III SA/Lu 960/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: WSA Jerzy Drwal,, WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Związku Komunalnego Gmin z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie powołania członka Zarządu Związku Komunalnego Gmin stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uchwałą z dnia 11 grudnia 2007 r. Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w [...] powołało członka Zarządu Związku Komunalnego Gmin w [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały. W uzasadnieniu skargi Wojewoda wyjaśnił, że z Rejestru związków powiatów i związków międzygminnych prowadzonego przez Ministra Administracji i Cyfryzacji wynika, że Związek Komunalny Gmin w [...] został zarejestrowany w dniu 20 października 1995 r. Statut związku został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 29 listopada 1995 r. (Nr [...], poz. [...]). Z rejestru wynika, że członkami Związku są gmina [...], gmina [...], gmina [...], gmina [...]. Statut Związku został dodatkowo przyjęty uchwałami Rad Gmin [...] (uchwała nr [...] z dnia 19 maja 1995 r.), [...] (uchwała nr [...] z dnia 28 grudnia 1995 r.), [...] (uchwała nr [...] z dnia 30 grudnia 2008 r.). Statut związku powinien określać uczestników związku, czyli gminy tworzące związek. W przypadku przystąpienie nowej gminy lub rezygnacji już uczestniczącej należy zaktualizować statut w tym zakresie. Odnosząc się do sprawy, Wojewoda stwierdził, że po przystąpieniu nowych członków do związku władze Związku Komunalnego Gmin w [...] nie poczyniły dalszych kroków prowadzących do skutecznych zmian w Statucie tego Związku, w postaci podjęcia uchwał przez wszystkie rady gmin tworzących ten Związek oraz zgłoszenia, za pośrednictwem Wojewody, do organu prowadzącego rejestr związków międzygminnych w trybie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 października 2001 r. w sprawie sposobu prowadzenia rejestru związków międzygminnych oraz ogłaszania statutu związków (Dz. U. Nr 121, poz. 1307), celem zakończenia dokonania zmian Statutu i jego opublikowania w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Aktualnie obowiązuje zatem Statut w brzmieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 29 listopada 1995 r., wskazujący jako członków Związku jedynie jego założycieli, gminy [...],[...],[...],[...]. Wojewoda przywołał przepis art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.), dalej także jako u.s.g., z którego wynika, że o ile statut tak stanowi, dopuszczalny jest wybór członków zarządu spoza członków zgromadzenia w liczbie nieprzekraczającej 1/3 składu zarządu związku. W myśl § 19 Statutu Związku Komunalnego Gmin w [...] (dalej jako Statut), Zarząd Związku jest powoływany i odwoływany przez Zgromadzenie spośród jego członków, a także spoza członków Zgromadzenia w liczbie nieprzekraczającej 1/3 składu Zarządu Związku. W skład Zarządu Związku wchodzą przewodniczący Zarządu, zastępca przewodniczącego, członkowie w liczbie 3 (§ 18 Statutu). Wojewoda podkreślił, że w świetle powyższych regulacji, Statut dopuszcza członkostwo w 5-osobowym Zarządzie jednej osoby spoza członków Zgromadzenia. Tymczasem zaskarżoną uchwałą na członka Zarządu Związku powołany został J. W. – jako przedstawiciel Gminy [...], która nie jest członkiem Zgromadzenia Związku. Powyższe powoduje, że w 5-osobowym Zarządzie znajduje się 2 członków spoza Zgromadzenia Związku. W obradach Zarządu Związku biorą bowiem udział przedstawiciele Gminy [...] oraz [...], które nie są wykazane w rejestrze, a tym samym nie są członkami Związku. W ocenie Wojewody, zaskarżona uchwała z dnia 11 grudnia 2007 r. została podjęta z naruszeniem art. 73 ust. 3 u.s.g. i § 19 Statutu. W odpowiedzi na skargę Związek Komunalny Gmin w [...], reprezentowany przez Przewodniczącego Zarządu, wyjaśnił, że Związek zgłosił, za pośrednictwem Wojewody [...], do Ministra Administracji i Cyfryzacji zmiany Statutu przyjęte uchwałą nr [...] z dnia 20 września 2013 r. Postępowanie w tym przedmiocie toczy się. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie pełnomocnik Wojewody poparł skargę i wskazał ponadto, że protokół Zgromadzenia Delegatów, zawierający uchwałę z dnia 11 grudnia 2007 r., został doręczony Wojewodzie dopiero w czerwcu 2014 r., w związku z czym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa powodującym konieczność stwierdzenia jej nieważności. Zaskarżona uchwała dotyczy powołania Zarządu Związku Komunalnego Gmin w [...]. W ocenie Sądu zasadne są zarzuty Wojewody co do niezgodności uchwały z treścią art. 73 ust. 3 u.s.g. w związku z § 19 Statutu Związku. Zgodnie z art. 73 ust. 1 u.s.g., organem wykonawczym związku międzygminnego jest zarząd (art. 73 ust. 1). Zarząd związku jest powoływany i odwoływany przez zgromadzenie spośród jego członków (art. 73 ust. 2 u.s.g.). W myśl art. 73 ust. 3 u.s.g., o ile statut tak stanowi, dopuszczalny jest wybór członków zarządu spoza członków zgromadzenia w liczbie nieprzekraczającej 1/3 składu zarządu związku. Z akt sprawy wynika, że w dacie podejmowania zakwestionowanej uchwały obowiązywał Statut, opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 29 listopada 1995 r. Związek nie przedstawił żadnych informacji wskazujących na to, że Statut był od tego czasu zmieniany, wręcz przeciwnie – w odpowiedzi na skargę powołuje się właśnie na Statut ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 29 listopada 1995 r. Ponadto w odpowiedzi na skargę wskazano, że w dniu 20 września 2013 r. Nr [...] Zgromadzenie Związku podjęło uchwałę w sprawie przyjęcia nowego Statutu. Sądowi z urzędu wiadomo, że uchwała z 20 września 2013 r. została uchylona uchwałą Zgromadzenia Związku z dnia 1 października 2014 r., Nr [...]. W § 4 uchwały postanowiono o uchyleniu Statutu Związku opublikowanego we wspomnianym Dzienniku Urzędowym z 1995 r. W okolicznościach niniejszej sprawy miarodajny w sprawie oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały jest zatem Statut Związku opublikowany Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z datą 29 listopada 1995 r. Z załącznika do Statutu, zawierającego wykaz członków założycieli Związku Komunalnego Gmin w [...] wynika, że członkami Związku są gminy; [...],[...],[...],[...]. Statut w § 19 przewiduje, że Zarząd jest powoływany i odwoływany przez Zgromadzenie spośród jego członków, a także spoza członków Zgromadzenia w liczbie nie przekraczającej 1/3 składu Zarządu. Z § 18 Statutu wynika, że Zarząd liczy 5 członków. Dopuszczalne było zatem powołanie w skład Zarządu 1 osoby spoza członków Zgromadzenia. W skład Zgromadzenia wchodzą wójtowie i burmistrzowie gmin uczestniczących w związku (z możliwością reprezentowania przez inne osoby - § 9 ust. 1 i 2). Jest poza sporem, że zaskarżoną uchwałą powołano w skład Zarządu Związku osobę spoza członków Zgromadzenia – J. W. J. W. jest przedstawicielem gminy [...], niebędącej członkiem Związku. Zaskarżona uchwała narusza zatem art. 73 ust. 3 u.s.g. w związku z § 19 Statutu związku. Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przepis ten, na mocy odesłania zawartego w art. 99 ust. 1a u.s.g. ma odpowiednie zastosowanie do uchwał organów związku międzygminnego (przepisy o nadzorze nad gminami stosuje się odpowiednio do związków i porozumień międzygminnych). O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 (art. 91 ust. 1 zdanie 2 u.s.g.). W myśl art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że dnia 23 czerwca 2014 r. (data wpływu) Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w [...] przekazało Wojewodzie [...] uchwały Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w [...] z dnia 16 czerwca 2014 r., w tym protokół zawierający zaskarżoną uchwałę. W związku z tym, że Wojewoda [...] w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały nie stwierdził jej nieważności, wniesienie skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w [...] z dnia 11 grudnia 2007 r. było dopuszczalne. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Lublinie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.