej jednostki, w której związki te funkcjonują. Wykładnia celowościowa art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych wskazywałby na to, że obowiązek zawiadomienia o przekazaniu szkoły odnosić się powinien nie do potencjalnie wszystkich możliwych organizacji związkowych, ale tylko tych, które mają swoich członków w przekazywanych szkołach. Projekt uchwały w tej sprawie został przedłożony reprezentatywnemu związkowi zawodowemu powołanemu do konsultacji zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżoną uchwałę podjęto na podstawie art. 59 ust.8 i art. 5g ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w związku. z art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594). Ustawa o systemie oświaty przewiduje, że jednostka samorządu terytorialnego, będąca organem prowadzącym szkołę liczącą nie więcej niż 70 uczniów, na podstawie uchwały organu stanowiącego tej jednostki oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny, może przekazać, w drodze umowy, osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej, prowadzenie takiej szkoły (art. 5 ust. 5 g). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 5h, umowa, o której mowa w ust. 5g, określa w szczególności: 1) w przypadku szkoły podstawowej i gimnazjum - wskazanie czy, szkole ustala się obwód, a jeżeli szkole nie ustala się obwodu - warunki przyjmowania uczniów do szkoły; 2) tryb przejęcia szkoły lub placówki przez jednostkę samorządu terytorialnego w przypadkach, o których mowa w ust. 5j i 5k; 3) warunki korzystania z mienia przejętej szkoły lub placówki; 4) tryb kontroli przestrzegania warunków umowy; 5) warunki i tryb rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. Przepis art. 5 ust. 5l u.s.o. wprowadza wymóg powiadomienia przez jednostkę samorządu terytorialnego, w terminie 6 miesięcy przed dniem przekazania szkoły lub placówki do prowadzenia osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej, pracowników szkoły lub placówki oraz zakładowej organizacji związkowej o terminie przekazania szkoły lub placówki, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych i socjalnych skutkach dla pracowników, a także nowych warunkach pracy i płacy. Zatem podstawą przekazania prowadzenia szkoły jest podjęta przez radę gminy uchwała. Ustawodawca przewiduje dla przekazania prowadzenia szkoły szczególny, wieloetapowy tryb postępowania zasadniczo odmienny od postępowania związanego z tworzeniem, przekształcaniem i likwidacją szkół publicznych przez organy prowadzące. Przedstawione wyżej unormowania wskazują, że proces przekazania szkoły uzależniony jest od uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Skontrolowana uchwała jest podjęta zgodnie z przysługującymi Radzie Gminy M. kompetencjami. Uchwała ta, podjęta na podstawie art. 5 ust. 5g ustawy o systemie oświaty, daje jednostce samorządu terytorialnego podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności związanych z przekazaniem szkoły. W szczególności podjęcie uchwały pozwala na dokonanie przewidzianego w art. 5 ust. 5l powiadomienia pracowników szkoły lub placówki oraz zakładowej organizacji związkowej o terminie przekazania szkoły lub placówki, jego przyczynach, prawnych, ekonomicznych i socjalnych skutkach dla pracowników, a także nowych warunkach pracy i płacy. Formalne zawiadomienie nauczyciela na podstawie powołanego przepisu uruchamia ustawową procedurę, w trakcie której nauczyciel ma prawo złożyć w terminie 3 miesięcy od uzyskania informacji, o której mowa w ust. 5l, oświadczenie o odmowie przejścia do szkoły lub placówki publicznej przejmowanej do prowadzenia przez osobę prawną niebędąca jednostką samorządu terytorialnego lub osobę fizyczną (art. 5 ust. 5 m). Złożenie tego oświadczenia, powoduje rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r., Nr 97, poz. 674, ze zm.), z dniem przekazania szkoły lub placówki, chyba że nauczyciel do dnia rozwiązania stosunku pracy wyrazi zgodę na przeniesienie do innej szkoły lub placówki prowadzonej przez daną jednostkę samorządu terytorialnego (art. 5 ust. 5n ustawy). Rada gminy władna jest na mocy art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w powiązaniu z procedurą, przewidzianą w przepisach art. 5 ust. 5 g i ust. 5 l ustawy o systemie oświaty, podjąć uchwałę o przekazaniu prowadzenia szkoły i tego rodzaju postępowanie zgodne jest z zasadą, że organy władzy publicznej działają na podstawie i granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). W myśl art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej uchwały nie potwierdza zarzutów i wniosków Wojewody L., że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy M. W nawiązaniu do zarzutu, że uchwałę podjęto z naruszeniem art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) i nie dopełniono obowiązku przedstawienia uchwały do zaopiniowania przez związki zawodowe spełniające kryterium reprezentatywności, należy wyjaśnić, że sprawa przekazania Szkoły Podstawowej w Z. była przedmiotem opinii Związku Nauczycielstwa Polskiego. Jest to okoliczność bezsporna. Pracownicy przekazywanej Szkoły są zrzeszeni w ZNP Oddział w M. Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, aby osoby zatrudnione w Szkole Podstawowej w Z. należały do innych organizacji związkowych, to jest do NSZZ "Solidarność", czy Forum Związków Zawodowych. Wojewoda L. ma rację, że stosownie do dyspozycji art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1080), ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie oznacza to jednak, że uchwała Rady Gminy M. jest nieważna skoro NSZZ "Solidarność i Forum Związków Zawodowych nie opiniowały zagadnienia przekazania Szkoły Podstawowej w Z. W myśl art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego, za reprezentatywne organizacje związkowe uznaje się ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe spełniające wskazane w tym przepisie w pkt 1 i 2 kryteria. Trybu konsultacji, o którym mowa w art. 19 ustawy o związkach zawodowych nie można jednak odrywać od realiów, w jakich funkcjonuje konkretna szkoła i zatrudnieni w niej pracownicy. Jak wyżej wyjaśniono przepis art. 5 ust. 5l ustawy o systemie oświaty wprowadza wymóg powiadomienia przez jednostkę samorządu terytorialnego, w terminie 6 miesięcy przed dniem przekazania szkoły, zakładowej organizacji związkowej. W literaturze przedmiotu sygnalizuje się, że chodzi o każdą zakładową organizację związkową jaka działa w danej szkole, a także o organizację międzyzakładową, która obejmuje swoim działaniem szkołę (zob. Mateusz Pilich, Komentarz do ustawy o systemie oświaty, Wyd. ABC , W – wa 2012, str. 88). Z akt sprawy nie wynika, aby związki zawodowe, które Wojewoda L. przywołuje w skardze miały w przekazywanej Szkole pracowników zrzeszonych w tych organizacjach związkowych. W tych warunkach nie można stawiać zarzutu, że Rada Gminy M. działała z naruszeniem prawa. W tym miejscu należy zauważyć, że sprawa przekazania w/w Szkoły spotkała się z pozytywną opinią L. Kuratora Oświaty, a uzasadnienie zaskarżonej uchwały podaje konkretne przyczyny, które legły u podstaw przekazania placówki oświatowej. Ubocznie trzeba podnieść, że o przekazaniu Szkoły Podstawowej w Z. z dniem 1 września 2013 r. powiadomiono rodziców dzieci uczęszczających do w/w Szkoły. Skarga Wojewody jest więc nieusprawiedliwiona i z tego powodu podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.