III SA/Lu 899/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zakreślając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnią córką. W skład majatku rodziny wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.). Na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się wynagrodzenie za pracę żony skarżącego w wysokości [...] zł brutto oraz dochód z gospodarstwa rolnego, który skarżący określił na kwotę [...] zł. Córka skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednocześnie kontynuuje naukę w szkole zawodowej w systemie zaocznym. Skarżący podniósł, że jego żona jest osobą schorowaną, leczy się na schorzenia [...], ponadto w bieżącym roku przeszła operację [...]. Skarżący wskazał, że ponosi bardzo duże wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w miesiącu sierpniu 2014 r. stałe opłaty wyniosły łącznie [...] zł, nie licząc zakupu żywności, odzieży, środków higieny, itp. Poszczególne wydatki wyniosły: energia elektryczna – [...] zł, telewizja cyfrowa – [...] zł, rata umowy kredytowej – [...] zł, telefon stacjonarny – [...] zł, telefon komórkowy – [...] zł, wywóz nieczystości – [...] zł, 3 raty kolejnej umowy kredytowej – łącznie [...] zł, rata podatku rolnego – [...] zł, gaz – [...] zł, ubezpieczenie społeczne rolników za 2 osoby – [...] zł /kwartalnie/ oraz ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł /kwartalnie/, dojazdy do pracy – ok. [...] zł, koszty leczenia – [...] zł. Ponadto skarżący zakupił opał (3 tony węgla) w kwocie [...] zł, zaznaczył również, że wysokość przewidywanego rachunku za wodę i ścieki wyniesie ok. [...] zł, Skarżący dodał, że ponosi także koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, tj. zakup oprysków, nawozów, paliwa do ciągnika, opłat za wynajem maszyn rolniczych. Jednocześnie podał, że uprawia niewielką ilość zboża, ok. [...] arów malin, ziemniaki, a ze względu na brak rąk do pracy i brak maszyn rolniczych gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Do wniosku skarżący załączył dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji materialnej i zdrowotnej rodziny. Referendarz sądowy stwierdził co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżący w dniu 17 września 2014 r. uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (wg. wydruku z rachunku bankowego, dołączonego do wniosku PPF). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192); § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi w tej sprawie 240 zł netto - § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461) i 295,20 zł brutto - § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia w związku z art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną i rodzinną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów, z drugiej zaś strony wysokość kosztów postępowania stwierdzić należy, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nieposiadających żadnego majątku). W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa strony nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy - dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.) i nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel.), wg. decyzji z dnia 4 i 5 lutego 2014 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego. Żona skarżącego uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto (zaświadczenie zakładu pracy z dnia 19 września 2014 r.), natomiast do wypłaty jest przekazywana kwota [...] zł (wydruk bankowy). Ponadto za miesiąc sierpień 2014 r. żona skarżącego otrzymała dodatek specjalny w wysokości [...] zł (wydruk bankowy). Do dochodów rodziny skarżącego należy również zaliczyć dochód z gospodarstwa rolnego. W urzędowym formularzu w rubryce nr 10 dotyczącej dochodów skarżący podał, że dochód ten wynosi [...] zł. W takiej sytuacji nie można przyjąć za wiarygodne twierdzenia skarżącego zawartego w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, że ze względu na niewielką ilość upraw, "brak rąk do pracy" i brak maszyn, gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. W ocenie referendarza nie można mówić o "braku rąk do pracy", jeśli w gospodarstwie rolnym obok skarżącego, może pracować jego pełnoletnia córka zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a także powinna pracować osoba, za którą skarżący opłaca składki na ubezpieczenie społeczne rolników (okoliczność powyższa wynika z dołączonej do wniosku PPF informacji KRUS o osobach objętych ubezpieczeniem w gospodarstwie rolnym skarżącego). Należy również zauważyć, że skoro skarżący mówi o konieczności wynajmu maszyn rolniczych, to areał upraw w jego gospodarstwie nie jest niewielki, a ponadto okoliczność, że kupuje paliwo do ciągnika świadczy o tym, iż posiada przynajmniej podstawowy sprzęt rolniczy. Zatem miesięczny realny dochód rodziny w sierpniu 2014 r. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł – wynagrodzenie żony skarżącego do wypłaty oraz [...] zł - dochód z gospodarstwa rolnego), co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł netto. Należy natomiast zakwestionować niektóre z wykazanych przez skarżącego wydatków na utrzymanie konieczne. Zdaniem referendarza nie można uznać za wydatek konieczny w gospodarstwie domowym skarżącego opłaty za energię elektryczną w wysokości [...] zł. Pomijając już wielkość samej kwoty, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że opłata za energię elektryczną we wskazanej wysokości nie dotyczy nieruchomości należącej do skarżącego. Jak bowiem wynika z załączonego dowodu wpłaty, opłata powyższa jest przypisana do nieruchomości położonej w miejscowości [...], należącej do [...]. W ocenie referendarza nie można również uznać za wydatek konieczny opłaty za telefon komórkowy skarżącego w wysokości [...] zł, jest to bowiem kwota znacznie przekraczająca przeciętne potrzeby użytkownika telefonu. Brak jest również podstaw do zaliczenia do wydatków utrzymania koniecznego rat kredytów w kwocie [...] zł i [...] zł. Pierwszy z tych kredytów to kredyt konsumpcyjny (umowa z dnia [...] r., nr [...]), drugi to kredyt na zakup [...] (umowa z dnia [...] r., nr [...]). Stwierdzić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytu, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty postępowania sądowoadministracyjnego, wszczętego przez stronę. Zauważyć również trzeba, że udzielenie przez bank kredytu czy pożyczki, jak również spłata jednorazowo trzech rat kredytu w kwocie [...] zł w dniu 30 sierpnia 2014 r. (wydruk bankowy), w sytuacji, gdy nie zachodziła taka konieczność, świadczy o dobrej kondycji finansowej strony. Ponadto podnieść należy, że wydatki związane z nakładami na gospodarstwo rolne nie mieszczą się w pojęciu kosztów utrzymania koniecznego (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2008 r., sygn. II SA/Rz 346/08, Legalis). W ocenie referendarza za wydatki związane z utrzymaniem koniecznym skarżącego i jego rodziny można uznać wydatki na: abonament TV – [...] zł, telefon – [...] zł, wywóz nieczystości – [...] zł, podatek rolny – [...] zł za kwartał, tj. [...] zł miesięcznie, składka na ubezpieczenie społeczne rolników – [...] zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł, gaz – [...] zł, woda i ścieki – ok. [...] zł, dojazdy do pracy – ok. [...] zł, koszty leczenia – [...] zł, koszty opału [...] rocznie, tj. [...] zł miesięcznie. Łącznie wskazane powyżej wydatki na koszty utrzymania koniecznego wynoszą [...] zł. Z powyższego wyliczenia wynika, że dochody rodziny skarżącego (z wynagrodzenia za pracę i rolnictwa) są kilkakrotnie wyższe niż wydatki ponoszone na utrzymanie konieczne gospodarstwa domowego skarżącego. Prowadzi to do wniosku, że skarżący jest w stanie uiścić pozostałe ewentualnie mogące wystąpić na dalszym etapie postępowania koszty sądowe (nieprzekraczające każdorazowo kwoty 100 zł), jak również koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy określonych art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.