III SA/Lu 723/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 12 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej oddala skargę. Sygn. III SA/Lu 723/24 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. K. (dalej jako skarżący) jest decyzja nr [...] Dyrektora Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w Lublinie (dalej jako Dyrektor Szkoły Doktorskiej) z dnia 12 września 2024 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej. Stan sprawy przedstawia się następująco. Skarżący w roku akademickim 2023/2024 ukończył stacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w Lublinie uzyskując tytuł magistra. Następnie w dniu 15 lipca 2024 r. złożył wniosek o przyjęcie na studia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych, załączając wymagane dokumenty. Podkomisja Rekrutacyjna oceniając przedłożone przez skarżącego dokumenty przyznała mu łącznie 18 punktów na 40 możliwych. Natomiast do rozmowy kwalifikacyjnej byli dopuszczeni kandydaci, którzy z etapu pierwszego uzyskali co najmniej 30 punktów. W związku z powyższym skarżący nie został dopuszczony do drugiego etapu rekrutacji. Decyzją Dyrektora Szkoły Doktorskiej z dnia 29 lipca 2024 r. D. K. nie został przyjęty do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w roku akademickim 2024/2025. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Szkoły Doktorskiej decyzją z dnia 12 września 2024 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Szkoły Doktorskiej wskazał art. 200 ust. 2 i 5 ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm., dalej jako "ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym"), art. 104, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") i § 4 ust. 1 pkt 19 oraz § 7 ust. 4 Regulaminu Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych, stanowiącego Załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2019 r. w sprawie regulaminu Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych oraz uchwałę Senatu Uniwersytetu [...] w Lublinie [...] z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w roku akademickim 2024/2025. W uzasadnieniu podkreślono, że szczegółowe zasady oceny kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych prowadzonej przez Uniwersytet [...] w Lublinie, określone zostały w załączniku nr 1 do Uchwały nr [...] Senatu [...] w Lublinie z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w roku akademickim 2024/2025. Postępowanie rekrutacyjne składa się z dwóch etapów. Etap pierwszy obejmuje ocenę zarysu projektu badawczego przygotowanego przez kandydata w odniesieniu do dyscypliny naukowej w jakiej zamierza przygotować rozprawę doktorską oraz ocenę dokumentacji potwierdzającej dotychczasowy dorobek naukowy kandydata. Podkomisja powołana do przeprowadzenia oceny przyznała skarżącemu odpowiednio za oryginalność/wartość naukową projektu - 10 punktów, za poprawność metodologiczna projektu - 2 punkty, za wykonalność projektu w czasie kształcenia w szkole doktorskiej - 4 punkty oraz za dokumentację potwierdzającą dotychczasowy dorobek naukowy kandydata - 2 punkty. W związku z uzyskaniem 18 punktów, podkomisja nie dopuścił skarżącego do rozmowy kwalifikacyjnej, co uniemożliwiło dalsza ocenę kandydatury. Podkreślono również, że ocena finalna jest relatywna wobec innych zgłoszonych projektów badawczych. D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektor Szkoły Doktorskiej zarzucając jej naruszenie: 1) art. 8 k.p.a. poprzez brak prowadzenia postępowania w sprawie w sposób budzący zaufanie, brak terminów rozpatrzenia wniosków osób korzystających z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ewentualnego przeprowadzenia ponownie rekrutacji, powoływanie się na ranking kandydujących bez wyjaśnień okoliczności; 2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób, który uniemożliwia zweryfikowanie motywów działania organu, brak odniesienia się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; 3) art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły; 4) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie odniesienia do innych projektów. Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi D. K. w szczególności podkreślił, że zaskarżona decyzja nie odnosi się do stawianych w odwołaniu zarzutów i argumentów. Zwrócił uwagę, że uzasadnienie decyzji jest bardzo lakoniczne i w istocie stanowi powtórzenie treści pierwszej decyzji Dyrektora Szkoły Doktorskiej. Zaakcentował, że mimo autonomii Uniwersytetu, decyzja nie może być wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co ewidentnie miało miejsce w tym przypadku. Organ nie tylko nie uzasadnił swej decyzji, nie wyjaśnił jej przesłanek i nie przekonał strony do jej słuszności, ale także prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Skarżący przywołał również orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Doktorskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Jednocześnie wskazał, że do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w dyscyplinie nauki prawne dokumenty rekrutacyjne złożyło 13 kandydatów. Wszyscy członkowie Podkomisji Rekrutacyjnej w dyscyplinie nauki prawne na parę dni przed planowanym terminem posiedzenia otrzymali drogą elektroniczną zarys projektu badawczego każdego z kandydatów. Jest to praktyka dzięki, której członkowie Podkomisji mają czas, aby wnikliwie zapoznać się z tematami badawczymi proponowanymi przez kandydatów i przedstawić swoją opinię na posiedzeniu. Ze względu na fakt, że w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych funkcjonują dyscypliny o zróżnicowanej specyfice, zasada oceny każdego kandydata bez względu na dyscyplinę, prowadzona jest w oparciu o takie same kryteria. Ponadto podkreślono, że na gruncie przedmiotowej sprawy istotnym jest, to że do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych przyjęte zostały osoby, które finalnie w ocenie uzyskały przykładowo 98 czy 80 punktów. Skarżący nie spełniając kryteriów rekrutacyjnych nie był w stanie dotrzeć do minimalnego pułapu wymaganych punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jedynym kryterium wymiaru sprawiedliwości należącym do sądów administracyjnych jest zgodność z prawem (legalność) przedmiotu zaskarżenia. Sąd ma obowiązek uchylić zaskarżony akt administracyjny jedynie w okolicznościach ściśle wskazanych przez art. 145 p.p.s.a. Jeżeli natomiast okoliczności te nie występują, sąd skargę oddala. Nie mogą zaś być brane pod uwagę względy słusznościowe (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2007 r., II FSK 1708/06). Podstawą uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną lub postanowienie jest naruszenie przez organ wydający zaskarżony akt określonych przepisów prawa – w przypadku naruszenia prawa materialnego i procesowego musi ono wiązać się z wpływem na wynik sprawy. Zauważyć jednak należy, że ustawodawca przewidział dodatkowy kwalifikator dla określania podstaw uchylania decyzji w związku z naruszeniem przepisów o charakterze proceduralnym. Naruszenie przepisów proceduralnych może bowiem nastąpić, wyłącznie jeżeli wpływ na wynik sprawy był istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że odnosi się on do takich przypadków naruszenia przepisu procedury administracyjnej, które – gdyby nie wystąpiły – to najprawdopodobniej skutkowałyby inną treścią decyzji (zob. wyroku NSA z 25 czerwca 2020 r., I GSK 540/20). W związku z powyższym nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023). W skardze podniesione zostały zarzuty natury procesowej, w szczególności w zakresie daleko idącej lakoniczności uzasadnienia, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia zasady pogłębiania zaufania oraz zasady wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2 (ust. 1). Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową (ust. 2). Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów (ust. 4). Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 5). Wyniki konkursu są jawne (ust. 6). Postępowanie o przyjęcie do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu przeprowadzonego na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Przyjmowanie w drodze konkursu oznacza, że nabór jest ograniczony i powinien być prowadzony w oparciu o pewne kryteria, w zakresie których kandydaci konkurują ze sobą (zob. M. Dokowicz [w:] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. J. Woźnicki, Warszawa 2019, art. 200). Chodzi zatem o to, aby wyłonić spośród kandydatów najwybitniejszych przedstawicieli, którzy zamierzają przygotować rozprawę doktorską w danej dyscyplinie naukowej. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że zaskarżona decyzja należy do kategorii decyzji uznaniowych, których kontrola sądowa sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający działał na podstawie stosownych przepisów, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. Podkreślenia wymaga, że kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje celowości wyboru przez organ takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Innym słowy, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. W realiach rozpatrywanej trudno uznać, aby Dyrektor Szkoły Doktorskiej naruszył ramy uznania administracyjnego. Istotnym jest wskazanie, że do przeprowadzenia oceny kandydatów w zakresie danej dyscypliny naukowej powołuje się Podkomisję w skład której wchodzą m.in. dwie osoby ze stopniem doktora habilitowanego lub tytułem profesora albo stopniem lub tytułem równoważnym, posiadające aktualny dorobek naukowy w zakresie dyscypliny naukowej w ramach której kandydat zamierza przygotować rozprawę doktorską. Są to zatem osoby merytorycznie przygotowane do kompleksowej oceny potencjału danego kandydata, także na tle innych kandydatów. W tym sensie należy uznać, że członkowie komisji, będący specjalistami w swojej dyscyplinie naukowej są niejako ciałem eksperckim, którego opinia jest przesądzająca dla rozstrzygnięcia czy dany kandydat jest jednym z najlepszych. Sąd nie może w takim zakresie oceniać czy ilość przyznanych danemu kandydatowi punktów była słuszna w świetle przedstawionego przez kandydata dorobku i zaprezentowanego zarysu pracy doktorskiej, czy też punktacja powinna być inna. Sąd nie posiada przecież kompetencji do oceny czy dokumentacja przedłożona przez kandydata oraz kierunek pracy doktorskiej np. w zakresie biologii czy chemii potencjalnie rokuje rozwój kariery naukowej danej osoby. Po to do składu komisji powoływani są członkowie z określonym dorobkiem naukowym, aby to oni w możliwie najbardziej obiektywny sposób ocenili każdego z kandydatów. Raz jeszcze należy wyjaśnić, że Sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji i podważenia oceny merytorycznej kandydata dokonanej w postępowaniu konkursowym przez gremium jakim jest stosowna komisja rekrutacyjna. Nie może tym samym ingerować w wysokość przyznanej punktacji, która jest wynikiem subiektywnych ocen takiej komisji. Zapatrywanie odmienne prowadzić by mogło do zbyt głębokiej ingerencji w autonomię uczelni wyższej, o której mowa w art. 9 ust. 2 ustawy. Niemożliwym jest bowiem wkraczanie w przypisany komisji rekrutacyjnej zakres oceny wiedzy i predyspozycji kandydata do szkoły doktorskiej i jej bezpośredniego przełożenia na planowane pole badawcze (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2780/21). Oczywiście Podkomisja Rekrutacyjna, nie ocenia kandydatów na podstawie własnych kryteriów, ale zobowiązana jest do przestrzegania ram, w jakich dokonuje się oceny. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do Uchwały nr [...] Senatu [...] w Lublinie z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w roku akademickim 2024/2025 postępowanie rekrutacyjne składa się z dwóch etapów. W pierwszym oceniany jest dotychczasowy dorobek naukowy kandydata oraz zarys projektu badawczego w zakresie oryginalności/wartości naukowej, poprawności metodologicznej oraz wykonalność projektu w czasie kształcenia w szkole doktorskiej. Z etapu pierwszego można uzyskać maksymalnie 40 punktów. Podkomisja Rekrutacyjna przyznała skarżącemu jedynie 18 punktów. Przy czym zgodnie z § 1 ust. 5 załącznika do Uchwały do rozmowy kwalifikacyjnej dopuszczeni zostają kandydaci, którzy z etapu pierwszego uzyskali co najmniej 30 punktów. W związku z powyższym, skarżący nie przekroczył progu wymaganego do przystąpienia do kolejnego etapu rekrutacji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem sądu zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, które wyjaśnia jakimi okolicznościami kierował się organ rozpoznając sprawę. Fakt, że skarżący zdaje się nie podzielać stanowiska Podkomisji Rekrutacyjnej w zakresie przyznanych punktów w danej kategorii, nie świadczy o naruszeniu przez tę Komisję, a w konsekwencji przez Dyrektora Szkoły przepisów postępowania. Z opisanej powyżej dokumentacji wynika zaś bezsprzecznie, że suma punktów uzyskanych przez skarżącego była niewystarczająca, nie tylko do przyjęcia do szkoły doktorskiej, ale nawet do przejścia do kolejnego etapu rekrutacji czyli rozmowy z kandydatem. Należy podkreślić, że nie w każdym przypadku uzasadnienie decyzji administracyjnej będzie rozbudowane. W tym przypadku treść uzasadnienia jest zwięzła, jednak oddaje istotę sprawy. Z treści uzasadnienia bezopornie wynika, że skarżący otrzymał łącznie 18 punktów z pierwszego etapu rekrutacji, co wykluczało jego dalszy udział w tym procesie. Nawet przyjmując założenie, że z uwagi na jedynie podstawową treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ naruszył art. 107 § 3 k.p.a. to jednak takie naruszenie – w świetle dokonanych powyżej wywodów prawnych – nie miałoby istotnego wpływu na treść samego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe rozważania skonstatować należy, że w realiach rozpatrywanej sprawy nie ma wątpliwości, że materiał dowodowy konieczny do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie przyjęcia do szkoły doktorskiej przedłożony przez skarżącego został oceniony prawidłowo. Skoro Dyrektor nie był władny do oceny prawidłowości przypisania skarżącemu przez Podkomisję Rekrutacyjną określonych punktów za poszczególne elementy oceniane w pierwszym etapie, to nie był zobligowany do wskazania konkretnych przyczyn, dla których skarżący otrzymał określoną (a zatem taką, a nie inną) liczbę punktów. Identyczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 czerwca 2023 r. (sygn. akt III OSK 2289/21) i Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni się z tym poglądem identyfikuje. Podkreślenia wymaga również fakt, że w przypadku ubiegania się o przyjęcie do szkoły doktorskiej to liczba punktów uzyskanych w trakcie rekrutacji (przypisanych przez Komisję Rekrutacyjną) przesądza ostatecznie o tym, które miejsce dany kandydat zajmuje na liście rankingowej, a w konsekwencji, czy zostanie przyjęty do szkoły doktorskiej. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym wskazanie, że przewidziany w zasadach rekrutacji mających zastosowanie w przypadku skarżącego system oceniania kandydatów miał wyłącznie charakter punktowy, a nie opisowy. Tym samym subiektywne odczucia skarżącego co do rezultatu postępowania rekrutacyjnego nie mogą w żadnym wypadku zastępować wiarygodnych dowodów w sprawie (zob. także wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. III OSK 1285/23). Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.