III SA/Lu 670/11

WyrokWSA w Lublinie2012-03-13

Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uwzględniając jedynie fragmentaryczne i nieaktualne dane dotyczące sytuacji materialnej i majątkowej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu, uznając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy proceduralne (art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W szczególności organy nie uwzględniły aktualnych danych dotyczących powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącej oraz jej rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przesłanki ważnego interesu zobowiązanego do umorzenia należności.
Stan faktyczny
Skarżąca H.K. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników z powodu trudnej sytuacji materialnej. Organ dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że gospodarstwo rolne skarżącej przynosi dochody, a jej mąż pobiera rentę. Skarżąca w skardze podniosła, że jej sytuacja materialna uniemożliwia spłatę zadłużenia, wskazując na odmowę przyznania płatności do gruntów rolnych, zmniejszenie powierzchni gospodarstwa po zniesieniu współwłasności oraz niskie dochody z emerytury męża. Sąd administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, opierając się na nieaktualnych danych i pomijając istotne dowody.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2011 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2011 roku, nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 roku, nr [...] odmawiającą H.K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpatrzeniu wniosku H.K. z dnia 17 czerwca 2011 r., na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od marca 2002 r. do 6 lutego 2011 r. w łącznej kwocie 6.894,30 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że H.K. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 5,01 ha fizycznych, co stanowi 2,60 ha przeliczeniowych. Skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 sierpnia 1999 r., przy czym w okresie od dnia 1 października 2000 r. do dnia 10 sierpnia 2001 r. prowadziła równocześnie działalność gospodarczą. Mąż H.K. pobiera rentę z ZUS. Organ podniósł, że z faktu podlegania ubezpieczeniu społecznemu wynika ustawowy obowiązek opłacania składek na to ubezpieczenie. Niewypełnianie przez skarżącą wskazanego obowiązku skutkowało powstaniem zadłużenia, o którym H.K. była systematycznie informowana. Kilkakrotnie też udzielano jej ulg w postaci rozłożenia zaległości na raty, jednakże układy ratalne były zrywane z powodu niedotrzymywania przez skarżącą warunków spłaty. Organ zauważył, że H.K. we wniosku o umorzenie należności powoływała się na nieuzyskiwanie korzyści z gospodarstwa rolnego oraz zły stan zdrowia męża skarżącej. Z protokołu przeprowadzonej wizytacji wynika jednak, że gospodarstwo przynosi wymierne dochody, a T.K. z tytułu niezdolności do pracy pobiera świadczenie rentowe. Także dokumenty złożone przez skarżącą w toku postępowania nie potwierdzają występowania okoliczności uniemożliwiających opłacanie należności z tytułu składek. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku H.K., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] września 2011 roku utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 roku. W uzasadnieniu ponownej decyzji organ powtórzył argumentację zawartą w rozstrzygnięciu z dnia [...] lipca 2011 r., wskazując dodatkowo, że skarżąca również do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączyła dokumentów potwierdzających wystąpienie zdarzeń losowych, które nie pozwalałyby na spłatę zadłużenia. W konsekwencji organ stwierdził brak podstaw do umorzenia należności. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze z dnia 26 września 2011 r. oraz uzupełniającym ją piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. H.K. kwestionując prawidłowość zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wskazała, że wbrew uzasadnieniu decyzji jej obecna trudna sytuacja materialna uniemożliwia spłatę zadłużenia. Podniosła, że zaległość w spłacie należności z tytułu składek powstała w związku z odmową przyznania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności do gruntów rolnych. Aktualnie, po zakończeniu postępowania o zniesienie współwłasności, gospodarstwo rolne skarżącej obejmuje 1,30 ha przeliczeniowego, a nie powierzchnię ustaloną przez organ. Drzewa zasadzone w tym gospodarstwie jeszcze nie owocują. Skarżąca nie ma dodatkowych źródeł dochodu i wraz z mężem T.K. utrzymuje się z emerytury męża uzyskiwanej przez niego z ZUS w wysokości 900 zł. Środki pieniężne pochodzące z dopłaty zasądzonej na rzecz H.K. z tytułu zniesienia współwłasności skarżąca przeznaczyła na remont domu. Małżonkowie K. mają problemy z uiszczaniem opłat za gaz, wodę i prąd. W celu ograniczenia wydatków związanych z tymi opłatami, jak również kosztami wyżywienia, w okresie wiosenno-letnim przebywają na wsi. Do pisma z dnia 5 grudnia 2011 r. skarżąca dołączyła dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, że H.K. wbrew wymogom art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie powołała w skardze żadnych tego rodzaju zarzutów, które wskazywałyby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo lub interes prawny skarżącej. Natomiast zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 135 p.p.s.a stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Postępowanie przed sądem administracyjnym inicjuje skarga, która stosownie do art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. powinna zawierać określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Wymóg ten jest spełniony, jeżeli skarżący wskaże, chociażby w sposób ogólny, na czym – w jego ocenie – polega naruszenie prawa lub interesu prawnego w danym przypadku. W konsekwencji, wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, skarga H.K., w której skarżąca wskazuje między innymi na odmienne od ustalonych przez organ okoliczności stanu faktycznego sprawy, odpowiada normie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i tym samym stanowi podstawę dla sądowej kontroli legalności działania organu administracji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Według tego przepisu Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z użytego w przytoczonym przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy sformułowania "może umorzyć" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje, w tym w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996/6/32). Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Braki w tym zakresie uzasadnienia decyzji o charakterze uznaniowym uniemożliwiają - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546). Przy tym przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że w sprawie niniejszej zachodzi przewidziana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. podstawa do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2011 r., nr [...], wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, jak i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2011 roku, nr [...], gdyż obie decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów proceduralnych: art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wnosiła o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników powołując się na trudną sytuację materialną, brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a także złą sytuacją zdrowotną męża. W świetle art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podstawową przesłanką jego zastosowania jest wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego uzasadniającego umorzenie należności. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje wówczas, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami płatniczymi zobowiązanego zachodzi związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych, a zwłaszcza gdy zapłata należności zagrażałaby podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2010 r., II GSK 1061/09, LEX nr 746053). Dla oceny czy tak rozumiany ważny interes występuje po stronie zobowiązanej H.K. obowiązkiem organu wynikającym z art. 7 k.p.a. było ustalenie, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony i oceniony w myśl art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej strony. Dla ustalenia sytuacji bytowej zobowiązanego istotne jest przede wszystkim ustalenie jego majątku, dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Analiza zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. wskazuje, że organ powyższego obowiązku nie wykonał, gdyż uzasadnienia obu decyzji nie zawierają ustaleń w zakresie wszystkich wymienionych, a istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zaś ustalenia poczynione przez organ są częściowo sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami. I tak, według ustaleń organu H.K. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 5,01 ha, co odpowiada 2,60 ha przeliczeniowych. Taka powierzchnia gospodarstwa wynikała ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia z Urzędu Gminy [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. W zaświadczeniu wskazano przy tym, że H.K. przysługuje jedynie udział we współwłasności tego gospodarstwa (k. 104 akt administracyjnych). Jednakże skarżąca już we wniosku z dnia 17 czerwca 2011 r. wskazywała na podział gospodarstwa rolnego na skutek orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy [...] (k. 121v.). Następnie w piśmie z dnia 27 czerwca 2011 r. skarżąca ponownie podała, że wszczęte na skutek jej wniosku postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności zakończyło się i wchodzące w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości rolne zostały przydzielone poszczególnym współwłaścicielom, na dowód czego powoływała się na treść wypisu z rejestru gruntów (k. 138). Wreszcie, w protokole z przeprowadzonej w toku postępowania administracyjnego wizytacji w gospodarstwie skarżącej ustalono w oparciu o treść decyzji o wymiarze podatku rolnego na 2011 rok, że gospodarstwo rolne H.K. obejmuje grunty rolne o powierzchni 2,33 ha, co odpowiada 1,33 ha przeliczeniowego, a nadto 0,16 ha lasu (k. 143 i 145). Dodatkowo, już po wydaniu decyzji z [...] lipca 2011 r., ale przed ponownym rozpatrzeniem sprawy, w dniu [...] lipca 2011 r. do akt sprawy zostały dołączone kopie z księgi wieczystej nr [...], w której wpisano ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w tej księdze z rzeczywistym stanem prawnym wynikającym z postanowienia Sądu Rejonowego [...] wydanego w dniu [...] maja 2009 r. w sprawie [...] o zniesienie współwłasności. W ostrzeżeniu, z powołaniem się na treść ostatnio wymienionego orzeczenia wskazano, które działki na skutek zniesienia współwłasności przypadły H.K. (k. 158). Jednakże organ, rozstrzygając w przedmiocie wniosku H.K.o umorzenie należności z tytułu składek, pominął opisane ostatnio dowody wskazujące na zmiany w zakresie powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącej, w tym także treść protokołu z przeprowadzonej w toku postępowania administracyjnego wizytacji w gospodarstwie płatnika, opierając ustalenia na dowodach odnoszących się do stanu faktycznego nieaktualnego na datę wydania decyzji. Natomiast dołączone do pisma skarżącej z dnia 5 grudnia 2011 r. kopie postanowień Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie [...] oraz Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie [...] potwierdzają podnoszoną przez H.K. okoliczność zniesienia współwłasności i uzyskania przez skarżącą na własność określonych w tych orzeczeniach działek rolnych, stanowiących jedynie część wcześniejszego większego gospodarstwa, a także zasądzenia na rzecz skarżącej stosownej dopłaty (k. 23-25 akt sądowych). W konsekwencji tego, co powiedziano wyżej, należy uznać, że przyjęte za podstawę skarżonych decyzji ustalenia organu co do majątku nieruchomego skarżącej zostały poczynione z naruszeniem reguł postępowania dowodowego, bez wyczerpującego zebrania dowodów, a także bez dostatecznego rozpatrzenia dowodów, którymi organ administracji dysponował. Natomiast dla oceny czy H.K. posiada majątek i dochody pozwalające na uregulowanie zadłużenia, niezbędne jest ustalenie, jakie i o jakiej powierzchni nieruchomości składają się obecnie na gospodarstwo rolne skarżącej, a także czy jest ono źródłem rzeczywistego dochodu. Według bowiem twierdzeń skarżącej, do których organ nie odniósł się w wydanych decyzjach, nasadzone na terenie gospodarstwa drzewa jeszcze nie owocują, a skarżąca nie dysponuje maszynami rolniczymi, poza wykaszarką. Trzeba jednocześnie zauważyć, że nie czyni zadość ustaleniu wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego wskazanie w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, iż dochody te są "wymierne". Organ poprzestał również na stwierdzeniu w uzasadnieniach decyzji, że mąż skarżącej T.K. uzyskuje rentę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie czyniąc ustalenia co do wysokości świadczenia, podczas gdy skarżąca w toku całego postępowania podnosiła, iż świadczenie emerytalne (a nie rentowe) męża w kwocie 900 zł stanowi źródło utrzymania małżonków K. i nie jest wystarczające na zaspokojenie ich potrzeb życiowych. Ponadto organ w ogóle nie ustalił wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącej, przede wszystkim tych służących zaspakajaniu podstawowych potrzeb koniecznych dla codziennej egzystencji, takich jak: koszty utrzymania domu, który według protokołu wizytacji wymaga remontu, koszty wyżywienia, wydatków związanych z leczeniem. Jak wskazano już wyżej, dla ustalenia realnej sytuacji bytowej wnioskującego o umorzenie należności konieczne jest ustalenie wysokości jego wydatków oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji konkretnego zobowiązanego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazane sprzeczności oraz braki w zakresie ustaleń faktycznych prowadzą do wniosku, że w poddanym sądowej kontroli postępowaniu administracyjnym naruszone zostały zasady postępowania dowodowego ujęte w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego ze względu na wymogi zawarte w art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W takiej sytuacji organ nie miał rzeczywistej możliwości oceny czy po ewentualnej zapłacie należności z tytułu składek skarżącej pozostaną środki pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a zatem czy po stronie skarżącej występuje ważny interes, który czyniłby uzasadnionym umorzenie należności. Tym samym zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższe wskazania i zgodnie z regułami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. uzupełni materiał dowodowy oraz ponownie wszechstronnie rozważy zebrane dowody, w oparciu o które dokona ustaleń odnośnie sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącej, uwzględniając wszystkie niezbędne jej wydatki, w tym związane z sytuacją zdrowotną T.K., w relacji do aktualnych dochodów rodziny. Następnie zaś dokona analizy ustalonego stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia pojęcia "ważnego interesu", o którym mowa w art. 41a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i mając na względzie możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego ponownie rozważy zasadność wniosku H.K. o umorzenie należności. Wydając decyzję organ odniesie się również do akcentowanej w postępowaniu administracyjnym okoliczności nieuzyskiwania przez skarżącą od 2008 r. płatności do gruntów rolnych, co według skarżącej miało zasadniczy wpływ na pogorszenie się jej sytuacji finansowej i w konsekwencji powstanie zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ ustali również czy i w jaki sposób zakończyło się postępowanie administracyjne dotyczące wskazanych płatności. Rozstrzygając ponownie w przedmiocie wniosku H.K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników organ będzie również kierował się treścią art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga, aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło