III SA/Lu 766/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Stażysta Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi A. K., I. W., Z. A., E. W., A. Z., M. B., M. T., I. F., W. R., P. J., M. M. na uchwałę Rady Gminy Horodło z dnia 28 marca 2012 r. nr XVII/102/12 w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w M. oddala skargę. W dniu 28 marca 2012 r. Rada Gminy , działając na podstawie art. 59 ust. 1-3 w związku z art. 5c pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej także: u.s.o.), art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), podjęła uchwałę nr XVII/102.12 o likwidacji z dniem 31 sierpnia 2012 r. Szkoły Podstawowej. W § 1 pkt. 2 tej uchwały określono między innymi, że uczniom zlikwidowanej Szkoły Podstawowej zapewnia się, wraz z obowiązkowym przygotowaniem przedszkolnym, możliwość kontynuowania nauki w innej szkole podstawowej, zgodnie z obwodem ustalonym przez Gminę. Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy , a uchwała, zgodnie z jej § 5, weszła w życie z dniem podjęcia. W dniu 29 października 2012 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga grupy mieszkańców wsi M. na uchwałę Rady Gminy nr XVII/102/12 z dnia 28 marca 2012 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Rada Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę powołała się na przesłanki ekonomiczne. W ocenie skarżących ten argument stoi w sprzeczności z gotowością prowadzenia szkoły przez powołane w tym celu stowarzyszenie zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym. Podniesiono, że wójt nie dotrzymał obietnicy złożonej mieszkańcom, że nie dojdzie do likwidacji placówki, jeżeli stowarzyszenie powstanie i będzie miało możliwość dalszego jej prowadzenia. W dalszej kolejności strona skarżąca powołała się na negatywne opinie organów, instytucji i organizacji, które nie zostały wzięte pod uwagę przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Rada Gminy podniosła, Stowarzyszenie Rozwoju i Promocji Wsi zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 19 marca 2012 r., a wniosek o przekazanie szkoły temu stowarzyszeniu wpłynął w dniu 27 marca 2012 r., zaś uchwała została podjęta w dniu 28 marca 2012 r. Wskazane daty wykluczały, zdaniem organu, możliwość zachowania terminów przewidzianych w art. 5 ust. 5g, 5l i 5m cyt. ustawy o systemie oświaty W dalszej kolejności, Rada wskazała na bezzasadność zarzutów dotyczących braku rzetelnych informacji o zasadach prowadzonego postępowania oraz o przysługujących rodzicom dzieci likwidowanej szkoły uprawnieniach. Podkreślono, że w trakcie spotkań z rodzicami informowano o przyczynach likwidacji placówki, jak również wyjaśniano zasady przekazywania organizacjom niepublicznym prowadzenia szkół. Rada Gminy podniosła, że Szkoła Podstawowa zlikwidowana została zgodnie z procedurami przewidzianymi ustawie o systemie oświaty. Uchwałą Nr XVI/97/12 Rady Gminy z dnia 9 lutego 2012 r. przyjęto zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej . Rodzice oraz Lubelski Kurator Oświaty uczniów szkoły zostali o podjęciu uchwały zawiadomieni w ustawowym terminie. Podkreślono, że organ nadzoru - Wojewoda Lubelski - bez zastrzeżeń uznał zgodność zaskarżonej uchwały o likwidacji szkoły z prawem i obowiązującymi procedurami. W ocenie Rada Gminy decyzja o likwidacji tej szkoły uwzględnia zarówno sytuację ekonomiczną Gminy - katastrofalny środków finansowych, jak i sytuację uczących się w szkole dzieci. W dalszej części Rada Gminy przedstawiła szeroko aspekty ekonomiczne przemawiające za prawidłowością podjętej uchwały, w tym m.in. liczebność uczniów w poszczególnych latach, prognozy demograficzne oraz koszty związane z funkcjonowaniem placówki. Podniesiono, że w odległości ok. 10 km od likwidowanej placówki znajduje się Zespół Szkół, dysponujący bardzo dobrymi warunkami lokalowymi, posiadający wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną bazę i wyposażenie, wysoko rozwinięte zaplecze sportowo - rekreacyjne, świetlicę, stołówkę szkolną możliwość udziału uczniów w organizowanych zajęciach pozalekcyjnych. W szkole tej znajduje się wystarczająca ilość pomieszczeń do prowadzenia wszystkich zajęć objętych planowym programem nauczania oraz zajęć dodatkowych dla dzieci chętnych. Szkoła jest dobrze wyposażona w pomoce dydaktyczne, posiada wiele klasopracowni, salę gimnastyczną boisko do gier i zabaw sportowo - rekreacyjnych. Gmina zapewni dowóz uczniów do placówki, która przejmie obwód po zlikwidowanej Szkole Podstawowej. Wskazane okoliczności, zdaniem Rady Gminy, przesądzają o tym, że nie naruszono interesów dzieci, lecz prowadzą do polepszenia warunków ich nauczania, dlatego też zadecydowano o likwidacji Szkoły Podstawowej . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Na wstępie należy zauważyć, że rozstrzygana sprawa dotyczy skargi [...], wniesionej, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013, poz. 594 ze zm.; dalej: u.s.g.), z zachowaniem wymaganego ustawą trybu i terminu oraz przez podmioty do tego legitymowane. Zagadnienia dotyczące uchwał o zamiarze likwidacji i o likwidacji szkoły określa art. 59 ust. 1 i art. 5c pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 1 ustawy szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także odpowiednio o tym samym lub zbliżonym profilu kształcenia ogólnozawodowego albo kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy samorządu terytorialnego właściwy do prowadzenia szkół danego typu. Przepis ten zawiera zasady i tryb postępowania zmierzającego do likwidacji szkoły, określa etapy tego postępowania, czynności, które należy wykonać oraz ramy czasowe działania. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały stwierdzić należy, że spełnione zostały wszystkie z wymienionych powyżej wymogów ustawowych, przewidzianych w art. 59 ustawy o systemie oświaty oraz w przepisach ustawy o samorządzie gminnym, jak też ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że podjęcie uchwały o likwidacji szkoły poprzedziło poinformowanie rodziców o rozpoczęciu procedury zmierzającej do podjęcia uchwały w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej (k. 24-99 akt administracyjnych) oraz przeprowadzenie spotkania informacyjnego z rodzicami w dniu 20 stycznia 2012 r. (protokół ze spotkania oraz lista osób biorących w nim udział k. 100-106). Następnie uchwałą nr XVI/97/12 z dnia 9 lutego 2012 r. Rada Gminy wyraziła zamiar likwidacji Szkoły Podstawowej z dniem 31 sierpnia 2012 r.(k. 113), o czym poinformowano rodziców uczniów likwidowanej placówki (k. 115 – 236). Rada Gminy uzyskała pisemne opinie Rady Pedagogicznej (k. 240-242) oraz Rady Rodziców Szkoły Podstawowej (k. 246), a także wymaganą ustawą o systemie oświaty opinię kuratora w sprawie likwidacji szkoły (k. 256-257). Oznacza to, że wymóg określony w art. 59 ust. 1 u.s.o., nakładający na organ prowadzący szkolę obowiązek zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły wskazanych w przepisie podmiotów z wyprzedzeniem co najmniej sześciomiesięcznym, został w rozpoznawanej sprawie spełniony. Nie doszło też do naruszenia wynikającego z art. 19 ust. 2 cyt. ustawy o związkach zawodowych obowiązku poddania opiniowaniu projektu uchwały przez władze statutowe związku zawodowego nauczycieli. W sprawie stanowisko zajął Związek Nauczycielstwa Polskiego Zarząd Oddziału Powiatowego (k. 13) oraz MKPOiW NSZZ "Solidarność" (k. 10). Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy, organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080), ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Organy władzy i administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego mają obowiązek kierowania założeń albo projektów aktów prawnych, o których mowa w ust. 1, do odpowiednich władz statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii nie krótszy jednak niż 30 dni (ust. 2). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że uchwała o zamiarze likwidacji szkoły i uchwała o likwidacji szkoły, podjęte na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty są aktami prawnymi podejmowanymi w sprawie objętej opiniowaniem przez odpowiednie władze statutowe związku zawodowego stosownie do art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (por. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 2/10, opubl. w ONSAiWSA 2011, z. 1, poz. 2). Należy zauważyć, że uprawnienie do opiniowania przyznane jest nie dowolnej organizacji związkowej, lecz organizacji, z zadaniami której wiąże się opiniowany projekt aktu prawnego. Wynika to z treści art. 19 ust. 1 o związkach zawodowych, który określa zakres opiniowania założeń i projektów aktów prawnych, ograniczając uprawnienie do opiniowania do zakresu objętego zadaniami związków zawodowych. W powołanej wyżej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istotę ogólnych uprawnień opiniodawczych związków zawodowych stanowi prawo do wypowiadania się we wszystkich istotnych sprawach społecznych i gospodarczych pozostających w zakresie ich ustawowo określonych zadań. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy (art. 2 ust. 1). Związki zawodowe reprezentują pracowników, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych (art. 4). Nie ulega wątpliwości, że zarówno likwidacja szkoły, jak i wszystkie akty składające się na ten proces, w tym zamiar likwidacji szkoły, odnoszą się do zadań związków zawodowych działających w likwidowanej szkole. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, o zamiarze likwidacji szkoły podstawowej we M. zawiadomione zostały dwie organizacje związkowe - organizacje nauczycieli i pracowników oświaty, działające na terenie gminy i powiatu, w którym znajduje się likwidowana szkoła, ich zadania wiążą się więc bezpośrednio z działalnością szkoły. Prawidłowo zatem organizacje te zostały zawiadomione o zamiarze likwidacji szkoły, przy czym w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ prowadzący nie miał obowiązku zawiadamiania o zamiarze likwidacji szkoły innych organizacji związkowych. Podkreślić należy, że z treści zaskarżonej uchwały wynika, że Rada Gminy , równocześnie z podjęciem decyzji o likwidacji Szkoły Podstawowej , orzekła o zapewnieniu uczniom tej szkoły możliwości kontynuowania nauki w innej szkole podstawowej, zgodnie z obwodem ustalonym przez Gminę (Zespole Szkół). Zauważyć należy, że kwestie dotyczące celowości likwidacji szkoły nie są objęte sądową kontrolą legalności uchwały o likwidacji szkoły. Ocena ta nie obejmuje kontroli racjonalności działań organu prowadzącego, a w konsekwencji oceny potrzeby likwidacji szkoły. Organ prowadzący szkołę samodzielnie analizuje stan placówki oświatowej i jej zdolność do należytego wykonywania zadań statutowych, biorąc przy tym pod uwagę ekonomiczną racjonalność utrzymywania danej szkoły. Sąd nie może brać ponadto pod uwagę aspektu społecznego likwidacji szkoły, okoliczności takich jak trudności w dowozie uczniów do innej placówki czy obawy rodziców co do realizacji obowiązku szkolnego przez dzieci 5 i 6 letnie w nowej szkole. Również wystąpienie z inicjatywą prowadzenia tej szkoły przez utworzone w tym celu stowarzyszenie nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, bowiem przekazanie w drodze umowy osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej prowadzenia takiej szkoły jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem jednostki samorządu terytorialnego. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona uchwała została podjęta w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).