III SA/Lu 900/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. T. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 października 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. B.T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu. Skarżący w załączeniu do skargi złożył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, dwie decyzje ZUS o ustaleniu wysokości renty (z dnia [..] lipca 2013 r. i z dnia [...] listopada 2013 r.) oraz wypis aktu notarialnego z dnia [..] maja 2006 r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 września 2014 r. skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił między innymi, że nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację finansową. W 2014 r. doszło do likwidacji należącej do skarżącego firmy A. (co nastąpiło to w wyniku nieprawidłowego – zdaniem skarżącego - działania L.Agencji Wspierania Przedsiębiorczości). Skarżący podniósł, że obecnie utrzymuje się jedynie z renty wynoszącej [...] zł. Wskazał, że ze względu na znacząco pogarszający się stan zdrowia korzysta ze stałej opieki lekarskiej. W rubryce nr 6 wniosku dotyczącej stanu rodzinnego skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (pozostaje z nią w rozdzielności majątkowej). Odnośnie stanu majątkowego (rubryka nr 7) skarżący wykazał, że w skład jego majątku wchodzą nieruchomości (dom o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2, udział w 1/3 części domu o pow. [...] m2, udział w ½ części działki rolnej o pow. [...] m2)) oraz udziały w spółce T.G. (która wypracowany zysk w okresie 2012r. i 2013 r. przeznaczyła na pokrycie strat finansowych z lat wcześniejszych). Wskazał również, że nie ma ani możliwości uzyskania kredytu umożliwiającego dokonanie wpisu, ani środków do życia. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 2 października 2014 r. skarżący nadesłał część dokumentów źródłowych, do złożenia których został zobowiązany. Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza sądowego skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw. Uzasadniając go podniósł, że utracił władztwo nad posiadanymi nieruchomościami (postanowieniem Prokuratury z dnia [...] 2014 r. skarżącemu zakazano dysponowania majątkiem, w tym obciążania nieruchomości), że zgodnie z uchwałą wspólników z dnia [...] 2014 r. zysk spółki T. G. przeznaczony został na pokrycie strat finansowych z lat ubiegłych (2006-2008 i 2010 r.), że w wyniku bezprawnych działań LAWP pozbawiono go wszelkich oszczędności oraz doprowadzono do bankructwa jego firmę, że obecnie zmuszony jest do dorywczych prac (wykonywanych bez umowy o pracę), że często wyjeżdża w tym celu za granicę, że nie jest w stanie udokumentować swoich źródeł dochodu, że nie może wykazać kosztów leczenia i wizyt u lekarza onkologa "biorącego do kieszeni" 150 – 200 zł, że żona mieszka na stałe w P. od 2006 r. i nie wie jakie ma ona dochody (podaje tylko, że firma żony [...] zbankrutowała w wyniku decyzji LAWP) i bezpodstawnym jest nakładanie na skarżącego obowiązku przedstawiania dokumentów obrazujących sytuację finansową żony, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Podnieść należy, że stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi wyjątek od zasady konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, ustanowionej w art. 84 Konstytucji RP. Zatem przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie postępowania sądowego jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Udokumentowana przez skarżącego jego sytuacja rodzinna i finansowa nie pozwala na przyjęcie tezy, że strona, przy uwzględnieniu skali miesięcznych wydatków wskazanych w piśmie z dnia 10 sierpnia 2014 r. (k. 79 akt sądowych), nie jest w stanie wyłożyć środków finansowych w przedmiotowej sprawie wywołanej skargą na decyzję dotyczącą zwrotu dotacji w kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada majątek (nieruchomości) o znacznej wartości (dom o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...]m2, udział w 1/3 części domu o pow. [...]m2, udział w ½ części działki rolnej o pow. [...]m2) oraz aktywa finansowe w postaci 99% udziałów w spółce. T. G. E.-I. Zakaz zbywania i obciążania nieruchomości nie pozbawia skarżącego prawa ich własności. Skarżący może nadal korzystać z tych nieruchomości, zgodnie z ich przeznaczeniem i wykorzystywać je w sposób przynoszący dochód (choćby poprzez wynajem). Skarżący nie przedstawił swojej rzeczywistej sytuacji w zakresie uzyskiwanych dochodów. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że jego jedynym dochodem jest renta (według decyzji ZUS z dnia [...] listopada 2013 r. wynosząca [...] zł brutto – realnie [...] zł do wypłaty), natomiast w sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżący wyjaśnił, że uzyskuje dochody również z prac dorywczych, w tym z pracy poza granicami kraju. Skarżący nie wskazał jednak wielkości miesięcznych dochodów uzyskiwanych z tego tytułu. Uniemożliwia to ustalenie ich faktycznej wysokości. Jednocześnie w piśmie z dnia 10 sierpnia 2014 r. wskazuje, że same wydatki na utrzymanie domu i leczenie (bez uwzględnienia wydatków na żywność) wynoszą ok. [...] – [...]zł. Oczywistym jest więc, że faktyczne dochody skarżącego są większe niż te wykazane w urzędowym formularzu. Skarżący nie ujawnił również sytuacji majątkowej i finansowej swojej żony, z którą nadal pozostaje w związku małżeńskim, zaś fakt pozostawania w rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma wpływu w świetle art. 23 w związku z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na obowiązki wzajemnej pomocy między małżonkami. To, że firma należąca do żony zbankrutowała niewiele wyjaśnia. Podobnie należy ocenić dowody, że ostatnio wykazywany przez spółkę T. G.E.-I. zysk (w okresie 2012 – 2013) przeznaczono na pokrycie start finansowych z lat ubiegłych. Strata z działalności gospodarczej jest pojęciem z zakresu rozliczeń podatkowych i wystąpienie straty skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r., sygn. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Decyzja odnośnie sposobu zadysponowania wypracowanym zyskiem należała praktycznie rzecz biorąc do skarżącego, .posiadającego 99 % udziałów w tej spółce (dane na temat wartości nominalnej udziałów [...] zł skarżący podał w piśmie z dnia 10 sierpnia 2014 r., protokołem ze zgromadzenia wspólników z dnia [...] 2014 r. udokumentował sposób rozliczenia strat, zaś szczegółowe informacje ekonomiczne dotyczące spółki zaprezentował rachunkiem zysków i strat za lata 2006 – 2011). Z deklaracji podatkowych PIT – 36 wynikało, że skarżący w roku 2012 uzyskał dochód w wysokości [...] zł ([...] zł w 2013 r.) oraz poniósł stratę ([...] zł) ze sprzedaży części samochodów (działalność gospodarcza prowadzona w L.przy ul. L.[...]) w roku 2012 (według PIT/B) i w roku 2013 (zgodnie z PIT/B) nie osiągał z tego tytułu żadnych przychodów, ani nie ponosił kosztów. Siedzibą spółki T. G. E.-I. nadal prowadzącą działalność gospodarczą jest W. Tam też mieści się siedziba innej spółki ([...] I. Spółka Akcyjna), w której funkcję jej prezesa skarżący pełnił do dnia 27 czerwca 2014 r. Wyjaśnia on, że nie pobierał w tej spółce wynagrodzenia (oświadczenie skarżącego z dnia 10 sierpnia 2014 r.). Nie dowodzi to jednak, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Kwestia rezygnacji skarżącego z możliwości uzyskiwania ewentualnych dochodów jakie przynosić mogą spółki kapitałowe jest wyłączną sprawą skarżącego, podobnie jak i przedstawienie rzeczywistych dochodów z prac dorywczych. Skoro skarżący nie podaje żadnych informacji na ten temat, to nie ulega wątpliwości, że renta z ZUS oczywiście nie wystarcza na pokrycie niezbędnych wydatków skarżącego na utrzymanie siebie (wydatków na żywność, opłacenie rachunków, kupno leków oraz wizyt u lekarza onkologa). Prowadzi to do logicznego wniosku, że skarżący dysponuje środkami finansowymi, których rzeczywistej wysokości nie ujawnia. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uzasadnia to odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 ( 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., sąd odmówił przyznania prawa pomocy.