III SA/Lu 895/13

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ekshumacji zwłok postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, po upływie terminu do jego opłacenia, skarżący pismem z dnia 26 stycznia 2014 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 6 lutego 2014 r.) zwrócił się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia tego kosztu. Skarżący wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z renty, która wraz z dodatkiem wojskowym wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia 4 marca 2014 r. wezwano go do złożenia dokumentów źródłowych odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej, w tym ostatniej decyzji określającej wysokość renty w kwocie brutto i netto, wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia wykazującego rodzaj i wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne. Wezwanie to zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 10 marca 2014 r. (k-40 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi - zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2014 r. (k-42 akt sprawy). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny (w szczególności odnośnie wysokości miesięcznych dochodów netto, wielkości miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem koniecznym, a także ewentualnego posiadania środków pieniężnych na rachunkach bankowych). Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w żądanym zakresie. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.