I OSK 2539/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 21/20 w sprawie ze skargi E.Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia22 maja 2020 sygn.akt II SA/Rz 21/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skargę oddalił. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] organ I instancji wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w obrębie [...] oznaczonej jako działka nr ew. [...] stanowiącej własność Z.K. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr ew. [...] stanowiącą własność skarżącego. Następnie decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] organ I instancji orzekł o rozgraniczeniu działki ew. [...] obj. księgą wieczystą Kw nr [...] stanowiącej własność Z.K. z działką ew. [...] obj. księgą wieczystą Kw [...] stanowiącą własność skarżącego - bez styku z działkami ew. nr [...] i [...] w ten sposób, że granica przebiega poprzez punkty [...], zgodnie z mapą sporządzoną przez geodetę Z.P., stanowiącą załącznik do decyzji. Ponadto postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił koszt postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...] zł, co stanowiło koszt wynagrodzenia geodety upoważnionego przez organ do dokonania czynności technicznych; kosztami obciążył strony w odpowiedniej wysokości: Z.K. kwotą [...] zł, skarżącego kwotą [...] zł. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu [...] września 2019 r. Skarżący natomiast nadał zażalenie na powyższe postanowienie w dniu [...] września 2019 r. Pismem z [...] września 2019 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 2019 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia zażalenia była intensywna opieka nad rodzicami, w szczególności wielogodzinne oczekiwania w kolejkach do lekarzy, pilnowanie i podawanie lekarstw. Skarżący oświadczył, że w związku ze zmęczeniem źle policzył termin do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. organ zażaleniowy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ zażaleniowy stwierdził, że w niniejszej sprawie choroba rodziców i związana z tym opieka nad nimi nie są okolicznościami, które uzasadniają przywrócenie terminu. Nie jest to rodzaj przesłanki, która uniemożliwiła dochowanie terminu do wniesienia zażalenia. Okoliczność ta wynika choćby z faktu, że pomimo opieki nad rodzicami skarżący ostatecznie sporządził zażalenie. Ponadto sprawowanie opieki samo w sobie nie uniemożliwia sporządzenia zażalenia. Organ stwierdził, że według obiektywnych mierników staranności przeszkoda w zachowaniu terminu w postaci opieki nad rodzicami nadawała się do usunięcia. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że organ dokonał prawidłowych ustaleń oraz ocen prawnych na tle stanu faktycznego wynikającego z prośby skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Sąd podzielił stanowisko organu, że uchybienie terminu przez skarżącego nastąpiło z jego winy nieumyślnej w postaci co najmniej lekkiego niedbalstwa związanego nie tylko z wadliwych obliczeniem terminu, lecz także z zaniechaniem podjęcia działań mających na celu uzyskanie niezbędnej pomocy osób trzecich w czynnościach przekazania zażalenia do właściwego organu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E.Ż. Na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.58 § 1 i 2 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. i podzielenie jego błędnych twierdzeń, że uchybienie terminu przez skarżącego nastąpiło z jego winy nieumyślnej w postaci co najmniej lekkiego niedbalstwa, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, dokonana łącznie z analizą argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu prowadzi do wniosku, że skarżący sprostał wymogom wynikającym z art. 58 k.p.a., - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.,art.141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a, art. 59 § 2 k.p.a, art. 80 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. i uznanie, że skarżący zaniechał podjęcia działań mających na celu uzyskanie niezbędnej pomocy osób trzecich w czynnościach przekazania zażalenia do właściwego organu, podczas gdy właściwa i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego ocena dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, dokonana łącznie z analizą argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu prowadzi do wniosku, że skarżący otrzymuje sporadyczną pomoc od osób trzecich, a tym samym prowadzi to w konsekwencji do wniosku, że szczegóły tejże pomocy są omawiane i planowane z wyprzedzeniem w czasie. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 59 § 2 k.p.a, art. 80 k.p.a., przez dokonanie niewłaściwej kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r., i powielenie jego uchybień przejawiających się w naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przejawiającego się w szczególności w wyciągnięciu negatywnych konsekwencji wobec skarżącego w postaci stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu, pomimo zachowania przez niego należytej staranności, co uprawdopodabnia brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu, - art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uchybienie ogólnym zasadom jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, co spowodowało, iż zapadłe w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zostało oparte na dowolnych ustaleniach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 188 p.p.s.a. i uwzględnienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zaś uzasadnienie zarzutów stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji bez wskazania jakim przepisom Sąd I instancji uchybił. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z winy skarżącego i brak było podstaw do jego przywrócenia. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a.: "(w) razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". W świetle poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Jak wskazywał skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przyczyną jego uchybienia była opieka nad rodzicami skarżącego. Słusznie jednak ocenił Sąd pierwszej instancji, że argumentacja ta nie uwiarygodniła braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem znając stan zdrowia rodziców, związany w szczególności z ich wiekiem, mógł przewidzieć, że będą okresy intensywniejszej opieki nad nimi. Dokładając należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw mógł zapobiec sytuacji złożenia zażalenia z uchybieniem terminu, chociażby poprzez zapewnienie rodzicom opieki przez osoby trzecie. Niewątpliwym jest też to, że skarżący kasacyjnie wiedział o toczącym się postępowaniu rozgraniczeniowym i mógł spodziewać się przesyłek urzędowych z tym związanych. Ponadto w miejscowości nieodległej od miejsca zamieszkania skarżącego jest urząd pocztowy, a zatem w ramach dbałości o własne interesy winien był sobie zapewnić pomoc w ewentualnym nadaniu przesyłki pocztowej. Brak jest po stronie skarżącego zachowań, które mogłyby świadczyć o podjęciu przez niego jakichkolwiek działań nakierowanych na zabezpieczenie swoich interesów na czas opieki nad rodzicami. Brak działań w tym zakresie, słusznie zostało zakwalifikowane w skarżonym wyroku, jako brak dbałości o własne interesy a więc niedbalstwo. W świetle natomiast art. 58 § 1 K.p.a. tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, co miało miejsce w okolicznościach sprawy, wykluczyło możliwość przywrócenia terminu. Zarzut naruszenia tego przepisu jest bezzasadny. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., art. 59 § 2 k.p.a, art. 80 k.p.a . Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Należy bowiem wskazać, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11; z dnia 16 sierpnia 2012 r., II GSK 285/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., II GSK 2321/13). Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Brak odniesienia się do wszystkich argumentów strony skarżącej zawartych w skardze do Sądu także nie stanowi o naruszeniu przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej. Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów k.p.a. powołanych w ramach zarzutów kasacyjnych art. 7, 77, 80 i 11 k.p.a.. Ocena działań organu dokonana przez Sąd I instancji nie wskazuje również, aby wprowadził on skarżącego w błąd, bądź by jego działanie mogło osłabić zaufanie do organów administracji publicznej. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd przepisów art. 11 k.p.a. nie mógł okazać się słuszny. Skarżący kasacyjnie nie wskazał tez braków dowodowych i nie powołał się na okoliczności jego zdaniem, nieustalone przez organ. Tym samym nie można było skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, że oddalił skargę mimo niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego sprawy . Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.