III SA/Lu 650/24

Dnia 5 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 czerwca 2024 roku nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu uchyla zaskarżone postanowienie w całości. Sygn. III SA/Lu 650/24 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 7 czerwca 2024 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Stan sprawy przedstawia się następująco. M. S. (dalej jako "uczestnik") pismem z dnia 20 lutego 2024 r. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia nabycia pojazdu. Wyjaśnił, że czynność, dla której określony był termin została już wykonana. Pismem z dnia 5 marca 2024 r. Prezydent Miasta Lublin wezwał uczestnika do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi uczestnik wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, już samo obowiązywanie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 jest równoważne z brakiem winy w uchybieniu terminowi. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta Lublin (dalej jako "organ I instancji") odmówił przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu marki [...], nr rejestracyjny: [...] M. S. wniósł zażalenie na wskazane postanowienie domagając się wydania nakazu przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Podkreślił, że Zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Lublin ignoruje stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego i samodzielnie interpretuje przepisy prawa. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako "Kolegium") uchyliło zaskarżone postanowienie oraz przywróciło uczestnikowi termin do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu marki [...], nr rejestracyjny: [...] W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M. S. w dniu 2 marca 2021 r. nabył przedmiotowy pojazd, natomiast zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył w dniu 3 maja 2021 r. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251) właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin na dopełnienie przedmiotowego obowiązku ulegał kilkukrotnym modyfikacjom, bowiem od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. obowiązywał termin 180 dni na zgłoszenie nabycia lub zbycia pojazdu – wynikający z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340), dalej jako "ustawa COVID-19". Natomiast od 1 lipca 2021 r. termin na zgłoszenie nabycia lub zbycia pojazdu został wydłużony do 60 dni, na podstawie art. 31ia ustawy COVID-19. Następnie Kolegium podkreśliło, że do ustawy COVID-19 dodany został art. 15zzzzzn2 zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Kolegium wskazało, że przepis ten dotyczy zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii, a zatem w okresie od dnia 20 marca 2020 r., kiedy ogłoszono stan epidemii, do czasu odwołania stanu epidemii w dniu 16 maja 2022 r. W związku z tym art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 znajduje zastosowanie w sytuacji uchybienia terminu przewidzianego do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, gdyż jest to termin zawity, a w przypadku jego niezachowania następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kolegium w tym zakresie przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. II GSK 821/22. Kolegium za prawidłowe uznało zatem zawiadomienie M. S. o uchybieniu terminu, natomiast za wadliwe uznało zastosowanie przez organ I instancji przesłanki wskazanej w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako "k.p.a.", ponieważ art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 nie umożliwia badania, czy uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu. W tym zakresie Kolegium powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 280/22, w którym sąd uznał, że samo obowiązywanie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 jest równoznaczne z brakiem w uchybieniu terminowi. Zdaniem Kolegium z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że uchybiony termin w takiej sytuacji winien zostać przywrócony, ponieważ przy stosowaniu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 nie jest uzasadnione powoływanie się na przesłanki wymienione w art. 58 § 1 k.p.a. (vide: wyroki WSA w Lublinie z dnia 22 marca 2023 roku sygn. akt I SA/Lu 64/23 oraz I SA/Lu 65/23). Kolegium stwierdziło, że w sytuacji złożenia przez M. S. wniosku o przywrócenie terminu, organ I instancji niezasadnie ocenił wniosek poprzez pryzmat kryterium wskazanego w art. 58 § 1 k.p.a. W konsekwencji postanowienie o odmowie przywrócenia terminu podlega uchyleniu w całości, gdyż narusza art. 15zzzzzn2 ust. 1, ust. 2 ustawy COVID-19. Uchybiony termin zaś podlega przywróceniu. Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Lublinie na postanowienie Kolegium zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. polegające na błędnej wykładni i błędnym przyjęciu, że strona postępowania nie była zobowiązana do wykazania przyczyn uchybienia terminowi, gdyż samo złożenie wniosku o przywrócenie terminu legitymowało ją do przywrócenia terminu, co nie odpowiadała obowiązującemu stanowi prawnemu. Wobec tak postawionych zarzutów Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga jest oczywiście zasadna. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 58 k.p.a. - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że M. S. uchybił terminowi do zawiadomienia właściwego starosty o nabyciu pojazdu. W okresie od 31 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. termin ten wynosił 180 dnia (art. 31i ustawy COVID-19), natomiast od 1 lipca 2021 r. do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii termin wynosił 60 dni (art. 31ia ustawy COVID-19). Uczestnik natomiast nabył pojazd w marcu 2021 r., a zawiadomienie o nabyciu pojazdu złożył w maju 2021 r., w sytuacji gdy w tym czasie termin wynosił 30 dni. Zgodnie bowiem z treścią art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że Prezydent Miasta Lublin poinformował uczestnika o tym fakcie oraz wyznaczył mu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Uczestnik taki wniosek złożył, jednak w toku całego postępowania nie wskazał żadnych okoliczności, które uprawdopodobniałyby, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, argumentując, że stan epidemii obowiązujący na terytorium Polski jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu. Spór w sprawie dotyczy w zasadzie jedynie wykładni normy prawnej zawartej w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. W orzecznictwie bowiem nie jest kwestionowane, że przepis ten ma zastosowanie do terminu prawa materialnego, a niewątpliwie takim terminem jest termin wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2023 r., II GSK 1158/22). Wbrew wywodom Kolegium, art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie może być wykładany z pominięciem regulacji zawartej w art. 58 k.p.a. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w przedmiotowej sprawie sąd akceptuje w całości. Przywołane w zaskarżonym postanowieniu wyroki tut. sądu należy uznać za stanowisko odosobnione. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2024 r., sygn. II OSK 289/23 – nie może ulegać wątpliwości, że intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu przywołanej regulacji prawnej było zapewnienie skutecznej ochrony obywateli przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie epidemii ogłoszonej z powodu COVID-19, w tym zagwarantowanie stronie postępowania prawa do bezpiecznego pod kątem zdrowia udziału w nim. Istotą przyjętego rozwiązania jest umożliwienie dowiedzenia się przez każdego zainteresowanego o uchybieniu terminu, z czym powiązane jest wyznaczenie każdej osobie, której skutek ten dotyka, prawa do przedstawienia usprawiedliwienia tego uchybienia umożliwiającego określenie jej sytuacji prawnej w sposób wyłączający negatywne następstwa tym wywołane. Znaczenie prawne omawianego rozwiązania prawnego, co należy podkreślić, w żaden sposób nie może być jednakże odczytywane jako zobowiązujące organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku, gdy nastąpi jego uchybienie, a strona wystąpi z takim żądaniem w wyznaczonym przez ustawodawcę czasie. Skuteczność wniosku o przywrócenie terminu w stanie prawnym kształtowanym dyspozycją art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w dalszym ciągu pozostaje zależna od wykazania braku winy w uchybieniu terminu i tej zasady ogólnej powołany przepis nie wyłącza (por. wyrok NSA z 28 lipca 2023 r., I GSK 1173/22; wyrok NSA z 6 lipca 2023 r., II OSK 466/23; wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., III FSK 303/22). Zaznaczyć dalej należy, w ślad za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku w sprawie II GSK 907/22, że sam stan epidemii nie zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. k.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu (zob. także wyrok NSA z 12 marca 2024 r., sygn. I GSK 211/23). Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w zw. z art. 58 k.p.a., a w konsekwencji podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935). Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium związane będzie wykładnią art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 zaprezentowaną przez sąd.