III SA/Lu 763/11
WyrokWSA w Lublinie2012-02-23
Skład orzekający: Marek Zalewski, Robert Hałabis, Jadwiga Pastusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną, które nastąpiło przed otrzymaniem postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków, może być uznane za spełnienie przesłanek do przyznania renty strukturalnej, zwłaszcza gdy umowa darowizny nie zawierała wymaganych oświadczeń, a gospodarstwo nie zostało przekazane w całości następcy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja o odmowie przyznania renty strukturalnej jest zgodna z prawem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie działalności rolniczej przez wnioskodawcę nie nastąpiło w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, a umowa darowizny nie zawierała wymaganych prawem oświadczeń. Ponadto, gospodarstwo nie zostało przekazane w całości następcy, co stanowiło naruszenie § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty strukturalnej E. D. przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Rolnik złożył wniosek o rentę strukturalną, a następnie przekazał gospodarstwo rolne córce w formie darowizny. Organy administracji uznały, że warunki przyznania renty nie zostały spełnione, wskazując na brak związku przekazania gospodarstwa z ubieganiem się o rentę, wadliwość umowy darowizny oraz fakt, że gospodarstwo nie zostało przekazane w całości następcy. E. D. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r, nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. D., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w dniu 2 września 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek E. D. o przyznanie renty strukturalnej wraz z wymaganymi załącznikami. W ramach wszczętego wnioskiem strony postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu 14 kwietnia 2011 r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu 13 czerwca 2011 r. strona złożyła "zmianę do wniosku" oraz dokumenty dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego i zakończenia prowadzenia działalności rolniczej - akt notarialny z 20 stycznia 2011 r. (umowa darowizny repertorium A Nr [...]) oraz akt notarialny z dnia 11 maja 2011 r. (oświadczenie w przedmiocie spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej repertorium A [...]). Ponadto w dniu 4 lipca 2011 r. w zakresie brakujących załączników strona uzupełniła o kopię planu rozwoju przejmowanego gospodarstwa. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] r. , nr [...] odmówił stronie przyznania renty strukturalnej. Od decyzji tej strona w ustawowym terminie wniosła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U., Nr 64, poz. 427 ze zm.). Rozporządzenie to w § 4 określa warunki, jakie łącznie należy spełnić w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej. Jednym z warunków jest, aby w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną rolnik przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa (§ 4 pkt 5 rozporządzenia) i aby zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (§ 4 pkt 6 rozporządzenia).
Z kolei zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia, warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5 rozporządzenia uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1, a przekazanie nastąpiło:
a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju; w przypadku gdy powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu jest mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, następca powinien uzupełnić powierzchnię użytków rolnych w terminie określonym dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r, albo
b) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, z tym że w przypadku przekazywania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu powinna być większa co najmniej o 10% od powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego.
Zgodnie z § 19 ust. 3 i 4 w/w rozporządzenia, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1-4 lub § 11 lub nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej.
Natomiast zgodnie z § 19b ust. 4 powołanego rozporządzenia, wnioskodawca w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć do biura powiatowego Agencji dowody potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a w przypadku przejęcia gospodarstwa przez następcę również kopię planu rozwoju gospodarstwa, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. g.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, że powołane wyżej rozporządzenie precyzyjnie określa warunki, które należy spełnić łącznie w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej i zasady weryfikacji wniosków. O kolejności przysługiwania renty strukturalnej decyduje suma uzyskanych punktów, przyznanych na podstawie kryteriów, o których mowa w § 19 ust. 5 rozporządzenia. Strona uzyskując [...] punktów nie zmieściła się w limicie środków dla działania renty strukturalne określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 388 ze zm.) zajmując na liście rankingowej wniosków o rentę strukturalną województwa [...] z dnia 21 grudnia 2010 r. pozycję nr [...]. Na kolejnej liście rankingowej z dnia 2 lutego 2011 r. wniosek strony został sklasyfikowany na pozycji [...]. Następnie w dniu 14 kwietnia 2011 r. Prezes Agencji podał do publicznej wiadomości informację o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna w poszczególnych województwach. W województwie [...] wnioskodawcom, którzy uzyskali co najmniej 16,46 punktów zostały wydane postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu 14 kwietnia 2011 r. (po uwzględnieniu przypadków śmierci wnioskodawców lub wycofania wniosków o rentę strukturalną) zatwierdzono ostateczną listę rankingową wniosków o rentę strukturalną ustalając, że w województwie [...] zakwalifikowało się 859 wnioskodawców. Na tej liście strona otrzymała pozycję nr [...].
Dokonana przez Kierownika Biura Agencji weryfikacja wnioskodawcy i przejmującego gospodarstwo rolne została przeprowadzona prawidłowo, a wydane w dniu 14 kwietnia 2011 r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej zostało wydane zgodnie z przepisami.
Strona przekazała umową darowizny gospodarstwo rolne w dniu 20 stycznia 2011 r., a pozostałe oświadczenia dotyczące zaprzestania działalności rolniczej oraz zobowiązań przejmującego gospodarstwo rolne zostały złożone w akcie notarialnym z dnia 11 maja 2011 r. Dokumenty te zostały przedłożone do Biura Powiatowego Agencji w dniu 13 czerwca 2011 r., co w ocenie organu nastąpiło z naruszeniem § 23 rozporządzenia, nakazującego zgłaszać wszelkie okoliczności mające wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia. Ponadto ze złożonych w organie dokumentów wynika, że strona oznajmiła, że zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej od dnia 12 maja 2011 r. i na dzień 26 maja 2011 r. (od 20 stycznia 2011 r. ) była ubezpieczona w KRUS w pełnym zakresie jako domownik.
Zatem jeśli w styczniu 2011 r. wnioskodawca spełniał warunki do uzyskania renty strukturalnej lecz nie mieścił się w limicie dostępnych środków finansowych wyznaczonych dla poszczególnych województw, to oznacza, że przekazanie gospodarstwa w dniu 20 stycznia 2011 r. nie miało na celu uzyskania renty strukturalnej lecz umowa ta była elementem realizacji innych praw zbywających gospodarstwo rolne (emerytura rolnicza z KRUS dla małżonki strony). Mając zaś na uwadze, że strona otrzymała w dniu 15 kwietnia 2011 r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej , to należy przyjąć, że przekazując gospodarstwo rolne z dniem 20 stycznia 2011 r. strona nie spełniła warunków określonych § 19b ust. 4 powołanego rozporządzenia, ponieważ przekazanie gospodarstwa powinno nastąpić w ściśle określonym terminie, tj. w terminie 9 miesięcy licząc od dnia otrzymania postanowienia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył E. D.. Skarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) § 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie zawierają wyczerpującego katalogu warunków przyznania renty strukturalnej oraz przyjęciu, że termin określony w § 19b ust. 4 rozporządzenia jest jedną z przesłanek, które mają wpływ na spełnienie warunków określonych w w/w przepisach;
b) § 19b ust. 4 w/w rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że termin 9 miesięcy zawarty w tym przepisie jest elementem materialnoprawnej przesłanki przyznania renty strukturalnej w postaci przekazania gospodarstwa rolnego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że niezachowanie tego terminu stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania renty;
c) § 23 w/w rozporządzenia poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie było podstaw do jego zastosowania w tej sprawie.
2) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela, do czego prowadziłoby zastosowanie wykładni celowościowej przepisów regulujących tryb badania wniosku o przyznanie renty strukturalnej;
b) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, w szczególności poprzez błędne i i nieuzasadnione przyjęcie przez organ I i II instancji, że skoro skarżący przekazał gospodarstwo rolne po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, nie posiadając postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, to oczywistym jest, że przekazanie gospodarstwa rolnego było elementem realizacji innych praw zbywających gospodarstwo rolne. Przy czym organy nie wzięły pod uwagę faktu, że w dniu 13 czerwca 2011 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym Agencji wszystkie niezbędne dokumenty do uzyskania renty strukturalnej, co wskazywało, że te działania podejmował w celu uzyskania renty strukturalnej;
c) art. 8 i 107 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej z uwagi na to, że organ II instancji ograniczył się tylko do ponownego przywołania stanowiska i ocen organu I instancji, a więc nie uczynił zadość normatywnym warunkom merytorycznego rozstrzygania w postępowaniu odwoławczym, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji
d) art. 9 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej, a ograniczenie się jedynie do ponownego przytoczenia oceny organu I instancji.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie w/w ustaw, sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W ocenie sądu stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, nie jest on również przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Spór dotyczy natomiast okoliczności prawnych w zakresie spełnienia przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do renty strukturalnej.
Mterialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rety strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Przepisy powołanego rozporządzenia określają nie tylko przesłanki przyznania renty strukturalnej, ale też warunki i tryb postępowania w tych sprawach.
Odnośnie trybu postępowania w sprawach o przyznanie renty strukturalnej, zauważyć należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia, renty strukturalne są przyznawane w danym województwie według kolejności ustalonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przy zastosowaniu kryteriów wyboru wniosków o przyznanie renty strukturalnej, o których mowa w § 19 ust. 5-8 i § 19a ust. 1-6. Prezes Agencji w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji od dyrektora oddziału regionalnego Agencji o kolejności przysługiwania rent strukturalnych w sposób określony w § 19 a ust.1-6 rozporządzenia, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej, administrowanej przez Agencję, informację o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna w poszczególnych województwach, która zawiera imiona i nazwiska wnioskodawców (§ 19a ust. 8 rozporządzenia). Z kolei w terminie 20 dni od podania tej informacji (jeżeli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika) kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków (§ 19b ust. 1 rozporządzenia). W dalszej kolejności, stosownie do § 19b ust. 4 rozporządzenia, wnioskodawca, w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć do biura powiatowego Agencji dowody potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, w przypadku przejęcia gospodarstwa przez następcę również kopię planu rozwoju gospodarstwa, o którym mowa w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. g).
Przesłanki przyznania renty strukturalnej określa § 4 rozporządzenia, zgodnie z którym rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną:
a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim – co najmniej 3 ha; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa;
6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli:
1) zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1;
2) przekazanie nastąpiło:
a)przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju; w przypadku gdy powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego następcy po przekazaniu jest mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, następca powinien uzupełnić powierzchnię użytków rolnych w terminie określonym dla następcy na podstawie rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r., albo
b)przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na powiększenie jednego gospodarstwa rolnego, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, z tym że w przypadku przekazywania gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych większej niż 10 ha powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu powinna być większa co najmniej o 10 % od powierzchni użytków rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego.
Warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się także za spełniony, jeżeli Agencja Nieruchomości Rolnych skorzystała z określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) prawa pierwokupu lub prawa, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, w zakresie użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa (§ 6 ust. 2 rozporządzenia).
Z kolei, stosownie do § 9 rozporządzenia, warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 6, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego:
1) łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym;
2) zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy, mając na uwadze wskazane przepisy, nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem § 4 i § 6 oraz § 19 b ust. 4 rozporządzenia. W kontekście wykładni celowościowej, analiza przepisów przedmiotowego rozporządzenia, w szczególności § 4 - 6 rozporządzenia prowadzi do wniosku, iż warunek przekazania gospodarstwa rolnego oraz warunek zaprzestania działalności rolniczej winien nastąpić w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną (por. wyrok NSA z 23 maja 2006 r. II OSK 849/05 /http:/orzeczenia.nsa.gov.pl./). Potwierdzeniem takiego stanowiska jest unormowanie § 8 rozporządzenia stanowiące, iż umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego powinna zawierać oświadczenia stron tej umowy o spełnieniu warunków określonych w § 6 ust. 1 lub 2 oraz § 7, odnoszących się do spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego oraz przesłanek, jakie muszą spełnić osoby, z którymi może być zawarta umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego. Natomiast przepis § 19b ust. 4, nie ustanawia w ocenie sądu odrębnej przesłanki przyznania prawa do renty strukturalnej, ale jest istotny o tyle, iż podając termin przekazania gospodarstwa rolnego /9 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej/ wskazuje, że przekazanie gospodarstwa rolnego powinno mieć związek z ubieganiem się o rentę strukturalną.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego nie miało miejsca w związku z ubieganiem się o rentę strukturalną, a ponadto, przeniesienie własności gospodarstwa rolnego nie nastąpiło w całości na rzecz następcy.
Nie można zgodzić się z zaprezentowanym w skardze stanowiskiem, iż skoro przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło po złożeniu wniosku o rentę strukturalną, to jest to wystarczające do przyjęcia, że miało ono związek z ubieganiem się o prawo do renty strukturalnej. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżący złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w dniu 2 września 2010 r. W dniu 20 stycznia 2011 r., tj. w dacie przekazywania gospodarstwa rolnego na następcę skarżący zajmował pozycję [...] na liście rankingowej wniosków o rentę strukturalną województwa [...] (lista zatwierdzona 21 grudnia 2010 r. publikowana na stronie internetowej Agencji zgodnie z § 19a ust. 8 rozporządzenia), co oznaczało, iż nie zmieścił się w limicie środków dla działania renty strukturalne określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 18 marca 2009 r. w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 388 ze zm.). Nie może ujść uwagi, iż akt notarialny z dnia 20 stycznia 2011 r. Rep. A [...] – umowa darowizny nie zawiera oświadczeń wymaganych § 8 rozporządzenia, a dotyczących spełnienia warunków z § 6 ust. 1 lub 2 oraz § 7 tego aktu, określających warunek przekazania gospodarstwa rolnego w całości oraz osoby przejmujące gospodarstwo rolne i kwalifikacje, jakie muszą spełnić. Już choćby z tego względu nie można mówić, iż przekazanie gospodarstwa rolnego w dniu 20 stycznia 2011 r. miało związek z ubieganiem się o prawo do renty strukturalnej. Jednocześnie nie można przyjąć, że brak wymaganych § 8 rozporządzenia oświadczeń w umowie darowizny gospodarstwa rolnego może zostać skutecznie zastąpiony takimi oświadczeniami w późniejszym akcie notarialnym z dnia 11 maja 2011 r. Oświadczenia takie powinny bowiem być zawarte w umowie o przekazaniu gospodarstwa rolnego, mającej na celu spełnienie jednego z warunków koniecznych do uzyskania prawa do renty strukturalnej. Zauważyć również należy, że z przedstawionych organowi administracji w dniu 13 czerwca 2011 r. dokumentów wynika, że w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego żona skarżącego uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury rolniczej od dnia 1 lutego 2011 r. Stosownie do przepisów art. 19 i art. 28 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. jedn. - Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291) wypłata części uzupełniającej emerytury rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu w całości, jeżeli emeryt nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej wobec przekazania gospodarstwa rolnego aktem notarialnym z dnia 20 stycznia 2011 r. żona skarżącego uzyskała prawo do wypłaty emerytury w pełnej wysokości, tj. części składkowej i części uzupełniającej, przy czym część uzupełniająca uległa zawieszeniu o 10 % tylko z powodu nieosiągnięcia pełnego wieku emerytalnego (k-253 akt administracyjnych). W świetle powyższych faktów nie można przyjąć, iż przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło w związku z ubieganiem się skarżącego o prawo do renty strukturalnej. Brak jest również podstaw do uznania, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej z dniem 12 maja 2011 r., tak jak to podał w oświadczeniu z dnia 3 czerwca 2011 (k-280 akt adm.). Okoliczność, iż skarżący po przekazaniu gospodarstwa rolnego w dniu 20 stycznia 2011 r., w dalszym ciągu podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie świadczy o tym, iż nadal prowadził działalność rolniczą, bowiem po przekazaniu gospodarstwa rolnego został objęty tym ubezpieczeniem jako domownik (k-274 akt administracyjnych), co w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oznacza osobę stale pracującą w gospodarstwie rolnym rolnika, a nie osobę prowadzącą działalność rolniczą.
Podkreślić ponadto należy, że postanowienie organu z dnia 14 kwietnia 2011 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, nie przesądzało o tym, czy przeniesienie własności gospodarstwa rolnego na następcę odniesie skutek w postaci przyznania renty strukturalnej, tym bardziej, że dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego z dniem 20 stycznia 2011 r., zostały złożone po wydaniu przedmiotowego postanowienia, w dniu 13 czerwca 2011 r. Okoliczności związane ze spełnieniem wymogów prawnych pozwalających na wydanie decyzji przyznającej rentę strukturalną podlegają bowiem ostatecznemu sprawdzeniu w dacie jej wydania.
Rozpoznając skargę w kontekście spełnienia przesłanek przyznania prawa do renty strukturalnej nie można również pominąć faktu, iż skarżący nie przekazał gospodarstwa rolnego w całości na następcę, stosownie do wymagań § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia. Powołane rozporządzenie posługując się pojęciem gospodarstwa rolnego nie definiuje go dla potrzeb tego aktu prawnego. Stąd na potrzeby wniosków o przyznanie renty strukturalnej należy uwzględnić definicję gospodarstwa rolnego zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.). W myśl tego unormowania gospodarstwo rolne to wszystkie nieruchomości będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE Nr L 30 z 31.01.2009, str. 16). Stosownie do art. 2 lit. b) Rozporządzenia Nr 73/2009 przez gospodarstwo rolne należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Można również posiłkować się definicją gospodarstwa rolnego, zawartą w art. 553 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93), zgodnie z którą za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
We wniosku z dnia 2 września 2010 r. o przyznanie renty strukturalnej skarżący wskazał jako następcę córkę M. D. Aktem notarialnym z dnia 20 stycznia 2011 r. skarżący wraz z żoną przekazali następcy M. D. w formie umowy darowizny ze swojego gospodarstwa działki o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha położone w obrębie miejscowości L. G. oraz działki o numerach [...] o łącznej powierzchni [...] ha położone w obrębie miejscowości L. D. wraz z zabudowaniami oraz udział w wysokości [...] we współwłasności działki numer [...] położonej w obrębie miejscowości L. G., natomiast córce E. D. przekazali ze swojego gospodarstwa działki lasu o numerach: [...] o łącznej powierzchni [...] ha położone w obrębie miejscowości L. G. oraz działkę lasu numer [...] o powierzchni [...] położoną w obrębie miejscowości L. D. Z powyższego w sposób bezsprzeczny wynika, że skarżący i jego żona nie przenieśli własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy - córki M. D., stosownie do § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia, część nieruchomości wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego przekazali bowiem innej córce – E. D..
Nie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania prawa do renty strukturalnej ustanowione § 4 w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia § 23 rozporządzenia, stwierdzić należy, iż jest on zasadny. Przepis ten dotyczy bowiem obowiązku osoby uprawnionej do pobierania renty strukturalnej w zakresie informowania kierownika biura powiatowego Agencji o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej. Skoro skarżący nie jest osobą uprawnioną do renty strukturalnej, zaskarżoną decyzją odmówiono mu bowiem przyznania tego prawa, to przepis ten nie może mieć do niego zastosowania. Jednocześnie nie można w ocenie sądu uznać tego naruszenia za istotne, mające wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie daje podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu.
Nie jest zasadny zarzut skargi naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. Wskazać przede wszystkim należy, że zasada wyrażona w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie w przypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co ma miejsce wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu. Przepisy powołanego rozporządzenia ściśle określają warunki przyznania prawa do renty strukturalnej, wyłączając tym samym możliwość zastosowania uznania administracyjnego. Podkreślić należy, że zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., który w ocenie skarżącego polega na niewyczerpującym rozpatrzeniu przez organy obu instancji materiału dowodowego, w szczególności na nieuzasadnionym przyjęciu iż przekazanie przez niego gospodarstwa rolnego miało na celu realizację innych praw zbywających gospodarstwo rolne i pominięciu dowodów złożonych w dniu 13 czerwca 2011 r. Wbrew stanowisku skarżącego organy administracji w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy administracyjnej i nie pominęły żadnego z dowodów, w tym dowodów złożonych przez skarżącego w dniu 13 czerwca 2011 r., co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organy dokonały ustaleń na podstawie całokształtu zebranego i zbadanego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W ramach statuowanej przez powyższy przepis zasady swobodnej oceny dowodów, organy oceniły zgromadzone dowody również w ich wzajemnej łączności, wysnuwając z ich oceny logicznie uzasadnione wnioski.
W ocenie sądu nie można również zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, pomimo częściowo błędnej interpretacji § 19b ust. 4 rozporządzenia, odpowiada prawu. Należy zauważyć, iż w obszernym uzasadnieniu decyzji, szczegółowo opisano stan faktyczny sprawy, wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których organ się oparł wydając decyzję, a także wyjaśniono podstawę prawną decyzji i przytoczono stosowne przepisy prawa. W uzasadnieniu decyzji odniesiono się również do podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, jak też wskazano zasadność przesłanek, którymi organ kierował się wydając decyzję o odmowie przyznania renty strukturalnej. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżona decyzja naruszyła zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a. oraz pozostającą z tą zasadą w ścisłym związku zasadą "przekonywania", ustanowioną w art. 11 k.p.a.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., stwierdzić należy, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił na czym w jego ocenie polegało naruszenie wynikającej z tego przepisu zasady informowania stron i uczestników postępowania o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na załatwienie danej sprawy administracyjnej. Wskazać jedynie należy, że obowiązek ten organ wypełnił poprzez zapoznanie strony z zasadami przyznawania i wypłaty rent strukturalnych (na co wskazuje oświadczenie skarżącego z dnia 2 września 2010 r. znajdujące się w części "E" wniosku o przyznanie renty strukturalnej) oraz zamieszczenie pouczenia w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2011 r.
W świetle powyższych rozważeń skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw a kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło