III SA/Lu 852/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W załączonym do skargi urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku podniósł, że ma na utrzymaniu 5 osób, ponosi wysokie opłaty za mieszkanie, nie ma żadnych środków pieniężnych na koncie, a w sądzie toczy się sprawa o eksmisję. Wskazał, że trudna sytuacja finansowa jest związana z nakładanymi przez organy celne karami pieniężnymi. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema pełnoletnimi córkami, niepełnoletnim synem oraz dwojgiem małoletnich wnuków. Wykazał, że w skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie o pow. [...] m2, a rodzina utrzymuje się z dochodu z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Jako stałe miesięczne wydatki skarżący wskazał czynsz najmu mieszkania [...] zł i opłaty za media [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące i rzetelne wykazanie swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny możliwości poniesienia przez niego w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych. Dokładnego ustalenia wymagała kondycja finansowa prowadzonej przez skarżącego firmy w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy (wielkość przychodów i wydatków, majątek posiadany w związku z prowadzoną działalnością, stan salda i przepływ środków finansowych na rachunkach bankowych skarżącego). Należało również ustalić, z jakich powodów pełnoletnie córki skarżącego pozostają na jego utrzymaniu (skarżący nie wyjaśnił, czy kontynuują naukę, czy też są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku), a także z jakich przyczyn na jego utrzymaniu pozostają małoletnie wnuki (skarżący nie podał, czy ich rodzice nie uzyskują żadnych dochodów, zasiłków alimentów, czy też są inne przyczyny tego stanu rzeczy). Skarżący nie wyjawił również (poza kosztem najmu mieszkania i opłatami za media), jakie inne koszty związane z utrzymaniem koniecznym obciążają jego gospodarstwo domowe. Ustalenie tych okoliczności miało bezpośredni wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., w dniu 5 lipca 2016 r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Wezwanie to zostało, doręczone skarżącemu w dniu 25 lipca 2016 r. (potwierdzenie odbioru) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 13 września 2016 r.). W ocenie referendarza, niewykonanie wezwania z dnia 5 lipca 2016 r. w zakresie pełnego ujawnienia stanu majątkowego, dochodowego i rodzinnego, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji finansowej i rodzinnej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.