III SAB/Lu 28/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia i wskazania osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić J. O. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W dniu 19 marca 2021 r. skarżąca J. O. wniosła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę oraz niezałatwienie sprawy w terminie. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione; wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 27 sierpnia 2021 r.; zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 9 września 2021 r. skarżąca ponownie wniosła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie wskazując na pozostawanie przez Wojewodę w bezczynności w związku z niezałatwieniem sprawy w zakresie ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Następnie J. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia i wskazania osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wojewody do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku, a jeżeli w dniu wyrokowania stan bezczynności ustał – o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS, wydanie postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ wyższego stopnia postanowieniem z dnia 27 maja 2021 r. uznał jej ponaglenie za zasadne i zarządził ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Postanowienie to jest ostateczne i niezaskarżalne. Natomiast Wojewoda nie wywiązał się z nałożonego tym postanowieniem obowiązku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 13 grudnia 2021 r. skarżąca cofnęła skargę w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 powołanego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia i wskazania osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Jak wskazano na wstępie, ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie zostało określone w postanowieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 27 maja 2021 r. w następstwie uznania za zasadne ponaglenia w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Ponaglenie zostało złożone w trybie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej jako "k.p.a."). W myśl tego przepisu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1), postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 37 § 6 p.p.s.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Wymaga podkreślenia, że wydane na skutek rozpoznania ponaglenia postanowienie organu administracji publicznej wyższego stopnia nie kończy postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Na postanowienie takie nie służy również zażalenie. Rozstrzygnięcie to nie mieści się zatem w katalogu aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. W konsekwencji postanowienie wydane na skutek rozpoznania ponaglenia, a także na bezczynność organu wyższego stopnia, który nie rozpoznał ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, System Informacji Prawnej LEX oraz powołane tam postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SAB/Gl 21/09, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OSK 317/19, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Ponaglenie stanowi swoisty środek prawny, nie można do niego odpowiednio stosować przepisów dotyczących odwołania lub zażalenia (por. Piotr Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, System Informacji Prawnej LEX). Ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Organ wyższego stopnia, któremu przekazano ponaglenie, ma obowiązek rozpatrzenia ponaglenia, co oznacza, że wniesienie ponaglenia wszczyna postępowanie incydentalne, a mianowicie postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości. Złożenie takiego ponaglenia nie wszczyna natomiast odrębnej sprawy administracyjnej. Pozostaje ono jedynie wymogiem skutecznego złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 53 § 2b p.p.s.a.), ale jego rozpoznanie nie zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy przez organ wyższego stopnia, a do zmobilizowania organu prowadzącego postępowanie do jego zakończenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I OSK 317/19, CBOSA). W świetle powyższego także uwzględnienie ponaglenia i zarządzenie przez organ wyższego stopnia ustalenia przez organ prowadzący postępowanie administracyjne osób winnych bezczynności lub przewlekłości nie wszczyna nowej sprawy administracyjnej. Nie jest zatem dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi dotyczącej bezczynności organu prowadzącego postępowanie w realizacji obowiązków nałożonych przez organ wyższego stopnia na mocy art. 37 § 6 pkt 2 lit. b k.p.a. W konsekwencji skargę J. O. na bezczynność Wojewody w przedmiocie ustalenia i wskazania osób winnych niezałatwienia w terminie sprawy o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy należało uznać za niedopuszczalną. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1 - 5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W tych okolicznościach cofnięcie skargi w niniejszej sprawie w dniu 13 grudnia 2021 r. nie mogło odnieść skutku. Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe zostało prawidłowo i skutecznie wszczęte, co w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na niedopuszczalność skargi nie miało miejsca. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I postanowienia. Zwrot wpisu uzasadnia treść art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.