III SA/Lu 570/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, WSA Ewa Ibrom, Protokolant referent Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania J. K. (dalej jako: "skarżący") prawa jazdy w zakresie kategorii C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 456/17 (prawomocnym od 22 marca 2018 r.), orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych do prowadzenia, których uprawnia kategoria C na okres lat 5. Pismem z dnia [...]lipca 2018 r. Starosta Ł. wezwał skarżącego do zwrotu dokumentu prawa jazdy nr [...] kategorii B i C wydanego przez Starostę Ł. Skarżący zwrócił prawo jazdy w dniu [...]lipca 2018 r. Wnioskiem z dnia [...]lipca 2018 r. skarżący zwrócił się do Starosty Ł. o wydanie prawa jazdy kat. C. Decyzją z dnia [...]lipca 2018 r., nr [...], Starosta Ł. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi wszystkich posiadanych kategorii z wyłączeniem kategorii C na okres 5 lat. Decyzją z dnia [...]lipca 2018 r., nr [...], Starosta Ł. odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszystkich kategorii z wyłączeniem kategorii C, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 456/17 na okres 5 lat. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta Ł. przywołał art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978; dalej jako "u.k.p."), zgodnie z którym dokument prawa jazdy nie może być wydany osobie: w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Podkreślił, że przepis. art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii m. in. C – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w sprawie. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i w zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie zwrot prawa jazdy kategorii C jest niedopuszczalny. Ustawa o kierujących pojazdami jednoznacznie stanowi, że konsekwencją prawomocnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, jest nie tylko brak możliwości wydania prawa jazdy, ale także brak możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Stan taki będzie trwał w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie: a) art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p., poprzez błędną wykładnię i wydanie decyzji w sytuacji sprzeczności powołanych przepisów z Konstytucją; b) art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wydane decyzje naruszają nabyte przez skarżącego prawa i rozszerzają nałożony przez sąd środek karny. Na potwierdzenie zajętego stanowiska skarżący powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I KZP 29/13, wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt K 17/97 i z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt K 18/03 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 1034/16. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 456/17, orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem tych do prowadzenia których uprawnia kategoria C na okres lat 5. W dniu [...] lipca 2018 r. skarżący złożył wniosek o wydanie zastępczego dokumentu prawa jazdy kategorii C. Orzekające w sprawie organy obu instancji odmówiły wydania prawa jazdy powyższej kategorii, co zostało zakwestionowane przez skarżącego jako nieuprawnione rozszerzenie odpowiedzialności karnej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014 r. poz. 970), zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, to jest po dniu 25 października 2014 r. Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po już tej dacie, to jest w dniu 12 grudnia 2017 r. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też jego wniosek należało zakwalifikować jako wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanej kategorii. W art. 12 ust. 1 u.k.p. wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest orzeczenie prawomocnym wyrokiem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponującym już takim prawem jazdy. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że interpretacja art. 12 ust. 2 u.k.p. prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym, wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego w Ł. organ pierwszej instancji nie orzekł o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tego uprawnienia. Zatem nie można zarzucić Staroście, że nie respektuje wyroku sądu karnego. Zauważyć jednak należy, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Sam art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającej kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. A zatem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Powyższe przepisy służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Zatem odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Ł. pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.k.p. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B – to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższej kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego orzecznictwa należy wyjaśnić, że z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt I KZP 29/13, wynika, że Sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, określając jednocześnie, jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia przez właściwy organ administracji uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Organ ten nie może przy tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu. W zakresie przywołanych w skardze wyroków Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić należy, że nie dotyczyły one spraw związanych z uprawnieniami do kierowania pojazdami i przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. Wyrok z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt K 17/97 dotyczył podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, natomiast wyrok z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt K 18/03, odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Wprawdzie z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 1034/16, wynika, że regulacje zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 u.k.p., w zakresie, w jakim uniemożliwiają zwrócenie kierującemu pojazdami prawa jazdy kategorii, których nie objął środek karny orzeczony wobec kierującego przez sąd powszechny, naruszają art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, to jednak jest to pogląd odosobniony i nie podzielany przez skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W polskim porządku prawnym powszechnie obowiązujące przepisy prawa korzystają z tzw. domniemania konstytucyjności. Domniemanie to może zostać obalone jedynie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. nie zostały w takim postępowaniu zakwestionowane, wobec czego zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Odnosząc się do złożonych przez skarżącego na rozprawie dokumentów tj.: pisma Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2019 r., zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia [...]listopada 2018 r., orzeczenia psychologicznego z dnia [...] listopada 2018 r., zaświadczenia z dnia [...]listopada 2018 r. o ukończeniu kursu reedukacyjnego, orzeczenia lekarskiego z dnia [...]grudnia 2018 r., orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego syna z dnia [...]czerwca 2013 r., wyroku z dnia 16 listopada 2018 r. zasądzającego alimenty na rzecz małoletniego syna oraz pisma A. B., radnej Gminy S. z dnia [...] stycznia 2019 r., stwierdzić należy, że dotyczą one sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej skarżącego. Dokumentacja ta nie ma związku z zaskarżoną decyzją i w żaden sposób nie podważa zasadności zastosowania przepisów prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięcia w sprawie tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.p. Z przytoczonych względów zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł w sentencji wyroku