III SA/Lu 61/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze pełnomocnik skarżącego zwrócił się m.in. z wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Do skargi został załączony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący zaznaczył, że domaga zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podniósł, że z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych dochodów, ponieważ prowadzone są przeciwko niemu liczne postępowania karno-skarbowe i administracyjne. Wskazał, że z uwagi na trudną sytuację materialną korzysta z pomocy otrzymywanej od matki. W dalszej części urzędowego formularza skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Wykazał, że dysponuje miesięcznym dochodem w łącznej wysokości [...] zł, w tym kwotę [...] zł osiąga z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. W sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny jego możliwości poniesienia w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych. Wobec podania przez stronę we wniosku, że praktycznie nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, dokładnego ustalenia wymagała kondycja finansowa prowadzonej przez skarżącego firmy (wielkość przychodów, kosztów, zysku, ewentualnie straty finansowej) w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dla ustalenia możliwości płatniczych skarżącego niezbędna była również informacja w zakresie miesięcznych kosztów jego utrzymania koniecznego, czego skarżący nie zawarł w urzędowym formularzu. Niezbędne było także ustalenie do kogo należy lokal wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy jako miejsce zamieszkania skarżącego. Ponadto wobec oświadczenia skarżącego, że są prowadzone wobec niego liczne postępowania karno-skarbowe i administracyjne, należało wyjaśnić czy skarżący spłaca jakiekolwiek zobowiązania finansowe (publicznoprawne, prywatnoprawne) i jakie są to kwoty miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, w dniu 4 lutego 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu sytuacji materialnej skarżącego. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2016 r. i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 29 marca 2016 r.). W ocenie referendarza, wobec niewykonania wezwania z dnia 4 lutego 2016 r., należy przyjąć, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.