III SA/Lu 705/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. N., M. N., A. N., J. N. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. N. na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz M. N., M. N., A. N., J. n. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. N. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania K. A. K., uchylił decyzję Starosty H. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] maja 2013 r. K. A. K. zwróciła się do Starosty H. o wpisanie jej jako właściciela działki nr 831 o łącznej powierzchni 4,86 ha, położonej we wsi S. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że umową darowizny z dnia [...] października 2002 r., nr Rep. [...] W. L. N. darował J. K. nieruchomości wraz z zabudowaniami składające się na gospodarstwo rolne obejmujące m. in. wyżej wymienioną działkę. J. K. umową darowizny z dnia [...] lutego 2006 r. (Rep. A [...]/2006) darował powyższą nieruchomość K. A. K. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r., I C 406/07 Sąd Okręgowy w L. uznał za bezskuteczne wyżej wymienione umowy darowizny w stosunku do M. J. N., J. N., M. S. N., A. M. N. oraz w celu zaspokojenia wierzytelności alimentacyjnych przysługujących M. J. N., J. N., M. S. N. oraz A. M. N. względem W. L. N. w wysokości 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich. Wnioskodawczyni podniosła, że bezskuteczność wyżej wymienionych umów w stosunku do wspomnianej wyżej działki ogranicza się w zakresie podmiotowym jedynie do M. J. N., J. N., M. S. N., A. M. N., a w zakresie przedmiotowym do zaspokojenia wierzytelności alimentacyjnych. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Starosta H. odmówił K. A. K. wprowadzenia zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego S., jednostki ewidencyjnej H. w przedmiocie ujawnienia jako właściciela K. A. K. w miejsce dotychczasowych współwłaścicieli w równych udziałach A. N., J. N., M. S. N., M. N. do gruntu zabudowanego o powierzchni 4,86 ha oznaczonego numerem działki 831. W uzasadnieniu organ podniósł, że powołane we wniosku z dnia [...] maja 2013 r. dowody: umowy darowizny nr Rep. [...] i Rep. A [...]/2006 oraz wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie I C 406/07 nie mogą stanowić podstawy wpisu prawa własności. W odwołaniu K. A. K. zaskarżyła powyższą decyzję w całości, podnosząc, że organ I instancji błędnie uznał, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 12 listopada 2008 r., I C 406/07 odniósł skutek wobec wszystkich osób i wobec wszystkich uprawnień właściciela. Skarżąca podkreśliła, że wywołał skutki prawne tylko w stosunku do M. J. N., J. N., M. S. N., A. A. N. oraz w celu zabezpieczenia wierzytelności przysługującym M. J. N., J. N., M. S. N. oraz A. M. N. względem W. L. N. Odwołująca się wskazała, że Sąd Rejonowy w H. V Wydział Ksiąg Wieczystych w postanowieniu z dnia 14 marca 2014 r. oddalił wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej jako współwłaścicieli M. J. N., J. N., M. S. N., A. A. N. m. in. w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego z dnia 12 listopada 2008 r., I C 406/07. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozparzenia przez organ pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał wniosek K. A. K. za zasadny. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że Starosta H. na skutek niewłaściwej interpretacji wyroku Sądu Okręgowego z dnia 12 listopada 2008 r., I C 406/07, dokonał zmiany w zapisach ewidencji gruntów i budynków obrębu 67 S. przywracając w jednostce rejestrowej nr 423 jako właściciela W. L. N. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w H. I Wydział Cywilny z dnia 23 kwietnia 2013 r., I Ns 556/13 spadek po W. L. N. nabyły jego dzieci: córka M. J. N., syn M. S. N., córka A. M. N., córka J. N. po ¼ części każde z nich. Postanowienie to, na wniosek zainteresowanych, zawiadomieniem z dnia 22 lipca 2013 r., nr 241/2013 zostało ujawnione w ewidencji gruntów i budynków obrębu 67 S. Organ wskazał, że ochrona wierzyciela, którą zapewnia skarga pauliańska, sprowadza się do uznania czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, który czynność zaskarżył. Oznacza to ,że zaskarżona czynność zachowuje ważność, ale jest ona bezskuteczna tylko w stosunku do wierzyciela, który czynność zaskarżył, natomiast w stosunku do innych osób, a w szczególności między dłużnikiem a osobą trzecią, która uzyskała korzyść majątkową, oraz w stosunku do innych wierzycieli czynność ta nadal pozostaje skuteczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. N., M. N., A. N. oraz J. N. reprezentowana przez matkę J .N. zaskarżyli powyższą decyzję w całości. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe doręczenie pism osobom małoletnim oraz brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ błędnie jako podstawę prawną wskazał art. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zamiast art. 138 § 2 k.p.a. Organ nie wskazał w zaskarżonej decyzji jakie przepisy naruszył organ pierwszej instancji i jako jest konieczny zakres wyjaśnienia sprawy. Skarżący podnieśli, że zaskarżoną decyzję należało doręczyć matce małoletnich J. i A. M. N., a nie małoletnim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wyjaśnił, że podstawa prawna art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zaskarżonej decyzji została wskazana omyłkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, którą organ uchylił decyzję Starosty H. z dnia [...] marca 2014 r. o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi natomiast do wniosku, że jest to decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zasadą jest rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy (wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego), a więc zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Wydanie decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne zatem tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a., tj. stwierdzenia przez organ odwoławczy, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania oraz, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazał, że zaistniały wyżej wymienione przesłanki. Organ odwoławczy nie wykazał, że pozostał do wyjaśnienia taki zakres sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jako zakres sprawy, który należy wyjaśnić, należy rozumieć okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Nieprawidłowa czy niepełna ocena materiału dowodowego, powołanie się tylko na część, a nie na całokształt zebranego materiału dowodowego, niewystarczające uzasadnienie decyzji, nie powoduje, że konieczny jest jeszcze do wyjaśnienia "zakres sprawy" w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wynika również obwiązek organu odwoławczego wskazania jakie okoliczności organ pierwszej instancji ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie wskazał w jaki sposób materiał dowodowy ma być uzupełniony i jaki zakres sprawy, który nie był dotychczas przedmiotem postępowania wyjaśniającego, ma zostać wyjaśniony przez uzupełnienie tego materiału dowodowego. Wręcz przeciwnie, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy uznał stan faktyczny w niniejszej sprawie za bezsporny. W ocenie organu drugiej instancji brak było podstaw do odmowy wprowadzenia zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego S., jednostki ewidencyjnej H. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie rozstrzygnął jednak sprawy co istoty, a uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, nie wyjaśniając w istocie, dlaczego nie orzekł merytorycznie w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podniósł, że brak było podstaw do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Organ pierwszej instancji powinien był załatwić sprawę w formie czynności materialno-technicznej. Z tej też przyczyny uchylono decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne, na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 (właściciel i władający), zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. W myśl przepisu § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie, aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. W przypadku gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów, starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że umową darowizny z dnia [...] października 2002 r., nr Rep. [...] W. L. N. darował J. K. nieruchomości wraz z zabudowaniami składające się na gospodarstwo rolne obejmujące m. in. działkę 831. J. K. umową darowizny z dnia [...] lutego 2006 r. (Rep. A [...]/2006) darował powyższą nieruchomość K. A. K. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r., I C 406/07 Sąd Okręgowy w L. uznał za bezskuteczne wyżej wymienione umowy darowizny w stosunku do M. J. N., J. N., M. S. N. A. M. N. oraz w celu zaspokojenia wierzytelności alimentacyjnych przysługujących M. J. N., J. N., M. S. N. oraz A. M. N. względem W. L. N. w wysokości 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich. Na podstawie wyżej wymienionego wyroku Sądu Okręgowego dokonano zmiany w ewidencji gruntów w ten sposób, że jako właściciela działki 831 przywrócono W. L. N. Następnie, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w H. I Wydział Cywilny z dnia 23 kwietnia 2013 r., I Ns 556/13 spadek po W. L. N. nabyły jego dzieci: córka M. J. N., syn M. S. N., córka A. M. N., córka J. N. po ¼ części każde z nich. Postanowienie to, na wniosek zainteresowanych, zawiadomieniem z dnia 22 lipca 2013 r., nr 241/2013 zostało ujawnione w ewidencji gruntów i budynków obrębu 67 S. M. N., M. S. N., J. N. oraz A. M. N. zostali ujawnieni jako właściciele działki 831. Sąd Rejonowy w H. V Wydział Ksiąg Wieczystych postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. oddalił wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej jako współwłaścicieli M. J. . J. N., M. S. N., A. M. N., w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w sprawie I C 406/07 oraz postanowienie Sądu Rejonowego w H. I Wydział Cywilny o nabyciu spadku po W. L. N. W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że wyrok orzekający o bezskuteczności czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu w księdze wieczystej nie może stanowić podstawy wykreślenia wpisów dokonanych na podstawie czynności prawnej, której bezskuteczność została orzeczona tym wyrokiem. Wyrok taki daje jedynie wierzycielowi prawo zaspokojenia się z tego przedmiotu lub prawa, pozostających nadal w majątku osoby trzeciej. Również postanowienie o nabyciu spadku nie stanowi podstawy dokonania wpisu prawa współwłasności na rzecz M. J. N., J. N., M. S. N., A. M. N., ponieważ w dziale II księgi wieczystej jest ujawniona K. A. K., a nie W. L. N. Przedstawiony stan faktyczny wskazuje, że w sprawie istniała konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, a w konsekwencji wydania decyzji (vide np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 464/11; wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 59/13). Na marginesie podnieść należy, że w dniu 12 lipca 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 897). W znowelizowanym art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego określono, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej w przypadkach określonych w pkt 1 lit. a-h lub w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego, odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 30 § 2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. W myśl art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Art. 12 Kodeksu cywilnego stanowi, że nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. W niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym występowały dwie osoby małoletnie – J. N. i A. N., których przedstawicielem ustawowym jest J. N. Organu obu instancji powinny zatem doręczyć decyzje J. N. jako przedstawicielowi ustawowemu J. N. i A. N. Tymczasem decyzja organu pierwszej i drugiej instancji została doręczona małoletnim J. N. i A. N. Należy również zwrócić uwagę, że odbiór decyzji organu pierwszej instancji pokwitowała w dniu [...] marca 2014 r. A. N. W tej dacie A. N. nie była jeszcze pełnoletnia. Z akt sprawy wynika bowiem, że A. N. urodziła się [...] sierpnia 1996 r. A. N. pokwitowała również odbiór decyzji organu pierwszej instancji skierowanych do rodzeństwa. Na zwrotnym poświadczeniu odbioru umieszczono adnotację, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi. Z art. 43 k.p.a. wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Doręczyciel musi zatem wręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Pojęcie "dorosły" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest tożsame z pojęciem "pełnoletni" w rozumieniu art. 10 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście, oraz że małoletni uzyskuje pełnoletniość przez zawarcie małżeństwa. Doręczenie pisma małoletniemu domownikowi adresata pisma jest zatem bezskuteczne. Organ drugiej instancji nie dostrzegł powyższych uchybień. Stwierdzone uchybienia prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 30 § 2, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 2 k.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie, organ drugiej instancji uwzględni uwagi zawarte w uzasadnieniu, rozpatrzy sprawę zgodnie z art. 136 i 138 k.p.a. i wyda rozstrzygnięcie merytoryczne, jeśli uzna, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i stan faktyczny sprawy nie budzą wątpliwości. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.