III SA/Lu 866/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca umotywowała tym, że sprawa jest trudna pod względem prawnym, a ona nie posiada środków finansowych. Utrzymuje się tylko z emerytury, zaś dochód z nieruchomości rolnej jest znikomy. Poza tym skarżąca podniosła, że ponosi koszty zakupu leków i prywatnej rehabilitacji oraz wydatki na utrzymanie domu (opał, energia elektryczna, woda). W dalszej części urzędowego formularza skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha, a źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. zobowiązano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jej aktualnej sytuacji, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy potwierdzającego wielkość posiadanej nieruchomości rolnej w ha fizycznych i przeliczeniowych; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, dokumentu wskazującego na wysokość pobieranej emerytury w kwocie brutto i netto, oświadczenia wyjaśniającego czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] zamieszkałym pod tym samym adresem (okoliczność ta wynikała z akt sprawy III SA/Lu 1048/15) oraz oświadczenia wskazującego wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego i dokumentów potwierdzających te wydatki. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącej (potwierdzenie odbioru k-23 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżąca nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiła swoją sytuację w sposób fragmentaryczny. Nie zostało wyjaśnione jaka jest wielkość posiadanej przez nią nieruchomości rolnej w ha przeliczeniowych, a sama skarżąca nie podała wielkości dochodu z gospodarstwa rolnego. Skarżąca nie podała również, jaka jest wielkość jej emerytury w kwocie netto i jaka jest wysokość wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym. Ponadto skarżąca nie wyjaśniła, czy pod wskazanym adresem zamieszkania przebywa sama, czy też z inną osobą, a jeśli tak, to jak są dzielone koszty utrzymania domu. Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe poniesienia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w całkowitym, jak też częściowym zakresie (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.