III SA/Lu 693/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na czynność Wójta Gminy z dnia 10 września 2025 r. nr Fn 4464.1.2025.MP w przedmiocie odmowy refundacji kosztów dojazdu niepełnosprawnego dziecka do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności. Skarżący A. S. we wniosku z dnia 26 sierpnia 2025 r. zwrócił się do Wójta Gminy o zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego syna A. S. do Szkoły Przysposabiającej do Pracy "W. " w B. P.. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie nr [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w B. P. dotyczące syna skarżącego. Pismem z dnia 10 września 2025 r. Wójt Gminy poinformował skarżącego o treści art. 34 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 1043, ze zm.). Organ wyjaśnił, że dołączone do wniosku orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącego wystawiono na okres szkoły ponadpodstawowej ze względu na niepełnosprawność [...] i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. W ocenie Wójta, nie zostały spełnione warunki o jakich mowa ww. art. 127 ustawy Prawo oświatowe, a tym samym nie ma podstaw do zwrotu kosztów dowozu dziecka/ucznia do Szkoły Przysposabiającej do Pracy. Pismem z dnia 17 września 2025 r. skarżący kolejny raz zwrócił się do Wójta [...] z wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego syna do Szkoły Przysposabiającej do Pracy. W piśmie z dnia 30 września 2025 r. Wójt podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10 września 2025 r. Dodatkowo poinformował, że przedłożone przez skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2022 r. nie może być podstawą do zmiany stanowiska organu gminy. Z jego treści nie wynika również uprawnienie do skorzystania z bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły ponadpodstawowej w odniesieniu do syna skarżącego. Odwołaniem z dnia 7 listopada 2025 r. skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji o odmowie zwrotu kosztów przejazdu dziecka niepełnosprawnego. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu podniosło, że odmowa refundacji kosztów dojazdu uczniów do placówki oświatowej jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaskarżona czynność nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a. W ocenie Kolegium, zaistniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, gdyż przedmiotem zaskarżenia jest czynność organu niemająca formy decyzji administracyjnej lub postanowienia, na które służy zażalenie. Jedocześnie Kolegium poinformowano skarżącego, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący A. S. zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a zwłaszcza wszelkich załączonych do sprawy dokumentów jak również pominięcie okoliczności, że na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2022 r. wydanym do 31 stycznia 2027 r. syn skarżącego został zaliczony do stopnia niepełnosprawności znacznego, co skutkowało odmową przyznania zwrotu kosztów przejazdu, o których mowa w art. 39a ust 2 Prawo oświatowe i niezastosowaniem art.39 ust 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, ewentualnie zaniechanie przez organ rozważenia przyznania refundacji kosztów przejazdu do Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy "W. " w B. P. na podstawie art. 39 ust 4 pkt 2 Prawo oświatowe; 2) art. 39 ust 4 pkt 1 w zw. z art. 39a ust 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i odmowę refundacji kosztów przejazdu dziecka A. S. do Szkoły Specjalnej Przysposabiającej do Pracy "W. " w B. P. z uwagi na przyjęcie, że dziecko posiada rodzaj niepełnosprawności, który nie został wymieniony w art. 39 ust 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, w sytuacji gdy na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2022 r. wydanym do dnia 31 stycznia 2027 r. syn skarżącego został zaliczony do stopnia niepełnosprawności znacznego; 3) art. 39 ust 4 pkt 2 w zw. z art. 39a ust 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i odmowę refundacji kosztów przejazdu dziecka skarżącego do Szkoły Przysposabiającej do Pracy "W. " w B. P., mimo że w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 24 kwietnia 2025 r. stwierdzono, że A. S. jest dzieckiem/uczniem z niepełnosprawnością sprzężoną, niepełnosprawne intelektualnie w stopniu lekkim [...], zaś ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, o którym mowa w art. 39 ust 4 pkt 2 Prawo oświatowe to także innego rodzaju placówka oświatowa, w której realizowane są zajęcia rewalidacyjne. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie a w przypadku nieuwzględnienia wniosku – o oddalenie skargi. Organ zauważył, że pismo z dnia 10 września 2025 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 11 września 2025 r. a skarga została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu, bowiem została wniesiona 77 dni po dniu, w którym skarżący dowiedział się o zaskarżonej czynności. W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 10 września 205 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Odmowa zwrotu kosztów transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "p.p.s.a."), na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 53 § 2 p.p.s.a.). Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego (tak NSA w wyroku z dnia 26 listopada 2025 r. II OSK 2968/24). Zdaniem składu orzekającego WSA w Lublinie, zachodzą podstawy do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Przemawia za taką oceną okoliczność, że skarżący ponownie zwrócił się z wnioskiem o zwrot kosztów przejazdu niepełnosprawnego syna, organ w piśmie z dnia 30 września 2025 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz zostało wniesione odwołanie rozpoznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. (postanowieniem z dnia 2 grudnia 2025 r. stwierdzającym niedopuszczalność odwołania). Przechodząc do szczegółowych rozważań należy podnieść, że system oświaty zapewnia w szczególności realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe). System oświaty zapewnia przygotowywanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia (art. 1 pkt 19 ww. ustawy). W myśl art. 39 ust. 4 pkt 1 obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia psychicznego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (art. 127 ust. 10 Prawa oświatowego). W badanej sprawie do wniosku o zwrot kosztów przejazdu dołączono – wydane na podstawie art. 127 ust. 10 Prawa oświatowego - orzeczenie nr [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącego wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w B. P.. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia stanowić powinno podstawę do zastosowania przez organ przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe i prawidłowego rozpoznania załatwienia wniosku o zwrot kosztów przejazdu do szkoły ponadpodstawowej. Organ nie jest uprawniony do własnej interpretacji takiego wiążącego orzeczenia w zakresie kształcenia specjalnego ucznia. Zobowiązany jest jednak do przyjęcia, że uczeń niepełnosprawny ma specjalne potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne. Niepełnosprawni uczniowie, o których mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy, mogą różnić się rodzajem stwierdzonej niepełnosprawności, a także jej zakresem. Niewątpliwie art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy dotyczy uczniów z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Odmowa refundacji kosztów dojazdu niepełnosprawnego ucznia do szkoły jest wynikiem niewłaściwej wykładni art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy oraz pominięcia dodatkowego, ale istotnego faktu, że uczeń jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, czego dowodem jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2022 r. Orzeczenie to ważne jest do dnia 31 stycznia 2027 r. Wskazuje ono m. in. na konieczność zaopatrzenia ucznia w przedmioty ułatwiające mu funkcjonowanie oraz udzielenia wsparcia w samodzielnej egzystencji. Uczeń wymaga ponadto pomocy w postaci stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby. Okoliczność, że uczeń jest osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie została uwzględniona przez organ. Powyższe oznacza, że przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy odnoszący się do uczniów niepełnosprawnych został odczytany w sposób wybiórczy, a przez to wadliwy, bo ograniczający możliwość udzielenia pomocy finansowej tylko w przypadku stwierdzonej niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Orzeczenie nr [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r. o potrzebie kształcenia specjalnego potwierdza intelektualną niepełnosprawność ucznia w stopniu lekkim. Potwierdza jednocześnie występującą niepełnosprawność [...]. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 stycznia 2022 r. potwierdza całościowe zaburzenia rozwojowe u ucznia (symbol [...] według rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności). W świetle powyższych uwag skontrolowana czynność z dnia 10 września 2025 r. jest wynikiem niepełnej analizy okoliczności występujących w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - Sąd uwzględnił skargę i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczony na wniosek organu. Skarżący nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.