III SA/Lu 553/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na akt Starosty z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uchyla zaskarżony akt. W dniu [...] marca 2013 r. A. B. złożył w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Z. wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zakupu zmywarki do naczyń i pralki. Swoją prośbę uzasadnił tym, że w/w urządzenia ułatwią mu wykonywanie podstawowych czynności życiowych. Do wniosku dołączył dokumentację świadczącą, że skarżący jest osobą niedowidzącą i posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności. Komisja opiniująca wnioski osób niepełnosprawnych ubiegających się o udzielenie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2013 r. negatywnie zaopiniowała wniosek A. B. Komisja uznała, że sprzęt AGD nie jest sprzętem specjalistycznie przystosowanym dla osób niepełnosprawnych (sprzęt dofinansowywany powinien być funkcjonalnie przystosowany do obsługi przez osobę niepełnosprawną o określonych dysfunkcjach). W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Starosta Z. poinformował A. B. o negatywnym zaopiniowaniu jego wniosku o dofinansowanie przez w/w Komisję i o odmowie dofinansowania z środków PFRON zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej. Swoje stanowisko Starosta podtrzymał w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. W skardze do WSA w Lublinie A. B. zarzucił Staroście Z., że ten z naruszeniem ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych odmawia dofinansowania zakupu sprzętu AGD. Skarżący podniósł, że organ miał obowiązek załatwienia tej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący wnosił w tej sytuacji o : - stwierdzenie, że odmowa dofinansowania nastąpiła z naruszeniem w/w ustawy oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych; - uchylenie w całości pism Starosty Z. z dnia [...] czerwca i [...] lipca 2013 r. w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej; - wystąpienie przez WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne, czy rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie osobie niepełnosprawnej sprzętu technicznego niezbędnego do wykonywania codziennych czynności życiowych w ramach likwidacji barier technicznych na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych; następuje w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że klasyczne sprzęty jak pralka automatyczna i zmywarka do naczyń, o których dofinansowanie wnosi, przyczynią się do likwidacji barier technicznych, ponieważ są funkcjonalnie przystosowane do usprawnienia wykonywania przez skarżącego podstawowych, codziennych czynności życiowych. Zdaniem skarżącego, sprawa powinna być załatwiona przez organ w drodze decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Starosta Z. wniósł o jej oddalenie, argumentując dodatkowo, że sprzęt AGD nie służy likwidacji barier technicznych i nie jest dopuszczalne dofinansowanie ze środków PFRON zakupu sprzętu, jeśli nie jest on funkcjonalnie przygotowany do obsługi przez osobę niepełnosprawną, co potwierdza zapatrywanie Ministra Pracy i Polityki Społecznej wyrażone w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm., dalej jako "p.p.s.a."). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżący kwestionuje bowiem stanowisko Starosty Z. wyrażone w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] negatywnie załatwiającym wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej. W ocenie organu, dofinansowanie zakupu tego rodzaju sprzętu AGD nie jest możliwe ponieważ nie jest on sprzętem przystosowanym dla osób niepełnosprawnych. Jest to sprzęt przydatny w każdym gospodarstwie domowym. Dofinansowywany sprzęt powinien być funkcjonalnie przystosowany do obsługi przez osobę niepełnosprawną o określonych dysfunkcjach. Chodzi tu o sprzęt potrzebny osobie niepełnosprawnej rzeczywiście likwidujący barierę techniczną i tyko w tym celu można wykorzystać środki finansowe pochodzące z PFRON, co znajduje potwierdzenie w opinii Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2013 r. Z akt sprawy wynika, że Starosta Z. nie uwzględnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (z takim wezwaniem skarżący wystąpił w dniu [...] czerwca 2013 r.), o czym informuje skarżącego w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Zawarty w skardze wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego aktu Starosty Zamojskiego z dnia [...] czerwca 2013 r. jest uzasadniony. Stanowiska organu o braku prawnych możliwości dofinansowania zakupu wnioskowanego przez skarżącego sprzętu AGD, nie sposób zaakceptować, ani z punku widzenia przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ani rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, czego dowodzi orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] października 2009 r. W swoim wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o dofinansowanie zakupu sprzętu AGD, skarżący podaje, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji z uwagi na uszkodzenie narządu wzroku. Skarżący dołącza do wniosku zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2013 r. wskazujące, że zmywarka do naczyń i pralka automatyczna są urządzeniami likwidującymi "barierę (...) techniczną" dla wnioskodawcy. Uwadze Starosty Zamojskiego umknęło, że w myśl art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Starosta pomija również – unormowaną w art. 9 ust. 1 w/w ustawy - instytucję rehabilitacji społecznej, mającą na celu umożliwianie osobom niepełnosprawnym uczestnictwa w życiu społecznym, poprzez działania wymienione w ust. 2 tego przepisu, a polegające między innymi na: wyrabianiu zaradności osobistej i pobudzaniu aktywności społecznej osoby niepełnosprawnej, wyrabianiu umiejętności samodzielnego wypełniania ról społecznych oraz likwidacji barier, w szczególności architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, technicznych, w komunikowaniu się i dostępie do informacji. Stosownie do art. 35 a ust. 1 pkt 7 lit. d/ ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, ze środków tego Funduszu mogą być finansowane w części lub całości zadania związane z likwidacją barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że organ z góry nie może zakładać, że dofinansowanie zakupu pralki i zmywarki nie podlega regulacji określonej w/w ustawą oraz wspomnianym rozporządzeniem. Uzasadnienie stanowiska zawartego w zaskarżonym akcie z dnia [...] czerwca 2013 r. świadczy, że organ nie odnosi do istoty merytorycznego problemu, z którym boryka się skarżący. Poza tym organ nie odwołuje się do obowiązujących przepisów normujących zasady przyznawania pomocy finansowej osobom niepełnosprawnym. Ubocznie należy wyjaśnić, że skierowanie do organu żądania o dofinansowanie określonych wydatków ze środków PFRON jest sprawą, którą organ pozytywnie i sposób ostateczny załatwia poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej z osobą niepełnosprawną (§ 14 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r.). Jeśli organ odmawia dofinansowania, to rozpoznaje wniosek w formie aktu lub czynności na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wydanie decyzji administracyjnej nie jest konieczne, skoro z treści przepisu § 12 ust. 3 b/ omawianego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 2002 r. wynika wprost, że właściwa jednostka samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON. Powyższy przepis (§ 12 ust. 3 b/) trzeba odczytywać w ten sposób, że niezależnie od wyniku rozpatrzenia wniosku osoby niepełnosprawnej, rzeczą organu jest powiadomić wnioskodawcę. Przyjęcie tezy, że organ zawsze załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej, powodowałoby, że na gruncie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, rzeczą organu byłoby wydanie decyzji o dofinansowaniu wniosku, a następnie – po uzyskaniu przez decyzję waloru niezaskarżalności - podpisanie z wnioskodawcą umowy. Procedura przyznawania pomocy (dofinansowania) ulegałaby tym samym nieuzasadnionemu przedłużeniu. Argument skarżącego, że organ powinien załatwić sprawę w formie decyzji administracyjnej, byłby zasadny – w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 1/12 - gdyby to dotyczyło innego zagadnienia, a mianowicie negatywnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie osobie niepełnosprawnej środków z PFRON na rozpoczęcie działalności gospodarczej na podstawie art. 12 a ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w trybie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej. Odnosząc się do wniosku zawartego w skardze o wystąpienie przez WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne, wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 15 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (pkt 2) oraz podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (pkt 3). Zgodnie z art. 264 § 2 p.p.s.a. uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, a uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3, na podstawie postanowienia składu orzekającego. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie może wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały. W tych okolicznościach zaskarżony akt podlegał uchyleniu na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a.