III SA/Lu 820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. M.-O. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 10 października 2013 r., nr SO-(...).TJ Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "Sz." w L. uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia 28 sierpnia 2013 r., nr SA-ZW(...) i odmówił zameldowania Z. M-O. na pobyt stały w lokalu położonym przy ul. Sz. w L.. W motywach decyzji podniesiono, że organ ewidencyjny orzekł o zameldowaniu Z. M-O. na pobyt stały w w/w lokalu, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 , poz. 993, ze zm. – dalej jako "ustawa"). Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 29 stycznia 1998 r., sygn.akt I C (...), utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki (wyrok z dnia 30 czerwca 1998 r., sygn. II Ca .(....), orzekł eksmisję Z. M-O. z lokalu przy ul. Sz. w L. . W tych okolicznościach została ona pozbawiona uprawnień do przebywania i korzystania z przedmiotowego mieszkania. Ponadto organ ewidencyjny decyzją z dnia 15 czerwca 2009 r., nr SA.ZW.(....) wymeldował Z. M-Ol. z pobytu stałego w w/w lokalu z powodu opuszczenia lokalu i niezamieszkiwania w nim. W przypadku orzeczonego wyroku eksmisyjnego, opróżnienie lokalu przez osobę zobowiązaną do jego opuszczenia jest równoznaczne z ustaniem jej pobytu w tym lokalu, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy i oznacza dobrowolne wykonanie orzeczonego wyroku. Jeśli nawet po wykonaniu orzeczonego wyroku osoba podlegająca eksmisji, wbrew woli wierzyciela wejdzie w posiadanie spornego lokalu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, nie stanowi to stałego pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania . Z tych względów brak jest podstaw do zameldowania Z. M-O. w lokalu, z którego została eksmitowana i eksmisję sama dobrowolnie wykonała. Skargę sądową na powyższą decyzję złożyła Z. M-O, wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła organowi odwoławczemu błędne przyjęcie, że wyrok eksmisyjny przesądza o utracie uprawnień do przebywania w lokalu i stanowi podstawę wymeldowania. W ocenie skarżącej decydujące znaczenie dla ustalenia przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy ma faktyczne przebywanie danej osoby pod adresem zameldowania, a nie legalność zamieszkiwania i pobytu. Skarżąca podkreśliła, że w jej przypadku eksmisja komornicza nigdy nie została wykonana, wobec czego nadal przebywa pod wskazanym adresem. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 4 ustawy, na treść obowiązku meldunkowego składa się między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. W myśl art. 10 ust. 2 ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Zameldowanie danej osoby w lokalu jest więc jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu, a czynność materialno-techniczna, jak również administracyjna decyzja o zameldowaniu nie powodują przyznania tej osobie prawa do lokalu, podobnie jak decyzja administracyjna o wymeldowaniu nie pozbawia prawa do lokalu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj. faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu, połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zatem o kwalifikacji pobytu nie decyduje oświadczenie osoby meldowanej, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar osoby, której obowiązek meldunkowy dotyczy, tj. miejsce skoncentrowania najważniejszych spraw życiowych, częstotliwość pobytu w miejscu stałego zameldowania wraz z ustaleniem powodów, dla których tam bywa. Wbrew stanowisku Wojewody, samo istnienie wyroku nakazującego eksmisję z lokalu mieszkalnego nie wyklucza przyjęcia pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1473/07, w myśl którego wyrok eksmisyjny "(...) ma jedynie to znaczenie, że może stanowić powód, dla którego, dobrowolnie albo w wyniku przymusu (...) mieszkańcy (...) swoje miejsce zamieszkania opuszczą i ten fakt dopiero miałby uzasadniać odmowę ich zameldowania". Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wprawdzie Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 29 (...)., sygn. akt I C 196/97 nakazał eksmisję Z. M.-O. z w/w lokalu, jednakże w dniu 8 października 2003 r. komornik odstąpił od wykonania wyroku, ponieważ skarżąca zamieszkiwała w tym lokalu wraz z małoletnim dzieckiem (protokół z czynności komornika - k. 109 akt administracyjnych). Rolą organu meldunkowego było jedynie zbadanie, czy wnioskodawczyni rzeczywiście zamieszkuje pod wskazanym przez nią adresem, z zamiarem stałego przebywania. Chybione jest zatem stanowisko organu II instancji, że sam fakt istnienia prawomocnego wyroku orzekającego eksmisję ze spornego lokalu jest równoznaczny z ustaniem pobytu skarżącej w lokalu, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Wojewoda prezentując powyższe – błędne stanowisko, uchylił się od oceny stanu faktycznego dokonanej przez organ I instancji. W sprawie meldunkowej, prawomocny wyrok nakazujący eksmisję z lokalu mieszkalnego będzie miał znaczenie dopiero wówczas, gdy na jego podstawie obowiązek opuszczenia spornego lokalu zostanie przez zobowiązanego wykonany – dobrowolnie bądź na skutek egzekucji komorniczej. Z punktu widzenia celów ewidencji ludności, warunek legitymowania się prawem do lokalu stracił na znaczeniu, w związku z opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy z określonymi wzorcami konstytucyjnymi. W orzecznictwie ugruntowany jest od dłuższego czasu pogląd, że utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 ustawy oznacza, że przesłanką zameldowania określonej osoby jest sam fakt jej pobytu w danym lokalu (por. np. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 501/10). Wymagane przez ustawodawcę potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (obecnie art. 11 ust. 2, dawniej art. 9 ust. 2a ustawy), ma wyłącznie charakter dowodowy (por. wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1802/07; z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1334/11; z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1324/12). W myśl art.47 ust.1 ustawy – organ prowadzący ewidencję ludności, jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (w drodze czynności materialno- technicznej). Zgodnie zaś z art. 47 ust.2, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania organ ten rozstrzyga już poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję w oparciu o art. 47ust.2 ustawy, bowiem wniosek skarżącej nie spełniał wymogu określonego w art. 11 ust.2 ustawy, tj. nie zawierał potwierdzenia jej pobytu przez właściciela lokalu. Ta okoliczność była przedmiotem postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych dokonanych w pierwszej instancji. Rzeczą zaś organu odwoławczego – w ramach kontroli instancyjnej była ocena prawidłowości decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta, m.in. w aspekcie trafności ustaleń faktycznych - przez pryzmat sposobu przeprowadzenia i oceny dowodów. Skoro organ II instancji uchylił się od tej oceny, oznacza to konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r.,poz.270 ze zm.) Ponownie rozpatrując odwołanie organ II instancji dostosuje się do powyższych wskazań i wyda jedną z właściwych decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 albo § 2 k.p.a..