III SA/Lu 713/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2005r. sprawy ze skargi J. U. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] października 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o przymusowym zatrudnieniu uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia J. U. na postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojskowy Komendant Uzupełnień odmówił J. U. wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w [...] Brygadzie Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w związku z faktem, iż wnioskodawca został wcielony do PO SP jako przedpoborowy i Wojskowy Komendant Uzupełnień nie posiada jakiejkolwiek ewidencji wojskowej dotyczącej okresu pracy w wyżej wymienionej organizacji. Rozpoznając zażalenie organ drugiej instancji stwierdził, że organ pierwszej instancji przy wydaniu zaskarżonego postanowienia kierował się stosownymi przepisami ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wydawania zaświadczeń. Postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia zostało wydane w oparciu o posiadaną ewidencję oraz przeprowadzone w tym zakresie dowody. Wnioskodawca wnosząc o wydanie zaświadczenia, nie przedstawił dodatkowych dowodów, które mogłyby uprawdopodobnić charakter odbywania służby w PO "Służba Polsce". W dniu [...] października 2004 r. J. U. wniósł skargę na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych świadkowie zeznali, iż J. U. był przymusowo zatrudniony jako junak w [...] Brygadzie Powszechnej Organizacji "Służba Polsce". W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, zatem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia [...] nr [...] pod względem jego legalności, stwierdzić należy, że postanowienie to oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2004 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podnieść, że kwestia wydawania zaświadczeń potwierdzających rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 wydawane są na podstawie przepisów szczególnych w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących wydawanie zaświadczeń (art. 217-220), tj. na podstawie art. 3 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnionym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. (Dz. U. Nr 136, poz. 707 ze zm.) zaświadczenia potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranu przez żołnierzy powołanych w okresie do dnia 31 grudnia 1959 r. do odbycia zastępczej służby wojskowej oraz przez żołnierzy z poboru 1949 r. wcielonych do ponadkontyngentowych brygad "Służba Polsce" i przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla i kamieniołomach, a także żołnierzy przymusowo zatrudnionych w batalionach budowlanych w latach 1949-1959 wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie, zwanej dalej "wnioskodawcą", na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. Również w świetle ustawy z dnia 2 września 1994 r. wydanie zaświadczenia powinno być poprzedzone zasięgnięciem przez organ wojskowy opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników bądź stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych (art. 5 ust. 1a ustawy). Zatem pierwszeństwo w stosowaniu miały w rozpoznawanej sprawie przepisy powołanej powyżej ustawy z dnia 2 września 1994 r. oraz rozporządzenia wykonawczego do niej z dnia 16 grudnia 1994 r., natomiast dopiero w kwestiach nieuregulowanych w niej zastosowanie miały przepisy art. 210-220 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzić należy, że Wojskowy Komendant Uzupełnień oraz Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie dopełnili obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1a ustawy oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia zasięgnięcia opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników bądź stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy batalionów budowlanych, a w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. W administracyjnych aktach sprawy brak jest bowiem opinii Archiwum Państwowego, do którego w dniu [...] marca 2000 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego przesłał pismo J. U. i zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jego pracę w kopalni węgla kamiennego, wykonywaną w ramach powszechnego obowiązku przysposobienia wojskowego w [...] Brygadzie PO "Służba Polsce". Zatem wydanym przez organ pierwszej instancji bez zasięgnięcia opinii, o której mowa powyżej, postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w [...] Brygadzie PO "Służba Polsce" z uwagi na to, ze Wojskowy Komendant Uzupełnień nie jest w posiadaniu ewidencji, rejestrów lub innych danych, z których wynikałyby podnoszone przez J. U. fakty, oraz postanowieniem organu odwoławczego utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, naruszono przepisy szczególne regulujące wydawanie zaświadczeń. Przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie wydania bądź odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w [...] Brygadzie Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" J. U. organy powinny zastosować przepisy szczególne regulujące wydawanie zaświadczeń potwierdzających przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej, w szczególności obowiązek zasięgnięcia opinii wymienionych w owych przepisach instytucji i stanowisko swoje precyzyjnie i wyczerpująco uzasadnić. Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzających go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856). Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonego postanowienia pozostałoby w obrocie prawnym poprzedzające je wadliwe postanowienie z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], postanowienie pierwszoinstancyjne również powinno zostać uchylone. Z tych względów działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.