III SA/Lu 624/16
WyrokWSA w Lublinie2016-12-14
Skład orzekający: Ewa Ibrom, Robert Hałabis, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty rolnika dotyczące błędu rachunkowego we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, nie odnosząc się do możliwości poprawienia oczywistego błędu we wniosku?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7, 77, 80 i 136 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia zarzutów skarżącego dotyczących błędu rachunkowego we wniosku o przyznanie płatności. Błąd ten, wynikający z niespójności danych we wniosku, mógł zostać uznany za oczywisty i podlegać poprawieniu na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, co organ odwoławczy zignorował.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Organ pierwszej instancji przyznał płatności, jednak rolnik w odwołaniu zakwestionował prawidłowość przyjętej powierzchni działki E oraz podniósł błąd rachunkowy w sumowaniu powierzchni działek rolnych na działce ewidencyjnej nr [...]. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie odnosząc się do zarzutów dotyczących błędu rachunkowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie: WSA Robert Hałabis,, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant: Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 12 maja 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek [...] o przyznanie płatności na rok 2015. We wniosku rolnik ubiegał się o przyznanie:
- jednolitej płatności obszarowej,
- płatności za zazielenienie,
- płatności dodatkowej (redystrybucyjnej),
- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych,
- płatności do bydła,
- płatności do krów.
Po przeprowadzeniu postępowania, w ramach którego wniosek poddano kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. przyznał rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015:
- jednolitą płatność obszarową w wysokości 6.896,66 zł,
- płatność za zazielenienie w wysokości 4.625,80 zł,
- płatność redystrybucyjną w wysokości 2.080,48 zł,
- płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 272,09 zł,
- płatność do bydła w wysokości 1.816,56 zł,
- płatność do krów w wysokości 1.560,21 zł
oraz przyznał kwotę 108,68 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
[...] wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Skarżący zakwestionował prawidłowość przyjętej powierzchni działki E. Ponadto skarżący podniósł, że w grupie działek oznaczonych symbolem I przy zliczaniu całkowitej powierzchni działek rolnych na działce ewidencyjnej nr [...] popełnił błąd rachunkowy o 1 ha. Suma podanych powierzchni działek rolnych I1 oraz I2a-d wynosi bowiem 6,89 ha, to jest o 1 ha więcej, niż podano we wniosku. Skarżący podkreślił, że dla osoby weryfikującej wniosek błąd powinien być dostrzegalny natychmiast, gdyż we wniosku wystąpiły obok siebie dwie wartości, to jest pierwsza wartość 5,89 ha – będąca błędną sumą powierzchni działek rolnych oraz druga – wynikająca z podanych i zatwierdzonych powierzchni upraw: 1,80 ha, 0,40 ha, 1,39 ha, 1,90 ha i 1,40 ha – w sumie 6,89 ha. Organ nie podjął jednak próby zweryfikowania tej rozbieżności.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając ustalenia i ocenę wyrażoną w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 rolnik ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o powierzchni 15,31 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku postępowania wyniosła 15,30 ha. Ustosunkowując się do treści odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podniósł, że [...] zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 działkę rolną E o łącznej powierzchni 0,37 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...]. Podczas kontroli administracyjnej ustalono, że dla działki rolnej E powierzchnia uprawniona do uzyskania płatności JPO wynosi 0,36 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Płatność do działki rolnej E została przyznana zgodnie z deklaracją rolnika na wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Rolnik podpisał wniosek, co jest równoznaczne z przyjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Wnioskodawca w sekcji IX wniosku "Oświadczenia i zobowiązania" oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Skarżący, jako prowadzący działalność rolniczą i korzystający ze szczególnej formy pomocy, jaką są dopłaty, musi dysponować pewnym zasobem wiedzy i mieć świadomość ciążących na nim obowiązków. Postępowanie o przyznanie płatności jest szczególnie sformalizowane, co wynika z faktu, że pomoc dla rolników odbywa się z udziałem funduszy strukturalnych.
[...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie:
1. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 136 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz błędną ocenę materiału dowodowego i zaniechanie ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego;
2. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieprzyznanie płatności do wszystkich wskazanych we wniosku działek rolnych, położonych na działce ewidencyjnej nr [...], to jest: I1, I2a, I2b, I2c, I2d, o łącznej powierzchni 6,89 ha;
3. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewezwanie skarżącego do usunięcia oczywistej omyłki pisarskiej w podsumowaniu powierzchni działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...] i w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ustawy określa ona:
1) zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym następujących płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013": jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw, płatności związanych do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw, zwanych dalej "płatnościami bezpośrednimi", oraz płatności niezwiązanej do tytoniu, określonych w przepisach:
a) rozporządzenia nr 1307/2013,
b) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 641/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 74),
c) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 639/2014",
d) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013",
e) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014",
f) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014";
2) zasady i tryb:
a) przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu,
b) przeprowadzania kontroli w zakresie płatności bezpośrednich oraz płatności niezwiązanej do tytoniu,
c) wypłaty rolnikom płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
w zakresie nieokreślonym w przepisach, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika zasada przyznawania płatności na wniosek rolnika, co w odniesieniu do płatności obszarowych potwierdza przywołany wyżej art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu oraz wniosek o wypłatę tych płatności składa się na formularzach przesłanych lub udostępnionych przez Agencję (art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy). Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 352).
Nie jest przy tym wykluczona możliwość korygowania przez rolnika treści złożonego wniosku o przyznanie płatności, jednakże przy uwzględnieniu określonych zasad i terminów.
W myśl art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.
Z kolei przepis art. 78 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.) przewiduje, że Komisja przyjmuje akty wykonawcze ustanawiające przepisy dotyczące wniosków o przyznanie pomocy i wniosków o płatności, przewidzianych w art. 72, oraz wniosków o uprawnienia do płatności, łącznie z ostatecznym terminem ich składania, wymogi dotyczące minimalnego zakresu informacji, jakie mają zawierać wnioski, przepisy dotyczące wprowadzania zmian we wnioskach o przyznanie pomocy lub ich wycofywania, zwolnienia z wymogu składania wniosku o pomoc oraz przepisy umożliwiające państwom członkowskim stosowanie uproszczonych procedur lub korygowanie oczywistych błędów.
Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności(Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48) z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie.
Ponadto w punkcie 3 preambuły do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69) przewidziano, że jeżeli właściwy organ nie powiadomił jeszcze beneficjenta o błędach zawartych we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, ani nie zapowiedział kontroli na miejscu, beneficjenci powinni być uprawnieni do wycofania w dowolnym momencie swoich wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność lub ich części. W określonych przypadkach uznanych przez organy krajowe beneficjentom należy także zezwolić na wprowadzanie korekt i poprawianie oczywistych błędów we wnioskach o przyznanie pomocy lub wnioskach o płatność oraz we wszelkich dokumentach uzupełniających.
W myśl zaś art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
W poprzednio obowiązującym stanie prawnym zasady wnoszenia poprawek do wniosku oraz korekty oczywistych błędów były unormowane w przepisach – odpowiednio – art. 14 oraz art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65 z późn. zm.). Rozporządzenie nr 1122/2009 zostało uchylone rozporządzeniem nr 640/2014. Przepis art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowił, iż nie naruszając przepisów art. 11-20, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy.
W orzecznictwie dotyczącym wykładni i stosowania art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 podkreślano, że w przepisie tym mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". Istota problemu tkwi zatem w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2013 r., II GSK 942/12 oraz z dnia 27 marca 2014 r., II GSK 71/13).
Mając na względzie treść obecnie obowiązującego art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 uznać należy, że poglądy wyrażone w przywołanych orzeczeniach co do oczywistego charakteru błędu zachowują aktualność.
W rozpoznawanej sprawie skarżący w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. podnosił, że na skutek błędu rachunkowego w sumowaniu powierzchni działek rolnych na działce ewidencyjnej [...] podał we wniosku jako całkowitą powierzchnię 5,89 ha, podczas gdy prawidłowa powierzchnia wynosi 6,89 ha i do takiej powierzchni, zdaniem skarżącego, powinna zostać przyznana płatność. Skarżący podkreślał przy tym, że błąd winien być natychmiast dostrzegalny, jednakże Agencja nie podjęła próby jego zweryfikowania.
Rozpatrując sprawę na skutek odwołania organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się jednak do powyższych okoliczności powołanych przez skarżącego, pomijając całkowicie zarzuty dotyczące działek rolnych na działce ewidencyjnej nr [...]. W szczególności organ nie rozważył argumentów skarżącego w kontekście przewidzianej w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 możliwości skorygowania i poprawienia w dowolnym czasie wniosku o płatność w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ stosownie do treści powołanego przepisu.
Zauważyć zaś należy, że na oczywisty charakter błędu w omawianym przypadku może wskazywać treść złożonego przez [...] wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Mianowicie w sekcji VII wniosku, zawierającej "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] rolnik w rubryce dotyczącej "powierzchni kwalifikującego się hektara ogółem" podał powierzchnię "5,89 ha", a w równoległej rubryce dotyczącej "gruntów niezgłoszonych do płatności" podana została liczba "0,00 ha" (k. [...] akt administracyjnych). Zestawienie tych dwóch rubryk, w powiązaniu z treścią "Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności" na karcie [...] akt administracyjnych, wskazuje na ich niespójność, gdyż w "Informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności" maksymalny kwalifikowalny obszar PEG w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 6,8951 ha. W przypadku zatem zgłoszenia do płatności jedynie powierzchni 5.89 ha, różnica pomiędzy ostatnio wymienionymi powierzchniami powinna zostać podana w rubryce dotyczącej "gruntów niezgłoszonych do płatności". Tymczasem w rubryce tej widnieje liczba "0,00 ha". Zatem wniosek w opisanym zakresie zawierał dane wzajemnie ze sobą sprzeczne.
Takie stanowisko wzmacnia również okoliczność, że na mapie obrazującej działki rolne na działce ewidencyjnej nr [...] jako działka rolna oznaczona literą I obrysowana została cała działka ewidencyjna (k. [...] akt administracyjnych). Jak wskazano zaś wyżej, maksymalny kwalifikowalny obszar PEG w przypadku działki ewidencyjnej nr [...] wynosił 6,8951 ha.
Wreszcie, w sekcji VIII wniosku, zawierającej "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" (k. [...] akt administracyjnych) rolnik wymienił na działce nr [...] działki rolne w obrębie działki rolnej I, których suma powierzchni wynosi 6,89 ha (1,80 ha, 0,40 ha, 1,39 ha, 1,90 ha, 1,40 ha), podczas gdy powyżej w tej samej rubryce powierzchnia całej działki rolnej oznaczonej literą I, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], została podana jako 5,89 ha.
Zaniechanie przez organ rozważenia powyższych okoliczności oznacza naruszenie przepisów postępowania. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ust. 2 art. 3 ustawy wynika, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).
Treść art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oznacza zatem odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., przewidującej obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ ma jednak obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.
Ponadto, znajdujący także zastosowanie w sprawie przepis art. 107 § 3 k.p.a. określa, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wydanej w kontrolowanym postępowaniu, pomijające istotne okoliczności powołane przez skarżącego, a wynikające z treści wniosku o płatność, nie czyni natomiast zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji zaskarżona decyzji podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.).
Ponownie rozpatrując sprawę organ rozważy szczegółowo okoliczności powołane przez skarżącego w świetle normy art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Wydając decyzję w sprawie organ sporządzi uzasadnienie w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło