III SA/Lu 595/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy inspektor Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] złotych tytułem wpisu od którego skarżący był zwolniony; 3/ określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. UZASADNENIE Decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J.H. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2007 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J.H. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w L., zaskarżoną decyzję uchylono w całości i sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J.H. z lokalu przy ulicy [...] w L., swoje stanowisko uzasadniając wyczerpaniem przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od tej decyzji odwołanie wniósł w imieniu J.H. jej pełnomocnik radca prawny T. F. podnosząc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów formalnych i materialnych. Organ II instancji po zapoznaniu się z treścią odwołania i zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest bezsporne, że J.H. nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...] w L.. Sporną i niewyjaśnioną kwestią pozostaje, czy odwołująca się z własnej woli i w sposób trwały opuściła ten lokal, czy też opuszczenie lokalu jest czasowe i ma związek z zachowaniem wnioskodawcy wymeldowania odwołującej się. Jak wskazał organ odwoławczy, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien również uwzględnić wyrok sądu w toczącym się postępowaniu o eksmisję ze spornego lokalu. Rozstrzygniecie w tej sprawie ma istotne znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowanie. Organ II instancji dodał, że w przypadku nie zakończenia toczącego się postępowania cywilnego należy rozważyć, czy nie stanowi to podstawy do zwieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero po uzupełnieniu powyższego organ I instancji powinien wydać stosowną decyzję. Skargę na powyższą decyzję Wojewody Lubelskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył R.S. i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z argumentacją Wojewody. W odniesieniu do zarzutów pełnomocnika J.H. stwierdził m.in., że faktycznie opuściła ona sporny lokal, a po wyprowadzeniu się z niego kupiła lokal, w którym obecnie zamieszkuje wraz ze swoją córką. Powody opuszczenia spornego lokalu należy upatrywać w wygaśnięciu więzi, jakie łączyły strony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, a także podtrzymał swojej stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). Prawnomaterialną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mówiący o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu. Żeby wymeldowanie było skuteczne, muszą zachodzić określone przesłanki, jak faktyczne przebywanie poza miejscem stałego pobytu (miejscem zameldowania). Dodatkowo istotne jest ustalenie, czy osoba opuściła lokal z własnej woli, czy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek innych przyczyn (np. osoba taka została do takiej decyzji zmuszona). Jeśli istnieją wątpliwości co do tego rodzaju ustaleń, to należy przeprowadzić postępowanie, które by je wyjaśniły. Biorąc pod uwagę powyższe należy podkreślić, że jedną z głównych zasad prawidłowego postępowania administracyjnego jest przeprowadzenie postępowania dowodowego, w celu ustalenia wszystkich koniecznych faktów i okoliczności, które mają doprowadzić do wydania orzeczenia w sprawie. Zgodnie z przepisem art. 75 § 1 Kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Obowiązkiem organu administracji jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa). Słusznie zauważył organ odwoławczy, że sporną kwestią pozostaje, czy J.H. z własnej woli i w sposób trwały opuściła sporny lokal, czy też opuszczenie lokalu miało związek z zachowaniem skarżącego R.S. J.H. utrzymywała, że opuściła lokal przy ulicy [...] w L. nie z własnej woli, a w wyniku okoliczności faktycznych związanych z postępowaniem skarżącego. Jednak analizując sprawę nie można uznać tego za argument przemawiający za brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu. Taka sytuacja następuje, gdy w wyniku bezprawnych działań osób trzecich osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana, ale podejmuje we właściwym czasie środki prawne w wyniku których może nastąpić powrót do lokalu (tak wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 521/06). Trudno jednak w rozpatrywanej sytuacji uznać, że J.H. podjęła czynności, które świadczyłyby o tym, że nie zgadza się z opuszczeniem lokalu. Za takie nie można uznać wszczęcia postępowania eksmisyjnego w stosunku do R.S., które miało miejsce już po wniosku skarżącego w sprawie wymeldowania J.H. ze spornego lokalu. Dlatego też, biorąc pod uwagę wszystkie dowody w sprawie należałoby rozważyć, czy podjęte przez J.H. działania są wystarczające do uznania, że opuściła ona lokal niedobrowolnie. W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw – zdaniem sądu – do uznania, że zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości będzie niezbędne również wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, które czynią sprawę niewyjaśnioną w całości. Jednak podniesione przez organ odwoławczy okoliczności – konieczność uwzględnienie wyroku eksmisyjnego w sprawie – nie mogą być uznane za przesłankę do zastosowania powołanego przepisu. Za błędne bowiem należy uznać stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien uwzględnić wyrok sądu w toczącym się postępowaniu o eksmisję ze spornego lokalu, ponieważ rozstrzygniecie w tej sprawie ma istotne znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu. Dodatkowo zdaniem tego organu w przypadku nie zakończenia toczącego się postępowania cywilnego należy rozważyć, czy nie stanowi to podstawy do zwieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero po uzupełnieniu powyższego organ I instancji powinien wydać stosowną decyzję. Stwierdzić należy, że postępowanie, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na decyzję w sprawie wymeldowania. Zameldowanie jest bowiem potwierdzeniem stanu faktycznego, tj. czy dana osoba zamieszkuje czy nie zamieszkuje w określonym lokalu. Natomiast dla stwierdzenia tego nie jest istotne rozstrzygnięcie sądu cywilnego w zakresie prawa do lokalu. Dlatego też organy administracji podejmując decyzję o wymeldowaniu są zobligowane do ustalenia stanu faktycznego, na którego podstawie podejmą stosowną decyzję i ocenę dowodów w tym przedmiocie. Powyższe uchybienia przepisów postępowania mogły mieć – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – wpływ na wynik sprawy, a zatem zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji dokona ponownej oceny dowodów zebranych w sprawie przy uwzględnieniu uwag podniesionych wyżej i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.