III FSK 303/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 574/21 w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 2 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 574/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, oddalił skargę A. P. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 2 września 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.) w zw. z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanymi nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa Covid) przez bezzasadne uznanie, że w niniejszej sprawie prawidłowo i zgodnie z procedurą postępowania administracyjnego odmówiono Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta [...], gdy w rzeczywistości Skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy z przyczyn obiektywnych w postaci obawy o swoje zdrowie w związku z panującą pandemią COVID-19 i szerzącym się wariantem "delta" tej choroby zakaźnej, a jednocześnie ustawa Covid poprzez jej zapisy oraz cel pozwala na przywracanie terminów administracyjnych przy zachowaniu dłuższych terminów i przy mniejszych rygorach w zakresie uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, właśnie ze względu na obawy o zdrowie i życie uczestników postępowań administracyjnych. W oparciu o tak postawiony zarzut, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca w piśmie z 21 lutego 2022 r. zrzekła się rozprawy, zaś Kolegium w zakreślonym terminie nie zażądało jej przeprowadzenia. Spornym w sprawie jest, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nie wskazał, że Skarżąca powinna udowodnić brak winy w uchybieniu terminu. Wręcz przeciwnie, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że podstawą oddalenia skargi, był brak uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej, że to stan epidemii uniemożliwił jej złożenie zażalenia, wyrażono w nim pogląd, że "Zdaniem Sądu strona nie podjęła żadnej próby uprawdopodobnienia, że okoliczność ta stanowiła przeszkodę, która uniemożliwiła jej złożenie zażalenia w terminie". Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji uznał, że twierdzenia Skarżącej są nieakceptowalne z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, gdyż "zwykłe codzienne funkcjonowanie wymaga choćby wyjścia na zakupy, do lekarza, opłacenia rachunków jeżeli nie posiada się konta internetowego". W złożonej skardze kasacyjnej Skarżąca nawet nie usiłowała podważyć argumentacji wyrażonej w zaskarżonym wyroku, ograniczając się w istocie do ogólnikowego twierdzenia, że to stan obawy przed zachorowaniem spowodował, że przez blisko dwa miesiące (od 11 czerwca do 2 sierpnia 2021 r.) nie miała możliwości złożenia zażalenia. W zasadzie uzasadnienie skargi kasacyjnej odnoszące się do uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej składa się z kilku zdań, w których wskazano jedynie na obawę przed zarażeniem. Nie zostało już jednak wyjaśnione w jaki sposób Skarżąca funkcjonowała w tym okresie. Dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia, Skarżąca powinna szczegółowo opisać swoją sytuację życiową, z której by wynikało, że praktycznie nie opuszczała swojego miejsca zamieszkania. Nasuwa się jednak podstawowe pytanie, w jaki sposób zaspokajała swoje podstawowe potrzeby życiowe, takie jakie zostały przykładowo podane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim nie przedstawiono jakiejkolwiek argumentacji, z której by wynikało, że Skarżąca nie mogła posłużyć się inną osobą w celu złożenia zażalenia. Dla uprawdopodobnienia braku winy o którym mowa jest w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia. W świetle tego przepisu, tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20). Skarżąca musiałaby zatem wykazać, że podejmowała próby wniesienia zażalenia, zwracając się np. do sąsiadów, czy też znajomych o przekazanie pisma zawierającego ten środek zaskarżenia. Mogła również skorzystać z usług firmy kurierskiej i w ten sposób przekazać przesyłkę w miejscu zamieszkania, co znacznie ograniczyłoby kontakt z innymi osobami. Z twierdzeń Skarżącej nie wynika również, aby choć podjęła próbę nadania przesyłki na poczcie i dopiero widząc osoby nieprzestrzegające rygorów sanitarnych, zaniechała dokonania tej czynności. Sama Skarżąca wskazała w skardze kasacyjnej, że ograniczała do niezbędnego minimum kontakty z innymi osobami. Oznacza to, że pewne kontakty miały miejsce, co jest zresztą rzeczą oczywistą. Jak już bowiem wcześniej wskazano, Skarżąca musiała w tym okresie zaspokajać swoje potrzeby życiowe. Powołanie się jedynie na obawę zarażenia, bez przedstawienia dodatkowych okoliczności obrazujących funkcjonowanie Skarżącej w tym okresie, nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że natrafiając na przeszkodę nie do przezwyciężenia, nie mogła złożyć w terminie zażalenia. Skarżącej w tym zakresie nie mógł zastąpić organ administracyjny. Nie jest on bowiem upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (por. wyrok NSA z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 810/18). Argumentacji takiej Skarżąca jednak nie przedstawiła. Dlatego też zarzuty naruszenia art. 58 i art. 59 k.p.a., uznać należało za niezasadne. Skarżącej nie udało się bowiem podważyć stanowiska WSA w Kielcach o braku uprawdopodobnienia przez nią winy z uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Nie sposób także doszukać się naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy Covid. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji z przepisu tego wynika jedynie obowiązek organu administracyjnego poinformowania osoby, która uchybiła przewidzianego przepisami prawa terminu o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Z regulacji tej nie można natomiast wyprowadzić wniosku, że nakłada on obowiązek przywrócenia terminu, jak zdaje się to postrzegać Skarżąca. Podzielić należy pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że powyższy przepis nie miał zastosowania w sprawie i nie stanowił podstawy prawnej rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż Skarżąca świadoma tego uchybienia, samodzielnie wniosek taki złożyła. Skoro art. 15zzzzzn2 nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia to w konsekwencji nie można zarzucać, że został on naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Paweł Dąbek Wojciech Stachurski Anna Dalkowska