III SA/Lu 821/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zmiany nieprawidłowych danych zawartych w zgłoszeniu celnym oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak: [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania A. L., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie zmian w zgłoszeniu celnym. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu 1 października 2007 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] objęto procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy używany marki Mercedes Benz C240T, rok produkcji 2003. Do zgłoszenia dołączono m.in. dowód zakupu samochodu – rachunek na kwotę 4.500 CHF, opinie techniczną z dnia 27 września 2007 r., wykonaną przez biegłego rzeczoznawcę i zawierająca opis uszkodzeń pojazdu. Z uwagi na przedłożenie świadectwa przewozowego EUR1 zastosowano preferencyjna stawkę celną w wysokości 0%. Pojazd poddano rewizji celnej, z której sporządzono protokół, opisujący uszkodzenia pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu. Uzasadniając wszczęcie postępowania organ powołał się na pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia [...] czerwca 2011 r., informujące o dokumentach uzyskanych od władz celnych szwajcarskich w ramach procedury pomocy prawnej. Wśród nadesłanych ze Szwajcarii dokumentów znalazł się protokół przesłuchania sprzedawcy pojazdu, który potwierdził na liście pojazdów fakt sprzedaży za kwotę 4.500 CHF, jednakże na potwierdzenie powyższego nie załączył żadnego dokumentu. Organ celny powoła się również na ustalenia poczynione w oparciu o branżowe katalogi cen używanych pojazdów (EurotaxGlass’s 2008), na podstawie których ustalono, że cena pojazdu tej samej marki i rocznika co importowany na rynku szwajcarskim wynosiła 20.100 CHF. Z uwagi na brak wskazania procentowego stopnia uszkodzeń w załączonej do zgłoszenia ocenie technicznej, organ przyjął go szacunkowo na 50%. Obliczona w ten sposób wartość importowanego pojazdu wyniosła 10.500 CHF, a więc była ponad 2,2 razy wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. W toku postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy – M. S. Biegły ustalił w opinii wartość rynkową uszkodzonego pojazdu na kwotę 16.400 zł. Na tej podstawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. zmienił zapisy w zgłoszeniu celnym z dnia 1 października 2007 r. w zakresie dotyczącym wartości celnej pojazdu i podstawy obliczenia opłat. Od powyższej decyzji A. L. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że sprzedawca potwierdził fakt sprzedaży pojazdu za kwotę wskazaną na rachunku załączonym do zgłoszenia celnego. Ponadto zarzucił uniemożliwienie mu czynnego udziału w wycenie pojazdu, a także nie uwzględnienie prośby o nadesłanie dokumentów z akt sprawy. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wywiódł, iż w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (porozumieniu w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty (art. 29 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE, seria L, nr 302, s. 1, ze zm.; dalej jako: WKC). Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 1993 r. ze zm.; dalej jako: RWKC). W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany pojazd. Wskazuje na to znaczna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością transakcyjną a analizą danych zawartych w katalogach branżowych. Na podstawie danych katalogowych, z uwzględnieniem korekt z tytułu uszkodzeń pojazdu, wskazanych w opinii biegłego, organ otrzymał kwotę 8.753 CHF. Jest ona prawie dwukrotnie wyższa od zadeklarowanej w zgłoszeniu. Odnosząc się do argumentu, że sprzedawca pojazdu potwierdził fakt sprzedaży i cenę organ powołał się na nadesłane ze Szwajcarii w ramach pomocy prawnej dokumenty, z których wynika, że przesłuchany w charakterze świadka sprzedawca potwierdził fakt sprzedaży pojazdu za kwotę 4.500 CHF, ale na potwierdzenie tego nie załączył żadnego dokumentu. W ocenie organu protokół przesłuchania świadka nie stanowi dokumentu urzędowego i nie korzysta z domniemania zgodności z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej). Zdaniem Dyrektora Izby Celnej odrzucenie przez organy wartości transakcyjnej jako podstawy ustalenia wartości celnej importowanego towaru nie było dowolne, lecz opierało się na uzasadnionych przesłankach. Źródłem uzasadnionych wątpliwości była analiza cen kształtujących się na rynku szwajcarskim. Wątpliwości organu nie usuwa oświadczenie sprzedawcy, który potwierdził fakt sprzedaży importowanego pojazdu za cenę zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym. Wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a RWKC wskazywało na konieczność ustalenia wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 WKC. Powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Przy stosowaniu tej metody można oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Światowa Organizacja Celna zaleca zastosowanie w ramach metody ostatniej szansy, metody wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych, w oparciu o podobne pojazdy produkowane w innych krajach. Wobec tego, dla sporządzenia odpowiedniej kalkulacji używanego pojazdu samochodowego wyprodukowanego we Wspólnocie za punkt wyjścia należy przyjąć katalogową cenę samochodu "identycznego" lub "podobnego" wyprodukowanego poza Wspólnotą, a więc w kraju trzecim. Kierując się tymi dyrektywami biegły rzeczoznawca powołany przez organ dokonał ustalenia wartości celnej pojazdu w oparciu o cenę pojazdu podobnego do importowanego, wyprodukowanego poza Wspólnotą. Jako najbardziej zbliżony przyjęto pojazd marki Lexus IS200, wyprodukowany w Japonii. Uwzględniając korekty z tytułu uszkodzeń i współczynnika zbywalności uzyskał wartość rynkową pojazdu uszkodzonego w wysokości 16.400 zł. Ustalając w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wartość celną pojazdu organ I instancji nie uwzględnił przyjętego przez biegłego współczynnika zbywalności, gdyż nie jest on bezpośrednio związany z wartością transakcyjną określoną w art. 29 WKC. Po uwzględnieniu korekt z tytułu marży, cła, podatku akcyzowego i podatku VAT otrzymano kwotę 16.876 zł. Organ odwoławczy nie uwzględnił podnoszonych przez stronę zastrzeżeń odnośnie nieprzesłania mu dokumentów z akt sprawy. Wyjaśnił, że organ ma obowiązek umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy, sporządzania notatek, odpisów i kopii, ale czynności te mają odbywać się w siedzibie organu. Żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku przesyłania dokumentów (w tym dowodów) stronie. Wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] października 2012 r. A. L. nie zgodził się z interpretacją organów celnych w jego sprawie, jednakże nie uzasadnił swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia. Spór prawny między skarżącym a organem dotyczy ustalenia wartości celnej towaru – używanego samochodu osobowego marki Mercedes Benz C240T, rok produkcji 2003, sprowadzonego ze Szwajcarii. Należy przypomnieć, że w świetle art. 29 WKC podstawową metodą ustalenia wartości celnej towaru jest metoda wartości transakcyjnej, którą wyznacza cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Występują jednak sytuacje, w których cena ta nie odzwierciedla rzeczywistej wartości celnej towaru, co uzasadnia zastosowanie innych metod. Zgodnie z art. 181a RWKC jeżeli organy celne, po wyczerpaniu procedury wyjaśniającej określonej w ust. 2, mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Możliwość odmowy zastosowania metody wartości transakcyjnej na podstawie art. 181a RWKC, może być skutkiem zakwestionowania wiarygodności (materialnej lub formalnej) informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, ewentualnie wynikać z braku odpowiednich dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie wystąpi wówczas, gdy okaże się, że była ona rażąco niska (co zakłada jej porównanie z innymi cenami, więc nie może nastąpić w sposób dowolny). W ocenie sądu przedstawiona przez organy celne argumentacja przekonująco uzasadnia odstąpienie od zastosowania metody wartości celnej do ustalenia wartości celnej importowanego w niniejszej sprawie pojazdu. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasadniczą podstawą do tego była istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Organ powołał się również na informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych, dotyczące potwierdzenia sprzedaży pojazdu przez szwajcarskiego sprzedawcę. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kopia postanowienia Prokuratury Krajowej z dnia 31 marca 2008 r. o wszczęciu śledztwa w sprawie działalności zorganizowanej grupy przestępczej mającej za cel dokonywanie przestępstw skarbowych polegających na narażaniu na uszczuplenie należności publicznoprawnych z tytułu wprowadzania na obszar celny UE samochodów osobowych z terytorium Szwajcarii, posługiwania się w tym procederze stwierdzającymi nieprawdę dokumentami w postaci faktur i ocen technicznych importowanych pojazdów. Z przekazanych przez szwajcarskie władze celne informacji wynika, że dokonano przesłuchania sprzedawcy pojazdu, który potwierdził na liście pojazdów fakt sprzedaży za kwotę 4.500 CHF, jednakże na potwierdzenie powyższego nie załączył żadnego dokumentu. Fakt ten nakazuje ostrożność w ocenie wartości tego środka dowodowego i zmusza do skonfrontowania go z innymi dostępnymi materiałami. Przekazanie dokumentów przez szwajcarskie władze celne w ramach procedury pomocy prawnej opierało się na przepisach Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską uzupełniające Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską o Protokół w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych (Dz. Urz. WE L z dnia 27 czerwca 1997 r. Nr 169, poz. 77.) oraz Protokół dodatkowy z dnia 9 czerwca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, będący załącznikiem do Porozumienia. Dokumenty te mają charakter dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Trzeba jednak mieć na uwadze fakt, że w odniesieniu do protokołu przesłuchania świadka sporządzonego przez organ administracji publicznej z domniemania wiarygodności, czyli prawdziwości twierdzeń w nim zawartych, korzysta sam protokół (jego treść, która została w nim ujęta), a nie zeznania świadka. Wiarygodność protokołu oznacza, że świadek zeznał dokładnie to, co wynika z treści tego dokumentu. W żadnym wypadku domniemanie wiarygodności nie rozciąga się na stwierdzenia świadka (P. Pietrasz, Komentarz do art. 194 [w]: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydanie IV, Lex 2011). Z drugiej strony organy celny dokonując porównania cen pojazdów tej samej marki i rocznika co pojazd importowany według katalogów branżowych (katalog szwajcarski EurotaxGlass’s 2007) z wartością pojazdu zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym, słusznie zwrócił uwagę na istotne rozbieżności. Wartość pojazdu, z uwzględnieniem stopnia uszkodzeń, według danych katalogowych była ponad dwa razy wyższa niż zadeklarowana w zgłoszeniu. Tak duża rozbieżność dawała uzasadnione podstawy do zakwestionowania wartości dowodowej przesłuchania sprzedawcy, a w dalszej konsekwencji do odstąpienia od zastosowania metody wartości transakcyjnej. Trzeba przy tym pamiętać, że uzasadnione wątpliwości, w rozumieniu art. 181a RWKC, nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności, zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o wspomniane inne metody ustalenia wartości celnej. Skuteczne podważenie wiarygodności wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym uzasadniało ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o inne metody określone w art. 30-31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metoda pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów WKC. W przypadku importu używanych samochodów, dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców. W badanej sprawie organ oparł swoje kluczowe ustalenia na opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego M. S., sporządzonej 12 lipca 2012 r. Opinia ta nie budzi żadnych zastrzeżeń co do logiki, spójności i pełnego wykorzystania dostępnego materiału dowodowego. Z treści opinii wynika, że uwzględnia ona w pełni uszkodzenia pojazdu potwierdzone dokumentacja dołączoną do zgłoszenia celnego. Rozbieżność pomiędzy wartością pojazdu określoną przez biegłego, a przyjęta przez organ celny wynika z nieuwzględnienia przez organ współczynnika zbywalności pojazdu. Stanowisko organu w tym zakresie jest w ocenie sądu prawidłowe. Współczynnik zbywalności odnosi się do kwestii zbywalności uszkodzonego pojazdu na rynku krajowym. Wartość celna to wartość pojazdu na rynku kraju eksportu, zatem współczynnik zbywalności na rynku kraju importu nie może być brany pod uwagę (por. też wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2013 r., III SA/Lu 615/12). W świetle powyższego nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość ustaleń organu odnośnie wartości celnej importowanego pojazdu. W konsekwencji, skoro zaistniała rozbieżność pomiędzy wartością zadeklarowana a prawidłowo ustaloną w toku postępowania celnego – należało dokonać stosownych korekt w zgłoszeniu celnym. Jak prawidłowo wskazał organ – korekty te nie wpłynęły na kwotę długu celnego z uwagi na zastosowanie preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0%, do czego upoważniało dołączone do zgłoszenia celnego świadectwo EUR.1. Podnoszone w toku postępowania administracyjnego zastrzeżenia strony odnośnie nieudostępnienia dokumentów z akt sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Strona postępowania ma rzeczywiście prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej), jednakże czynności te dokonywane są w lokalu organu podatkowego, w obecności pracownika tego organu (§ 2). Żaden przepis nie nakłada na organ obowiązku przesyłania dokumentów z akt sprawy na adres strony. Praktyka taka, jeśli jest niekiedy stosowane, jest wyłącznie wyrazem dobrej woli organu, a nie realizowaniem jakiegoś obowiązku prawnego. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.).