III SA/Lu 893/13

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą od kilku lat, jednakże w okresie jesienno-zimowym jest zastój, a obroty firmy są niskie i nie wystarczają na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem firmy. Wskazał, że dodatkowe wydatki w postaci kosztów sądowych spowodują zachwianie płynności finansowej firmy, wobec czego nie jest w stanie ich uiścić. W dalszej części wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dziećmi, a w skład majątku rodziny wchodzi dom o pow. [...] m2. Wykazał, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł brutto miesięcznie składa się dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podnieść, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 240 złotych - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, /za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi/, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz.2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. W związku z powyższym, pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do sytuacji materialnej strony, w tym: oświadczenia skarżącego, jakie przychody osiągnął z działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz jakie w tej działalności poniósł koszty; wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia zakładu pracy żony skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy w kwocie brutto i netto; oświadczenia skarżącego dotyczącego stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego i dokumentów źródłowych poświadczających wysokość tych wydatków i terminy ich ponoszenia oraz oświadczenia wykazującego powierzchnię działki pod budynkiem mieszkalnym. Wezwanie to zostało doręczone w sposób prawem przewidziany na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 20 stycznia 2014 r. (k-32 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2014 r., k-33 akt sprawy). W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie ujawnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej (w szczególności odnośnie kondycji finansowej prowadzonej firmy, stanu posiadanych rachunków bankowych, dokładnej wysokości dochodów żony skarżącego z tytułu pracy, wielkości działki, na której jest położony zamieszkiwany przez rodzinę budynek mieszkalny, a także wysokości kosztów utrzymania koniecznego rodziny). Wobec nienadesłania żądanych dokumentów nie jest możliwe porównanie dochodów skarżącego do ponoszonych wydatków na utrzymanie konieczne, a tym samym ocena jego realnych zdolności płatniczych. W świetle przytoczonych okoliczności uznać należy, że skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną wybiórczo (nie nadesłał żadnego z dokumentów, do złożenia których był wezwany), nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.