III SA/Lu 976/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. o. z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargo w kwocie 400 zł, skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych. Podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej wskazała, iż posiada bardzo niski kapitał zakładowy - [...] zł, a w ubiegłym roku odnotowała ujemny bilans finansowy wielkości [...] zł, natomiast stan środków na koncie to jedynie [...] zł. Nadto ze złożonych dokumentów wynika, że spółka w 2014 r osiągnęła przychód na poziomie [...] zł i nałożono na nią kilkanaście kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach w łącznej kwocie około [...] zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei, zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Skarżąca spółka zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, przyznanie prawa pomocy tej kategorii podmiotom uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości wyłożenie środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Tak więc wykazanie braku środków jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednakże po stronie wnioskodawcy swoistego rodzaju roszczenia o jego przyznanie. Zasadą bowiem jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest niczym innym jak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W stosunku do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej takiego podmiotu. O jego kondycji można zaś wnioskować na podstawie dwóch rodzajów dokumentów. Pierwszy, stanowią szeroko pojęte dokumenty księgowe, takie jak sprawozdanie finansowe, w skład którego wchodzą: bilans oraz rachunek zysków i strat, które obrazują stan podmiotu po zakończeniu pewnego okresu. Drugi rodzaj dokumentów stanowią zaś dokumenty bieżące, które wskazują na jego realne, rzeczywiste i co istotne aktualne możliwości finansowe. Do takich dokumentów należą zaś między innymi wydruki z rachunków bankowych oraz tzw. raporty kasowe. Odwołując się do wskazanych wyżej dokumentów należy podnieść, że spółka uzyskała w ubiegłym roku przychód w wysokości [...] zł i to tylko za okres od 15 kwietnia do 31 grudnia ubiegłego roku. Już samo to wskazuje, że kondycja finansowa spółki, nie jest tak zła jak ją przedstawia strona, a już na pewno, że nie pozwala ona na uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 400 zł. Na brak dostatecznych środków na opłacenie kosztów postępowania nie wskazuje również analiza wyciągu rachunku bankowego spółki. Wynika z niej, że spółka stale posiada środki pozwalające na uiszczenie kosztów postępowania. Spółka nie ma przy tym żadnych zaległości i na bieżąco reguluje swoje zobowiązania. Znamienne przy tym jest, że spółka mimo deklarowanych przychodów, otrzymuje tylko środki z wpłat dokonywanych przez prezesa zarządu, co rodzi domniemanie, że spółka znaczną część operacji przeprowadza za pomocą innego rachunku bankowego lub całkowicie bez jego pośrednictwa. Na zakończenie wskazania jeszcze wymaga, że skarżąca spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Wystąpienie kosztów sądowych wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno zaś obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych. Ponadto wskazać należy, że w aktualnym orzecznictwie przesądzony jest pogląd, że skarżąca, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (patrz. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Brak takich działań ze strony udziałowców spółki w żaden sposób nie uzasadnia udzielenia przez państwo spółce bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca nie wykazała, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. referendarz sądowy orzekł jak na wstępie.