III SA/Lu 733/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na czynność Starosty z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier technicznych oddala skargę. We wniosku z dnia [...] r. A. B. zwrócił się do Starosty o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako "PFRON" lub "Fundusz") likwidacji barier w komunikowaniu się i technicznych. Wniosek dotyczył dofinansowania zakupu sprzętu AGD marki [...] (płyty ceramiczno-indukcyjnej oraz piekarnika do zabudowy). W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że sprzęty te usprawnią mu wykonywanie podstawowych czynności życiowych bez narażania życia, jako osobie niedowidzącej. Podniósł, że korzysta z urządzenia zasilanego gazem ziemnym, co stanowi duże ryzyko pożaru. Pismem z dnia [...] r. (nr [...]) Starosta odmówił przyznania wnioskowanego dofinansowania ze środków PFRON. Podniósł, że płyta ceramiczno-indukcyjna oraz piekarnik do zabudowy nie są sprzętem specjalistycznie przystosowanym dla osób niepełnosprawnych. W ocenie organu urządzenia takie ułatwiają funkcjonowanie każdej osobie prowadzącej gospodarstwo domowe. Jednocześnie sprzęt podlegający dofinansowaniu powinien być funkcjonalnie przystosowany do obsługi przez osobę niepełnosprawną o określonych dysfunkcjach, tak by likwidował barierę techniczną. Tymczasem w zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku brak konkretnego uzasadniania potrzeby likwidacji trudności w obsłudze urządzeń technicznych stosowanie do niepełnosprawności wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Z. w dniu [...] r., A. B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i przyznania wnioskowanego dofinansowania ze środków PFRON. Organ pismem z dnia [...] r. poinformował wnioskodawcę, że nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na czynność Starosty w przedmiocie odmowy dofinansowania ze środków PFRON zakupu płyty ceramiczno-indukcyjnej (marki [...] i piekarnika (marki [...], skarżący A. B. wniósł o: 1) zobowiązanie Starosty do załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej; 2) stwierdzenie, że odmowa dofinansowania nastąpiła z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1190); 3) uchylenie w całości pism Starosty z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie i zobowiązanie organu do przyznania dofinansowania zgodnie z wnioskiem; 4) wystąpienie przez WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne, czy rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie osobie niepełnosprawnej sprzętu technicznego niezbędnego do wykonywania codziennych czynności życiowych w ramach likwidacji barier technicznych na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, następuje w drodze decyzji administracyjnej? W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej. Zarzucił Staroście, że ten z naruszeniem ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisów rozporządzenia wykonawczego bezzasadnie odmówił dofinansowania zakupu sprzętu AGD, gdyż sprzęty takie, jak płyta ceramiczno-indukcyjna, czy piekarnik do zabudowy, o których dofinansowanie wnioskował, przyczyniają się do likwidacji barier technicznych, ponieważ są funkcjonalnie przystosowane do usprawnienia wykonywania przez niego podstawowych, codziennych czynności życiowych. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego podlega oddaleniu. Możliwość dofinansowania zakupu określonych urządzeń, mających na celu likwidację barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych przewidziana została w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. "d" ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm., dalej jako "ustawa"), który stanowi, że do zadań powiatu należy między innymi dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Powołany przepis, ani też inne przepisy ustawy, nie określają trybu postępowania w sprawie dofinansowania wymienionych w nim zadań. Nie rozstrzygają zatem również o formie załatwienie sprawy. Określenie trybu postępowania i zasad dofinansowania ze środków Funduszu zadań powiatu, wymienionych w art. 35a ust. 1 ustawy, powierzone zostało ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, który upoważniony został do wydania w tym zakresie rozporządzenia na podstawie art. 35a ust. 4 ustawy. Wydane w wykonaniu delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 926, dalej jako "rozporządzenie"), reguluje szczegółowo zasady ubiegania się o poszczególne rodzaje dofinansowania, wymagania jakie spełnić muszą podmioty ubiegające się o dofinansowanie oraz tryb postępowania organów rozpatrujących wnioski o dofinansowanie. Zgodnie z § 6 pkt 2 tego rozporządzenia, o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych – osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Dofinansowanie następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie (§ 10 ust. 1 rozporządzenia). Wymagania wniosku o dofinansowanie, dokumenty, które powinny być do wniosku dołączone i terminy składania wniosków określone zostały w § 11 i § 12 ust. 1-2 rozporządzenia. Dalszy tryb postępowania określony został w § 12 ust. 3-5 rozporządzenia. Zgodnie z jego § 12 ust. 3a, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (wyjątek stanowi wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku). O sposobie rozpatrzenia wniosku właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę w terminie 10 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3b rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2015 r.; aktualnie w terminie 7 dni). Natomiast podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi – zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia – umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym. Umowa określa w szczególności rodzaj zadania podlegającego dofinansowaniu, wysokość środków Funduszu przyznanych na realizację zadania, termin rozpoczęcia realizacji zadania, zakres i sposób realizacji umowy, warunki i termin wypowiedzenia umowy, warunki rozwiązania umowy i zwrotu niewykorzystanych środków Funduszu, sposób sprawowania kontroli wykorzystania środków Funduszu, sposób rozliczenia oraz zestawienie dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków Funduszu. Z przedstawionego unormowania ustawowego oraz przepisów wykonawczych do ustawy wynika, że dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się, o których mowa w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. "d" ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia następuje w drodze umowy, zawarcie której poprzedzone jest postępowaniem przeprowadzanym przez właściwy organ, mającym na celu zgromadzenie wymaganych dokumentów, ustalenie uprawnień do dofinansowania i zbadanie przesłanek określonych w § 6 rozporządzenia, a więc dokonanie oceny, czy dofinansowanie określonego urządzenia lub sprzętu jest uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności i umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Postępowanie poprzedzające zawarcie umowy kończy się informacją o sposobie rozpatrzenia wniosku, skierowaną do wnioskodawcy. Przepis § 12 ust. 3b rozporządzenia nie precyzuje, co informacja ta powinna zawierać, jest jednak oczywiste, że wnioskodawca powinien być poinformowany, albo co najmniej o wysokości dofinansowania, które zostanie w drodze umowy przyznane, albo o odmowie uwzględnienia jego wniosku o dofinansowanie. W konsekwencji należy zauważyć, iż żaden z przepisów ustawy i rozporządzenia określającego tryb postępowania w sprawach o dofinansowanie nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej w sprawie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie. Zgodnie z art. 66 ustawy, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Oznacza to, że przepisów k.p.a. nie stosuje się nie tylko w zakresie takich spraw, które są bezpośrednio inaczej unormowane przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ale także w zakresie takich spraw, które są unormowane przepisami rozporządzenia wydanymi na podstawie upoważnienia ustawowego. Sposób załatwienia sprawy z wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON uregulowany został wyraźnie w § 12 ust. 3b i § 14 rozporządzenia, wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Przepisy te wyraźnie przewidują inną formę załatwienia sprawy niż wydanie decyzji administracyjnej, nie zachodzi zatem podstawa do stosowania w tym zakresie przepisów k.p.a. dotyczących decyzji jako formy załatwienia sprawy administracyjnej. Przy tym, upoważnienie ustawowe zawarte w art. 35a ust. 4 ustawy dawało podstawę do uregulowania w rozporządzeniu trybu postępowania, a więc także – przy braku regulacji w ustawie – formy załatwienia sprawy. Stanowisko takie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zaprezentował już w wyroku z dnia 10 lutego 2015 r., w sprawie sygn. akt III SA/Lu 616/14 i pozostaje ono jak i dodatkowa zawarta w uzasadnieniu wyroku argumentacja w dalszym ciągu aktualne. Stąd też Sąd nie podziela odmiennych poglądów wyrażanych w orzecznictwie niektórych sądów administracyjnych, w szczególności w powoływanych w skardze przez skarżącego wyrokach, co do konieczności załatwienia wniosku o dofinansowanie likwidacji barier technicznych i w komunikowaniu się w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."), pismo informujące o sposobie załatwienia wniosku o dofinansowanie jest innym aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu tego przepisu, podlega zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Organ administracji, wezwany do usunięcia naruszenia prawa, obowiązany jest ponownie przeanalizować sprawę, w wyniku czego może zmienić swoje stanowisko. Natomiast zakres kontroli sądowej jest taki sam w przypadku decyzji administracyjnych, jak i innych aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stanowi to zatem wystarczającą gwarancję ochrony interesów jednostki. Z przedstawionych względów brak podstaw do kwestionowania w skardze formy rozstrzygnięcia przez organ sprawy niniejszej i zaniechania wydania decyzji administracyjnej. Istotę w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy stanowiło ustalenie, czy wnioskowane dofinansowanie zakupu płyty ceramiczno-indukcyjnej oraz piekarnika do zabudowy kwalifikują tego rodzaju sprzęt się jako likwidujący bariery techniczne skarżącego, a tym samym przesądzenie, czy wniosek skarżącego winien być rozstrzygnięty pozytywnie, czy negatywnie. Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. o dofinansowanie ze środków PFRON w celu likwidacji barier technicznych może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności. O taką pomoc mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, a więc osoby, u których stwierdzono jeden z trzech stopni niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany lub lekki. Wynika z tego, że posiadany przez skarżącego stopień niepełnosprawności, daje mu – co do zasady – uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej. Jednakże rodzaj niepełnosprawności nie pozostaje obojętny przy ocenie, czy rzeczy objęte wnioskiem o dofinansowanie należą do kategorii likwidujących bariery architektoniczne, w komunikowaniu się i techniczne, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Skoro zatem u skarżącego – jak wynika z zaświadczenia lekarskiego – stwierdzono stożek rogówki oka prawego i lewego, a zatem chorobę, która sprawia, że rogówka zmienia swój kształt z kulistego na stożkowaty (pomimo tego skarżący posiada samochód osobowy i samodzielnie prowadzi go jako kierujący, a jego zakup podlegał już w przeszłości dofinansowaniu), to Sąd podziela stanowisko organu, że zarówno płyta ceramiczno-indukcyjna marki [...], jak również piekarnik tej samej marki (jako wyposażenie kuchni), o dofinansowanie których skarżący wystąpił, nie są urządzeniami specjalistycznymi, które umożliwiają lub ułatwiają wykonywanie przez osobę o niepełnosprawności skarżącego, codziennych i podstawowych czynności w sposób likwidujący jakiekolwiek bariery. Nie są to bowiem urządzenia w sposób szczególny funkcjonalnie przystosowane do obsługi przez osobę niedowidzącą. Są to urządzenia standardowe przeznaczone do korzystania zarówno przez osoby niepełnosprawne, jaki i niepełnosprawnością nie dotknięte. Jak zasadnie zauważył organ, urządzenia te nie likwidują barier technicznych w przypadku skarżącego, bowiem żadne bariery techniczne, które miałyby te urządzenia likwidować w przypadku skarżącego A. B. nie występują. Wnioskodawca nie jest osobą niewidomą, ma wadę wzroku (stożek rogówki oka prawego i lewego), funkcjonuje w środowisku korzystając z soczewek kontaktowych (w aktach sprawy znajduje się kserokopia pisma z dnia [...] r.). Jednocześnie skarżący w dniu [...] r. podpisał umowę w ramach programu "Sprawny Dojazd", które to dofinansowanie dotyczyło zakupu używanego samochodu (informacja z pisma PFRON z dnia [...] r.). Zatem można wywieść, że skoro występująca u skarżącego wada wzroku pozwala mu na kierowanie pojazdem, to nie powinna ona również mieć istotnego wpływu na codzienne funkcjonowanie wnioskodawcy i radzenie sobie z podstawowymi czynnościami, takimi jak gotowanie, czy pieczenie. Ubocznie można za organem wskazać, że nie bez znaczenia jest też okoliczność, że wnioskodawca nie zamieszkuje sam. Zatem również inni członkowie rodziny mogą uczestniczyć w wykonywaniu tych czynności. Bezspornie płyta indukcyjna i elektryczny piekarnik do zabudowy nie są zasilane gazem, co eliminuje w tym przypadku groźbę zaprószenia ognia. Jednak z pewnością nie są to urządzenia zaprojektowane w celu umożliwienia lub ułatwienia osobie niepełnosprawnej wykonywania podstawowych, codziennych czynności życiowych. Opis tychże urządzeń w żadnym razie nie pozwala ustalić, aby był to sprzęt funkcjonalnie przystosowany do obsługi przez osoby z dysfunkcją narządu wzroku. Wskazane prze skarżącego urządzenia AGD znajdują się w powszechnej sprzedaży i posiadają standardowe wyposażenie. Ponieważ dofinansowanie może być przyznane, jeżeli jest to uzasadnione indywidualnymi potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności, to podzielić należy stanowisko organu, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego zakup opisanego sprzętu AGD nie jest uzasadniony potrzebami skarżącego, wynikającymi z niepełnosprawności. Decyzja o ewentualnym dofinansowaniu zakupu powinna być poddana dokładnej analizie w zakresie rzeczywistej możliwości likwidacji barier technicznych, co też organ uczynił, zasadnie zajmując względem wniosku skarżącego o dofinansowanie negatywne stanowisko. W konsekwencji należało stwierdzić, że organ administracji nie naruszył przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. Prawidłowo bowiem ustalił stan fatyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego nie można postawić mu zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. Odnosząc się do wniosku skarżącego o wystąpienie przez WSA w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne, czy rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie likwidacji barier technicznych i w komunikowaniu się następuje w drodze decyzji administracyjnej wyjaśnić należy, że w świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. brak ku temu podstaw prawnych. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł w sentencji wyroku.