III SAB/Lu 24/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Syta, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Wojewody w przedmiocie niewydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu Burmistrza p o s t a n a w i a: 1) odrzucić skargę, 2) przyznać adwokatowi A.M. kwotę 292,80 ([...]) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu, którą wypłacić z funduszów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Pismem z dnia 17 sierpnia 2006 r. J.H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na niewykonanie czynności nakazanych prawem przez Wojewodę i wniósł o ustalenie, że Wojewoda jest od 2002 r. bezczynny w zakresie wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 98 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta z dniem 15 listopada 2006 r. oraz o wyznaczenie mu w związku z tym, dodatkowego, czternastodniowego terminu na wydanie zarządzenia zastępczego co do przedmiotu sprawy, Jako podstawę prawną skargi J.H. podał art. 101 ust. 1 i art. 101 a ust 1 cytowanej wyżej ustawy. Ponadto wskazał, że interes prawny do wniesienia skargi wywodzi z faktu, że jest mieszkańcem wspólnoty samorządowej i w jej ramach posiada prawa wyborcze, z których korzysta. W dalszej części skargi stwierdził, że Wojewoda został pismem z dnia 17 grudnia 2002 r. nr [...] poinformowany przez Państwową Komisję Wyborczą w Warszawie o fakcie wygaśnięcia mandatu F.G., pełniącego funkcję Burmistrza Miasta. Skarżący dodał, że w związku z tymi informacjami nie zostały podjęte żadne działania, pomimo, że on sam kilkakrotnie składał pisma w tej sprawie. Ostatecznie, pismem z dnia 11 lipca 2006 r. J.H. wezwał Wojewodę do podjęcia stosownego postępowania. Pomimo wezwania żadne działania zmierzające do usunięcia naruszenia prawa nie zostały podjęte. Skarżący podkreśla, że jeśli F.G. pełni funkcję Burmistrza Miasta bez przewidzianego prawem mandatu, to sytuacja taka pociąga za sobą katastrofalne skutki w postaci nieważności wszystkich wydanych przez niego decyzji, a co za tym idzie, ogromne straty finansowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Natomiast art. 101 a cytowanej ustawy, nakazuje odpowiednie stosowanie art. 101 do sytuacji, w których organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo gdy przez podejmowanie czynności prawnych lub faktycznych narusza prawa osób trzecich. W ocenie organu takie brzmienie przepisów, ogranicza możliwość wniesienia skargi przez mieszkańców gminy jedynie do dwóch kategorii aktów: uchwał rady gminy i zarządzeń organu wykonawczego gminy. Przedmiotem skargi we wskazanym trybie może być bezczynność tylko organów gminy. Wskazane wyżej przepisy nie dają natomiast podstaw do wniesienia skargi na bezczynność innych organów. Wojewoda podkreślił, że zarządzenie zastępcze wydane na podstawie art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym jest aktem nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego wymienionych w art. 3 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie w sprawie wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu wójta (burmistrza czy prezydenta) gminy, organ nadzoru prowadzi zawsze z urzędu, a nie na wniosek osób trzecich. Nie ma zatem wątpliwości, że powołane przez J.H. artykuły 101 ust. 1 i 101 a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie mogą stanowić podstawy wniesienia do sądu skargi na bezczynność polegającą na powstrzymaniu się przez organ nadzoru od wydania zarządzenia zastępczego. W związku z powyższym Wojewoda wnosi o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikają z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Wojewody, polegającą na niewydaniu zarządzenia zastępczego. Zarządzenie zastępcze stanowi akt nadzoru i podlega kognicji sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Jak wynika ponadto z przepisu art. 3 § 2, kognicją sądu administracyjnego objęta jest również bezczynność organów, ale tylko w przypadkach określonych w punktach 1 – 4, czyli, jeżeli właściwy organ będąc do tego zobowiązanym nie wydaje decyzji administracyjnej, bądź postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, czy rozstrzygającego sprawę co do istoty, lub postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie i innego niż określone w pkt 1 - 3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż bezczynność organu polegająca na niewydaniu przez wojewodę zarządzenia zastępczego nie mieści się w zakresie spraw podlegających rozpoznaniu przez sądy administracyjne i dlatego skarga niniejsza powinna zostać odrzucona. Z tych też względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.