III SA/Lu 551/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: organ drugiej instancji lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania R. M., utrzymało w mocy decyzję Starosty O. z dnia 22 kwietnia 2021 r., znak [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów Stan tej sprawy przedstawiał się następująco. Decyzją Starosty [...] w O. L. z dnia 2 czerwca 2006 r. przyznano skarżącemu R. M. uprawnienia diagnosty nr [...] do wykonywania badań technicznych pojazdów. Wyrokiem Sądu Rejonowego w O. L. z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt II K [...]/19 R. M. został uznany za winnego poświadczenia nieprawdy w poniższych okolicznościach: - w dniu 5 marca 2018 r. w P., wykonując uprawnienia diagnosty, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, potwierdził w dowodzie rejestracyjnym ciągnika marki [...] nr rej [...] i ewidencji przeprowadzonych badań diagnostycznych w Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów Z. W., T. W. sp.j. ul. [...], przeprowadzenie z wynikiem pozytywnym badań diagnostycznych przedmiotowego pojazdu mimo, że badań tych faktycznie nie wykonał; - w dniu 15 marca 2018 r. w P., wykonując uprawnienia diagnosty, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, potwierdził w dowodzie rejestracyjnym ciągnika marki [...] nr rej [...] i ewidencji przeprowadzonych badań diagnostycznych w Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów Z. W., T. W. sp.j. ul. [...], przeprowadzenie z wynikiem pozytywnym badań diagnostycznych przedmiotowego pojazdu mimo, że badań tych w rzeczywistości nie wykonał. Na podstawie art. 271 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (dalej jako: "k.k.") w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. wymierzono R. M. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 50 stawek dziennych (na mocy art. 33 § 2 k.k.). Na zasadzie art. 41 § 1 k.k. orzeczono wobec R. M. zakaz zajmowania stanowiska diagnosty na okres 3 lat. Powyższy wyrok zmieniono wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt V Ka [...]/20 w ten sposób, że na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono tytułem próby na okres 3 lat . W pozostałej części zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w O. L. utrzymano w mocy. Odpis prawomocnego wyroku wydanego w sprawie karnej o sygn. II K [...] przesłano do Starosty [...] w O. L. w dniu16 marca 2021r. W dniu 18 marca 2021 r. organ z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badan technicznych pojazdów. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. - wydaną na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Starosta cofnął skarżącemu prawo do wykonywania badań technicznych pojazdów. W uzasadnieniu organ argumentował m.in., że przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym uzależnia cofnięcie uprawnień diagnosty od stwierdzonych nieprawidłowości w wyniku przeprowadzonej kontroli. Jednak sposób w jaki doszło do ujawnienia faktu nieprawidłowego postępowania przez diagnostę nie ma znaczenia w świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11. Skarżący złożył odwołanie. Organ drugiej instancji nie podzielił zarzutów odwołania i decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził m.in., że skarżący w dniu 5 i 15 marca 2018 r. przeprowadził badania techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania poprzez ich faktyczne niewykonanie oraz dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, co miało miejsce wobec wpisania w dowód rejestracyjny pozytywnego wyniku badania diagnostycznego dwóch ciągników, w sytuacji gdy diagnosta w ogóle nie wykonał badań. W związku z powyższym organ uznał, że zostały spełnione przesłanki do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych określone w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11 organ odwoławczy wyjaśnił, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów organ drugiej instancji wskazał, że okoliczność, iż ciągniki rolnicze nie wyjeżdżały na drogi publiczne pozostaje bez znaczenia, bowiem istotne jest jedynie przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnego z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz dokonanie przez niego wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył R. M., zarzucając, że jest ona wadliwym rozstrzygnięciem. Skarżący podniósł, że w wyniku kontroli stacji diagnostycznej przeprowadzonej przez Starostę O. w 2018 r. i 2019 r. w protokole kontroli nie wpisano nieprawidłowości w zakresie przeprowadzonych badań diagnostycznych i ich zgodności z przepisami prawa. Skarżący stwierdził, że w sytuacji, kiedy został już ukarany zarówno przez Sąd Rejonowy w O. L., jak i Sąd Okręgowy w L., decyzja Starosta oznacza nałożenie kolejnej (czwartej) kary odbierającej uprawnienia diagnosty na okres pięciu lat. Organ odwoławczy powinien był umorzyć postępowanie, a nie utrzymywać w mocy decyzję Starosty. Poza tym organ odwoławczy przeprowadził postępowanie bez udziału strony, co świadczy o kwalifikowanej wadzie decyzji z dnia 12 lipca 2021 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę. Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 z póżn. zm., dalej jako "p.r.d."). Zgodnie z art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Z dyspozycji art. 84 ust. 3 p.r.d., a przede wszystkim ze sformułowania "starosta cofa" wynika, że organ ma obowiązek cofnąć diagnoście uprawnienia do wykonywania badan technicznych, gdy stwierdzi dopuszczenie się przez diagnostę uchybień wskazanych w przywołanej regulacji. Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w O. L. z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt II K [...] stanowi wystarczający dowód tego, że skarżący przeprowadził w dniach 5 marca 2018 r. i 15 marca 2018 r. badania techniczne niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania poprzez ich faktyczne niewykonanie. Wspomniany wyrok dowodzi również tego, że skarżący wpisał w dokumentach rejestracyjnych pozytywny wynik badania diagnostycznego dwóch pojazdów, w sytuacji gdy skarżący w rzeczywistości nie wykonał tych badań. W związku z tym spełnione zostały zawarte w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. przesłanki do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych. Zauważyć należy, że przepis art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d., stanowiący podstawę cofnięcia uprawnień diagnosty, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami - skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że jest ono związane ustaleniami sądu powszechnego, co do tego, że skarżący przeprowadził w dniach 5 marca 2018 r. i 15 marca 2018 r. badania techniczne niezgodnie z przepisami prawa wpisując w dowodach rejestracyjnych pozytywny wynik badania diagnostycznego dwóch ciągników, w sytuacji, gdy skarżący w ogóle nie wykonał badań. W uchwale 7. sędziów NSA z dnia 12 marca 2012 r. sygn. II GPS 2/11 wskazano, że zwrot "w wyniku przeprowadzonej kontroli" rozumieć należy jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u prowadzącego stację kontroli wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak i wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł np. podczas analizy akt innej sprawy lub uzyska ja od innych organów. Chodzi bowiem o to, aby od czynności diagnostycznych odsunięci zostali diagności nierzetelni. W uchwale jednoznacznie wyjaśniono, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Uchwała ta - na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. - wiąże składy orzekające sądów administracyjnych. W świetle powyższych rozważań bez znaczenia jest okoliczność podnoszona w skardze, że Starostwo Powiatowe przeprowadziło dwie kontrole (w roku 2018 i 2019) i nie ujawniło nieprawidłowości w działalności stacji kontroli pojazdów w zakresie wykonywanych badań diagnostycznych. W nawiązaniu do zarzutu o pozbawieniu skarżącego prawa do udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ odwoławczy należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. i wyrażoną w tym przepisie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. To, że organ odwoławczy nie powiadomił skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach, o których mowa w art. 10 § 1 k.p.a. nie świadczy automatycznie o wadliwości skutkującej obowiązkiem usunięciem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Według wyrażanych w judykaturze poglądów, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (tak NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2021 r. sygn. II GSK 636/21). Przez udział w postępowaniu należy rozumieć udział strony w całym ciągu czynności przygotowawczych postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. II OSK 3396/18). Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy i które uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu, to naruszenie uprawnień strony, które powoduje, że wydana została decyzja o odmiennej treści niż gdyby została wydana po przedstawieniu swojego stanowiska przez stronę. Innymi słowy, do tego rodzaju naruszenia dochodzi, gdy strona zostaje pozbawiona możliwości wyrażenia stanowiska, które miałoby wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 27 października 2021 r. sygn. III OSK 4262/21). Z realiów rozpoznawanej sprawy nie wynika, po pierwsze, aby zajęcie stanowiska przez skarżącego co do zebranych dowodów i materiałów mogło mieć wpływ na treść decyzji wydanej po rozpatrzeniu odwołania, po drugie, że zachodziły podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego. Przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych nie sposób upatrywać w tym, że skarżący poniósł już odpowiedzialność karnoprawną. Ugruntowanym w orzecznictwie jest bowiem pogląd, że w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, ponieważ są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności. Znajduje to potwierdzenie nie tylko we wspomnianej uchwale 7 sędziów NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11; ale również w wyrokach NSA - przykładowo z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 928/13 oraz z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2040/11). W orzecznictwie sygnalizuje się także, że ukaranie diagnosty przez sąd powszechny prawomocnym wyrokiem nie stoi na przeszkodzie wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Podmiotowe i przedmiotowe podobieństwo obu postępowań nie oznacza bowiem ich tożsamości (zob. wyrok NSA z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1213/14 oraz wyrok NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. II GSK 3598/17). Zatem - niezależnie od odpowiedzialności karnoprawnej - diagnosta, co do zasady ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień. Jest to oczywiście dotkliwa sankcja, skoro w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 p.r.d.). Niezasadny okazał się zarzut skargi o wystąpieniu podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. Umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy organ II instancji stwierdzi, że zaszły okoliczności skutkujące bezprzedmiotowością tego postępowania, co ma miejsce wówczas, gdy w postępowaniu tym nastąpił brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego skutkujący brakiem podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy co do jej istoty (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. II SA/Go 597/21). Jak wyjaśnia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. II SA/Bk 347/21, umorzenie postępowania odwoławczego może bowiem dotyczyć tylko sprawy pozostającej w toku, w której na skutek braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego (np. przymiotu strony) nie można wydać rozstrzygnięcia co do istoty. W niniejszej sprawie – co wyżej wykazano - nie wystąpiły okoliczności świadczące o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego i uniemożliwiające wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że decyzja organu odwoławczego nie mogła zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) ponieważ dysponowało istotnym dla sprawy dowodem w postaci prawomocnego wyroku skazującego. Ewentualne inne dowody nie mogły podważać ustaleń wynikających z tego wyroku. Poza tym zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieusprawiedliwioną.