III SA/Lu 571/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. Ł., M. Ł. – "A" s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie pojazdu z drogi oraz za wykonywany dozór 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2009 r., nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznał zażalenie M. i M.Ł. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą A[...] i utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 2009 r. (Nr [...]) umarzające postępowanie w zakresie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...]nr rej. [...] sprawowany od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, to jest do dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w dniu[...]lutego 2008 r. w/w pojazd został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym A[...] Wydaną w dniu [...] lutego 2009 r. decyzją Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego orzekł o przejściu prawa własności w/w pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. We wniosku z dnia [...] lutego 2009 r. spółka A[...] domagała się o przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu sprawowany od daty usunięcia pojazdu z drogi do dnia jego odbioru z parkingu. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego przyznał – postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. - zwrot wydatków i wynagrodzenie w kwocie [...]zł za okres od dnia[...]sierpnia 2008 r. do dnia [...] lutego 2009 r. (od dnia upływu 6 miesięcy od daty usunięcia pojazdu z drogi do dnia odbioru pojazdu przez Urząd Skarbowy). Odrębnym postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wyjaśnił spółce A[...], że w sprawie przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenie za okres od dnia [...] lutego 2008 r. to jest od usunięcia pojazdu z drogi do dnia, w którym upłynął sześciomiesięczny okres od tej daty ([...] sierpnia 2008 r.), powinna wnieść stosowne podanie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił powyższe postanowienie. W dalszym toku postępowania w tej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego umorzył to postępowanie jako bezprzedmiotowe (postanowieniem z dnia [...] września 2009 r.). W toku kontroli instancyjnej Dyrektor Izby Skarbowej ostatecznym postanowieniem z dnia [...]października 2009 r. zaakceptował powyższe rozstrzygnięcie. Uznał je za prawidłowe i wyjaśnił, że zgodnie z art. 130 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, pojazd usunięty w trybie ust. 1 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Z upływem tego terminu pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Oznacza to, że Skarb Państwa dopiero od momentu kiedy stał się właścicielem pojazdu, zobowiązany jest do uiszczenia stosownych opłat na rzecz jednostki prowadzącej parking. W tych okolicznościach brak jest normatywnych podstaw do uregulowania przez organ likwidacyjny (Urząd Skarbowy) należności za okres od dnia, w którym Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu. Wobec tego postępowanie w tym zakresie było postępowaniem bezprzedmiotowym i na mocy art. 105 § 1 k.p.a. podlegało z tego powodu umorzeniu. W skardze sądowej M. Ł. i M. Ł. zarzucili, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej narusza: - prawo materialne – art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przyjęcie, że dochodzenie wynagrodzenia dla podmiotu, na którego parkingu pozostawiono pojazd, należy do drogi sądowej przed sądem powszechnym, gdy stosunek wynikający z tego przepisu ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny; a w konsekwencji narusza także - art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 1 i § 3 pkt 2b i § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich niezastosowanie w rozpoznawanej sprawie i odmowę przyznania wnioskowanego wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały podjęte na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Zgodnie z treścią powołanego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W doktrynie postępowania administracyjnego wskazuje się, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 478 i n.). Podstawowym argumentem organów orzekających w sprawie, przemawiającym za umorzeniem postępowania był pogląd, że do zapłaty należności za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego dozór od dnia umieszczenia na parkingu do dnia, w którym stał się własnością Skarbu Państwa zobowiązany jest właściciel pojazdu na podstawie art. 130 a ust. 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec czego należność taka powinna być dochodzona w drodze procesu cywilnego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić w świetle przyjętego przez Sąd Najwyższy poglądu prawnego wyrażonego w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/07 (OSNC 2008, nr 7-8, poz. 80), w której uznano, że w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa - podmiot prowadzący parking, łączy ze Skarbem Państwa stosunek administracyjnoprawny. Powyższe stanowisko zostało podzielone w kolejnych orzeczeniach, m.in. w postanowieniu z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt II CSK 284/08 oraz w postanowieniu z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt V CSK 332/08. W pierwszym z nich Sąd Najwyższy stwierdził, że sprawa dotycząca roszczeń o wynagrodzenie za przechowywanie pojazdów na podstawie art. 130 a Prawa o ruchu drogowym, nie jest sprawa cywilną, a zatem droga sądowa w rozumieniu art. 2 k.p.c. jest niedopuszczalna, a wyznaczonemu przez starostę podmiotowi do przechowywania pojazdów na parkingu strzeżonym przysługuje prawo na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wystąpienia do naczelnika właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia. W drugim zaś postanowieniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o publicznoprawnym charakterze stosunku, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – przesądzają władcze działania organów administracji powodujące powstanie tego stosunku. Wskazano również, że w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa działania podejmowane są w interesie publicznym, w celu zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz ochrony zdrowia i życia uczestników tego ruchu przez jednostki reprezentujące Skarb Państwa (policja, straż miejska). Nie można zatem przyjąć, aby postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, z uwagi na niewłaściwość urzędu skarbowego do rozpatrzenia wniosku spółki. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż organ administracji nie ma podstaw do umorzenia postępowania jeżeli strona żądała rozpoznania sprawy co do jej istoty. Żądanie takie świadczy, że postępowanie administracyjne nie jest bezprzedmiotowe. Sąd podziela stanowisko zawarte m.in. w wyroku NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1141/08, czy WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1520/06, iż bezprzedmiotowości postępowania nie należy mylić z bezzasadnością żądania strony. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. Ewentualny brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a., bowiem postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby mającej przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (pozytywnej bądź negatywnej) miało oparcie w przepisach prawa, które wyraźnie wskazał wnioskodawca – art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w związku z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie przesądzając wyniku sprawy - uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia pierwszoinstancyjnego oznacza konieczność wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania przyjmując, że na koszty te składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego (art. 205 § 2 p.p.s.a.).