III SA/Lu 558/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 października 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką i nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani zasobów finansowych. Wykazał że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł brutto składa się jego renta w wysokości [...] zł oraz emerytura żony w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 7 listopada 2013 r. wezwano go do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Na tle nadesłanych przez skarżącego dokumentów powstały wątpliwości co do jego sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący nadesłał m.in. wydruk z rachunku bankowego żony prowadzonego przez Bank [...] w [...] oraz wyciąg ze zleceń płatniczych własnego rachunku prowadzonego przez [...]. Z rachunku prowadzonego dla skarżącego w [...] Oddział w [...] wynikało, że jego żona dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowym, z którego nie przedstawił wyciągów. Zauważyć również należy, że wyciąg ten obrazował jedynie zlecenia. Ponadto skarżący wyjawił, że nieruchomość, wykazywana jako jego miejsce zamieszkania, została sprzedana, wyjaśnienia wymagało zatem kiedy miała miejsce sprzedaż i za jaką cenę została sprzedana. Ponieważ skarżący podnosił w swoim oświadczeniu z dnia 18 listopada 2013 r., że musi spłacać kredyty bankowe, sprecyzowania wymagała również okoliczność, jakie są miesięczne obciążenia z tego tytułu. W związku z powyższym pismem z dnia 26 listopada 2013 r. skarżący ponownie został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Wezwanie to zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 2 grudnia 2013 r. (k-41 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi - zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 13 stycznia 2014 r. (k-44 akt sprawy). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny (w szczególności odnośnie ewentualnego posiadania środków pieniężnych na rachunkach bankowych, niepotwierdzenia stosownymi dokumentami ceny, jaką uzyskał ze sprzedaży posiadanej nieruchomości, a także niewykazania wysokości miesięcznych obciążeń wynikających z zaciągniętych kredytów bankowych). Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.