III SA/Lu 635/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem dołączonym do skargi A. P. zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż - jak wskazał - nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla swojego utrzymania. W złożonym na tę okoliczność oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że gospodarstwo domowe prowadzi z dwiema córkami, synem oraz dwójką wnucząt. Nie posiada środków pieniężnych ani majątku. Rodzina zajmuje mieszkanie o pow. 52 m2, utrzymując się z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Wśród wydatków skarżący wskazał czynsz najmu mieszkania (500 zł) oraz opłaty za media (1200 zł). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") zobowiązano skarżącego do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 1 czerwca 2016 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią natomiast informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd (referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Dlatego też został on wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skierowane wezwanie, nie zostało jednak wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty i oświadczenia, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie było w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącego nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.